श्यामो युवा पीतवासाः शयानो जलतल्पके
शाम, तरुण, पिवळे वस्त्र घातलेला, पाण्याच्या शय्येवर पडलेला आहे.
तन्नाभिकमले ब्रह्मा बभूव कमलोद्भवः
त्याच्या नाभीच्या कमळातून कमलातून जन्मलेला ब्रह्मा उत्पन्न झाला.
नान्तं जगाम दण्डस्य पद्मनाभस्य पद्मजः
पद्मनाभाच्या देठाचा अंत कमलातून जन्मलेल्या ब्रह्माला सापडला नाही.
स्वस्थानं पुनरागत्य दध्यौ कृष्णपदाम्बुजम्
तो पुन्हा आपल्या जागी परत गेला आणि कृष्णाच्या चरणकमळांचे ध्यान करू लागला.
शयानं जलतल्पे च ब्रह्माण्डपिण्डमावृते
पाण्याच्या शय्येवर पडलेला, ब्रह्मांडाच्या कवचाने वेढलेला आहे.
श्रीकृष्णं चापि गोलोकं गोपगोपीसमन्वितम्
श्रीकृष्ण गोलोकात, गवळ्यांसह आणि गोपिकांसह वावरत आहेत.
बभूवुर्ब्रह्मणः पुत्रा मानसाः सनकादयः
ब्रह्माचे मानसपुत्र, सनक व इतर, उत्पन्न झाले.
बभूव पाता विष्णुश्च वामे क्षुद्रस्य पार्श्वतः
लहान सृष्टीकर्त्याच्या डाव्या बाजूला, पाताळात विष्णू प्रकट झाले.
क्षुद्रस्य नाभिपद्मे च ब्रह्मा विश्वं ससर्ज सः 2.3.
लहान सृष्टीकर्त्याच्या नाभीच्या कमळात ब्रह्माने विश्वाची निर्मिती केली.
एवं सर्वं लोमकूपे विश्वं प्रत्येकमेव च
अशा प्रकारे प्रत्येक रोमकूपात संपूर्ण विश्व स्वतंत्रपणे आहे.
इत्येवं कथितं वत्स कृष्णसङ्कीर्त्तनं शुभम्
असं बघ, बाळा, कृष्णाच्या कीर्तनाचं हे शुभ कथन सांगितलं गेलं.
नारद उवाच अधुना प्रकृतीनां च व्यासं वर्णय भो प्रभो
नारद म्हणाले — प्रभो, आता या प्रकृतींचा विस्तार कसा झाला ते सांग.
कस्याः पूजा कृता केन कथं मर्त्ये प्रका शिता
कोणत्या देवीची पूजा, कोणी केली आणि ती माणसांत कशी प्रसिद्ध झाली, हे सांग.
कवचं स्तोत्रकं ध्यानं प्रभावं चरितं शुभम्
तिचे कवच, स्तोत्र, ध्यान, तिची शक्ती आणि शुभ चरित्र—
नारायण उवाच सावित्री वै सृष्टिविधौ प्रकृतिः पञ्चधा स्मृता
नारायण म्हणाले: सृष्टीच्या वेळी सावित्री ही पाच प्रकारांनी प्रकृती म्हणून ओळखली जाते.
आसीत्पूज्या प्रसिद्धा च प्रभावः परमाद्भुतः
ती पूजनीय, प्रसिद्ध आणि तिच्या शक्ती अतिशय अद्भुत होत्या.
प्रकृत्यंशाः कला याश्च तासां च चरितं शुभम्
प्रकृतीचे अंश आणि कला, तसेच त्यांची शुभ कृत्ये—
वाणी वसुन्धरा गङ्गा षष्ठी मङ्गलच ण्डिका
वाणी, वसुंधरा, गंगा, षष्ठी आणि मंगळचंडिका—
तेजसा मत्समास्ताश्च रूपेण च गुणेन च
या सर्वजणी तेज, रूप आणि गुणांनी माझ्यासारख्या आहेत.
संक्षेपमासां चरितं पुण्यदं अतिसुन्दरम्
त्यांची चरित्रे थोडक्यात सांगितली तरी पुण्यदायी आणि फार सुंदर आहेत.
दुर्गायाश्चैव राधाया विस्तीर्णं चरितं महत् 2.4.
दुर्गा आणि राधा यांची विस्तृत आणि महान कृत्ये—
आदौ सरस्वतीपूजा श्रीकृष्णेन विनिर्मिता
सर्वप्रथम सरस्वतीची पूजा श्रीकृष्णाने स्थापन केली.
आविर्भूता यदा देवी वक्त्रतः कृष्णयोषितः
जेव्हा कृष्णाच्या प्रेयसीच्या मुखातून देवी प्रकट झाली,
स च विज्ञाय तद्भावं सर्वज्ञः सर्वमातरम्
तो सर्वज्ञ, तिच्या सर्वमातृत्वाचे स्वरूप ओळखून,
श्रीकृष्ण उवाच युवानं सुन्दरं सर्वगुणयुक्तं च मत्समम्
श्रीकृष्ण म्हणाले: तरुण, सुंदर, सर्व गुणांनी युक्त आणि माझ्यासारखा—
कामदं कामिनीनां च तासां तं कामपूरकम्
स्त्रियांच्या इच्छा पूर्ण करणारा, त्यांच्या सर्व कामना भागवणारा.
कान्ते कान्तं च मां कृत्वा यदि स्थातुमिहेच्छसि
जर तुला येथे राहायचे असेल, तर प्रियकरांमध्ये मला आपला प्रियकर मान.
यो यस्माद्बलवान्वाऽपि ततोऽन्यं रक्षितुं क्षमः
जो दुसऱ्यापेक्षा बलवान आहे, तो त्याचे रक्षण करू शकतो.
सर्वेशस्सर्वशास्ताऽहं राधां राधितुमक्षमः
मी सर्वांचा स्वामी आणि सर्वांचा शिक्षक असलो, तरी राधेच्या पुढे जाणे माझ्या शक्तीपलीकडे आहे.
प्राणाधिष्ठातृदेवी सा प्राणांस्त्यक्तुं च कः क्षमः
ती प्राणांची अधिष्ठात्री देवी आहे; प्राण सोडण्याचे सामर्थ्य कोणात आहे?