उत्थाय रात्रौ शयनाद्विरक्तश्च तपोधनः
रात्री झोपेतून उठून, तो तपस्वी विरक्त होऊन निघून गेला.
निद्रां त्यक्त्वा च तत्कान्ता न दृष्ट्वा स्वामिनं सती
झोप मोडून, पती दिसत नाही हे पाहून, ती पतिव्रता पत्नी झोप सोडून उठली.
उत्तिष्ठन्ती निर्विशन्ती रुरोदोच्चैर्मुहुर्मुहुः
ती उठून, शोधत शोधत, पुन्हा पुन्हा मोठ्याने रडू लागली.
आहारं च परित्यज्य प्राणांस्तत्याज सुन्दरी
ती सुंदर स्त्रीने अन्न सोडले आणि अखेर प्राणही सोडले.
तपश्चकार स मुनिर्गन्धमादनगह्वरे
तो ऋषी गंधमादन पर्वताच्या गुहांमध्ये तपश्चर्या करू लागला.
तं ददर्श ह दैवेन रम्भा शृंगारलोलुपा
दैवयोगाने, रम्य आणि कामात आसक्त असलेली रंभा त्याला दिसली.
सा च तं कथयामास निर्जने समुपस्थिता 4.30.
ती एकटीच त्याच्याजवळ आली आणि त्याला बोलली.
रम्भोवाच त्यक्त्वा कठोरं रहसि भज मां सुखदायिकाम्
रंभा म्हणाली — कठोर तप सोड आणि या एकांतात मला, आनंद देणाऱ्या मला, स्वीकार.
त्वं वरेषु वरः पृथ्व्यां वरारोहा स्वयंवरा
या पृथ्वीवर सर्व पुरुषांत तू श्रेष्ठ आहेस; मी सुंदर आणि स्वतः वर निवडू शकणारी आहे.
यज्ञं कुर्वन्ति भूपाला भारते स्वर्गहेतुकम्
भारतातील राजे स्वर्गप्राप्तीसाठी यज्ञ करतात.
स्तनयोर्युग्ममूर्वोर्मे सुन्दरं मुखपंकजम्
छातीचे दोन उन्नत भाग, मांड्या आणि सुंदर कमळासारखे मुख.
स्त्रीरसः सुखसारश्च मुनीनामभिवाञ्छितः
स्त्रीसंगाचा आनंद आणि सुखाचा गाभा, जो ऋषींनाही हवाहवासा वाटतो.
देवो वा मानवो वाऽपि गन्धर्वो वाऽथ राक्षसः
तो देव असो, माणूस असो, गंधर्व असो किंवा राक्षस असो,
रहस्युपस्थितां कान्तां न भजेद्यो जितेन्द्रियः
जो आपली इंद्रिये जिंकून एकांतात प्रियेला स्वीकारत नाही,
सत्यं तस्याश्च वधभाक्तच्छापेन प्रणश्यति
खरं सांगतो, तिच्या मनस्तापाच्या शापामुळे तो नष्ट होतो.
येन त्यक्तोपस्थिता तं यथा पश्यति पुंश्चली
जिला तिने सोडून दिलं, तिला ती स्त्री आपल्या इच्छेप्रमाणे पाहते.
परं प्रियं च सर्वेषां जारं जानाति पुंश्चली 4.30.
ती स्त्री सर्वांमध्ये आपल्या प्रियकरालाच सर्वात जास्त जिव्हाळ्याचा मानते.
पुंश्चली हिंस्रजन्तुभ्यो नवघातिभ्य एव च
ती स्त्री हिंस्र प्राण्यांपेक्षा आणि नवख्या खुनींपेक्षाही अधिक धोकादायक असते.
त्यज ध्यानं मुनिश्रेष्ठ भुंक्ष्वेदं तपसः फलम्
मुनिश्रेष्ठा, ध्यान सोड आणि आपल्या तपस्येचं फळ उपभोग.
स रम्भावचनं श्रुत्वा तामुवाच भयाकुलः
रंभेचं बोलणं ऐकून तो घाबरून तिला म्हणाला.
देवल उवाच कुलधर्मोचितं सत्यं ब्राह्मणानां तपस्विनाम्
देवल म्हणाला: ब्राह्मण आणि तपस्वी यांना योग्य असा वंशपरंपरागत सत्य आचार आहे.
धर्मोऽयं युक्तकाले च स्वयोषिति रतो द्विजः
योग्य वेळी आपल्या पत्नीमध्ये रमणारा द्विज हा धर्माचं पालन करतो.
ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यो यो रतः परयोषिति
जो ब्राह्मण, क्षत्रिय किंवा वैश्य दुसऱ्याच्या स्त्रीमध्ये रमतो,
ग्राह्या चोपस्थिता स्त्री च गृहिणा न तपस्विना
घरात असणाऱ्या स्त्रीला गृहस्थाने स्वीकारावं, तपस्व्याने नाही.
ब्रह्मा जगद्विधाताऽपि न विरक्तः कलत्रवान्
जगाचा सृष्टीकर्ता ब्रह्मादेखील आपल्या पत्नीपासून विरक्त नाही.
स्वभार्यां च परित्यज्य यो गृह्णाति परस्त्रियम् 4.30.
जो आपली पत्नी सोडून दुसऱ्याची स्त्री स्वीकारतो,
भुवि नास्ति यशो यस्य जीवनं तस्य निष्फलम्
ज्याचं पृथ्वीवर नाव नाही, त्याचं आयुष्य व्यर्थ आहे.
निष्कामेन च वृद्धेन मया किं ते प्रयोजनम्
मी म्हातारा आणि इच्छा नसलेला, मग तुला माझा काय उपयोग?
इत्येवं वचनं श्रुत्वा चुकोपाप्सरसां वरा
ही शब्दं ऐकून, अप्सरांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या रमभेला राग आला.
रम्भोवाच तपःप्रभावात्सश्रीकः सुवेषः संमतः स्त्रियाः
रंभा म्हणाली : तुझ्या तपाच्या प्रभावामुळे तू तेजस्वी, सुंदर वेशात आणि सर्व स्त्रियांमध्ये मान्य आहेस.