इत्येवं कथितं वत्स कृष्णसङ्कीर्त्तनं शुभम्
असं बघ, बाळा, कृष्णाच्या कीर्तनाचं हे शुभ कथन सांगितलं गेलं.
नारद उवाच अधुना प्रकृतीनां च व्यासं वर्णय भो प्रभो
नारद म्हणाले — प्रभो, आता या प्रकृतींचा विस्तार कसा झाला ते सांग.
कस्याः पूजा कृता केन कथं मर्त्ये प्रका शिता
कोणत्या देवीची पूजा, कोणी केली आणि ती माणसांत कशी प्रसिद्ध झाली, हे सांग.
कवचं स्तोत्रकं ध्यानं प्रभावं चरितं शुभम्
तिचे कवच, स्तोत्र, ध्यान, तिची शक्ती आणि शुभ चरित्र—
नारायण उवाच सावित्री वै सृष्टिविधौ प्रकृतिः पञ्चधा स्मृता
नारायण म्हणाले: सृष्टीच्या वेळी सावित्री ही पाच प्रकारांनी प्रकृती म्हणून ओळखली जाते.
आसीत्पूज्या प्रसिद्धा च प्रभावः परमाद्भुतः
ती पूजनीय, प्रसिद्ध आणि तिच्या शक्ती अतिशय अद्भुत होत्या.
प्रकृत्यंशाः कला याश्च तासां च चरितं शुभम्
प्रकृतीचे अंश आणि कला, तसेच त्यांची शुभ कृत्ये—
वाणी वसुन्धरा गङ्गा षष्ठी मङ्गलच ण्डिका
वाणी, वसुंधरा, गंगा, षष्ठी आणि मंगळचंडिका—
तेजसा मत्समास्ताश्च रूपेण च गुणेन च
या सर्वजणी तेज, रूप आणि गुणांनी माझ्यासारख्या आहेत.
संक्षेपमासां चरितं पुण्यदं अतिसुन्दरम्
त्यांची चरित्रे थोडक्यात सांगितली तरी पुण्यदायी आणि फार सुंदर आहेत.
दुर्गायाश्चैव राधाया विस्तीर्णं चरितं महत् 2.4.
दुर्गा आणि राधा यांची विस्तृत आणि महान कृत्ये—
आदौ सरस्वतीपूजा श्रीकृष्णेन विनिर्मिता
सर्वप्रथम सरस्वतीची पूजा श्रीकृष्णाने स्थापन केली.
आविर्भूता यदा देवी वक्त्रतः कृष्णयोषितः
जेव्हा कृष्णाच्या प्रेयसीच्या मुखातून देवी प्रकट झाली,
स च विज्ञाय तद्भावं सर्वज्ञः सर्वमातरम्
तो सर्वज्ञ, तिच्या सर्वमातृत्वाचे स्वरूप ओळखून,
श्रीकृष्ण उवाच युवानं सुन्दरं सर्वगुणयुक्तं च मत्समम्
श्रीकृष्ण म्हणाले: तरुण, सुंदर, सर्व गुणांनी युक्त आणि माझ्यासारखा—
कामदं कामिनीनां च तासां तं कामपूरकम्
स्त्रियांच्या इच्छा पूर्ण करणारा, त्यांच्या सर्व कामना भागवणारा.
कान्ते कान्तं च मां कृत्वा यदि स्थातुमिहेच्छसि
जर तुला येथे राहायचे असेल, तर प्रियकरांमध्ये मला आपला प्रियकर मान.
यो यस्माद्बलवान्वाऽपि ततोऽन्यं रक्षितुं क्षमः
जो दुसऱ्यापेक्षा बलवान आहे, तो त्याचे रक्षण करू शकतो.
सर्वेशस्सर्वशास्ताऽहं राधां राधितुमक्षमः
मी सर्वांचा स्वामी आणि सर्वांचा शिक्षक असलो, तरी राधेच्या पुढे जाणे माझ्या शक्तीपलीकडे आहे.
प्राणाधिष्ठातृदेवी सा प्राणांस्त्यक्तुं च कः क्षमः
ती प्राणांची अधिष्ठात्री देवी आहे; प्राण सोडण्याचे सामर्थ्य कोणात आहे?
त्वं भद्रे गच्छ वैकुण्ठं तव भद्रं भविष्यति 2.4.
हे शुभे, तू वैकुण्ठात जा; तुझं कल्याण होईल.
विवर्जिता लोभमोहकामकोपेन हिंसया
लोभ, मोह, काम, राग आणि हिंसा यांपासून मुक्त राहा.
तया सार्द्धं भव प्रीत्या सुखं कालं प्रयास्यति
तिच्यासोबत प्रेमाने राहा; तुमचा काळ आनंदात जाईल.
प्रतिविश्वेषु ते पूजां महतीं ते मुदाऽन्विताः
सर्व लोकांत तुझी मोठ्या आनंदाने पूजा केली जाईल.
मानवा मनवो देवा मुनीन्द्राश्च मुमुक्षवः
माणसं, मनू, देव, मोठे ऋषी आणि मुक्तीची इच्छा असणारे
मद्वरेण करिष्यन्ति कल्पे कल्पे यथाविधि
माझ्या निमित्ताने, प्रत्येक युगात, योग्य पद्धतीने ती पूजा करतील.
काण्वशाखोक्तविधिना ध्यानेन स्तवनेन च
काण्व शाखेत सांगितलेल्या पद्धतीने, ध्यान आणि स्तुती करून,
कृत्वा सुवर्णगुटिकां गन्धचन्दन चर्च्चिताम्
सुवर्णाची गोळी बनवून, तिला सुगंधी चंदन लावून,
पठिष्यन्ति च विद्वांसः पूजाकाले च पूजिते
विद्वान पूजा करताना आणि पूजा झाल्यावर त्या ग्रंथांचे पठण करतील.
ततस्तत्पूजनं चक्रुर्ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः
नंतर ब्रह्मा, विष्णु आणि महेश्वर यांनी ती पूजा केली.