कामेन कामिनी त्वं च दग्धाऽसि व्यर्थमीश्वरि
ईश्वरी, प्रियकराची इच्छा धरून तू व्यर्थ जळलीस.
दिने दिने वृथा याति दुर्लभं नवयौवनम्
दिवसागणिक मौल्यवान तारुण्य वाया जातं.
शश्वत्तपस्यायुक्तश्च कृष्णमात्मानमीप्सितम् 2.58.
तो नेहमीच तपस्येत मग्न असून, स्वतःसाठी केवळ कृष्णालाच इच्छितो.
सर्वकामरसज्ञा त्वं निष्कामं काममीप्सितम्
तू सर्व प्रकारच्या इच्छांचे रस जाणतेस, पण इच्छेशिवायच इच्छा धरतेस.
अन्यश्च त्वन्मनःकामो भिन्नं त्वद्भर्तुरीप्सितम्
पण दुसरा एक, ज्याचं मन तुझ्याकडे ओढलेलं आहे, तो तुझ्या पतीच्या इच्छेपेक्षा वेगळं काहीतरी इच्छितो.
वासन्तीपुष्पतल्पे च गन्धचन्दन चर्चिते
वसंतातील फुलांच्या पलंगावर, सुगंध आणि चंदनाने सजलेलं,
सुगन्ध्युत्फुल्लकुसुमे निर्जने चन्दने वने
गोड वासाच्या उमललेल्या फुलांत, एकांत चंदनाच्या बनात,
चन्दने चम्पकवने शीतचम्पकवायुना
चंदन आणि चंपकाच्या बनात, थंड चंपकाच्या वाऱ्याने,
तारोवाच अत्रेरभाग्यात्त्वं पुत्रो व्यर्थं ते जन्म जीवनम्
ताराने म्हटलं: अत्रीच्या दुर्दैवामुळे तू त्याचा मुलगा झालास — तुझं जन्म आणि जीवन वाया गेलं.
अरे कृत्वा राजसूयमात्मानं मन्यसे बली
अरे, राजसूय यज्ञ करून स्वतःला बलवान समजतोस.
यस्य चित्तं परस्त्रीषु सोऽशुचिः सर्वकर्मसु ।। न कर्मफलभाक्पापी निन्द्यो विश्वेषु सर्वतः 2.58.
ज्याचं मन दुसऱ्यांच्या स्त्रियांमध्ये गुंतलेलं असतं, तो सर्व कर्मांत अशुद्ध असतो; तो पापी आहे, कर्मफळाला पात्र नाही, आणि सर्वत्र निंदेला पात्र होतो.
सतीत्वं मे नाशयसि यक्ष्मग्रस्तो भविष्यसि
तू माझं पतिव्रत्य नष्ट करतोस; त्यामुळे तुला क्षयरोग होईल.
दुष्टानां दर्पहा कृष्णो दर्पं ते निहनिष्यति
दुष्टांचा गर्व मोडणारा कृष्ण तुझा अहंकार चिरडून टाकेल.
इत्युक्त्वा तारका साध्वी रुरोद च मुहुर्मुहुः
असं म्हणून ती सती तारा पुन्हा पुन्हा रडू लागली.
ब्रह्माणं परमात्मानमाकाशं पवनं धराम्
ब्रह्मा, परमात्मा, आकाश, वारा आणि पृथ्वी—
तारकावचनं श्रुत्वा न भीतः स चुकोप ह
ताराचं बोलणं ऐकून तो घाबरला नाही, उलट रागावला.
रथं च चालयामास मनोयायी मनोहरम्
त्याने मनाने चालणारा, मन मोहून टाकणारा रथ पुढे नेला.
विस्पन्दके सुरवने चन्दने पुष्पभद्रके
विस्पंदक या देववनात, चंदन आणि पुष्पभद्रक झाडांमध्ये,
सुगन्धि पुष्पतल्पे च पुष्पचन्दनवायुना
फुलांच्या सुगंधी पलंगावर, फुलं आणि चंदनाच्या वाऱ्याने,
शैले शैले नदे नद्यां शृंगारं कुर्वतोस्तयोः
प्रत्येक डोंगरावर, प्रत्येक नदीत, त्या दोघांनी प्रेम खेळ केला.
बभूव शरणापन्नो भीतो दैत्येषु चन्द्रमाः 2.58.
दैत्यांच्या भीतीने चंद्र घाबरून आश्रय मागायला गेला.
अभयं च ददौ तस्मै कृपया भृगुनन्दनः
भृगुपुत्राने दयेमुळे त्याला अभय दिलं.
सभायां जहसुर्हृष्टा बलिनो दितिनन्दनाः
सभेत बलवान दितीचे पुत्र आनंदाने हसले.
सतीसतीत्वध्वंसेन पापिष्ठचन्द्रमण्डले
पतिव्रतेचा नाश झाल्याने, पापी चंद्राने तेज गमावलं.
उवाच तं महाभीतं शुक्रो वेदविदां वरः
वेदा जाणणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या शुक्राने, फार घाबरलेल्या त्याच्याशी बोललं.
शुक्र उवाच दुर्नीतं कर्म ते पुत्र नीचवन्नयशस्करम्
शुक्र म्हणाला — 'बाळा, तुझं कृत्य वाईट आहे, नीच माणसासारखं निंदनीय आहे.'
राजसूयस्य सुफले निर्मले कीर्त्तिमण्डले
राजसूय यज्ञाच्या शुभ, निर्मळ कीर्तीच्या वर्तुळात,
त्यज देवगुरौ पत्नीं प्रसूमिव महासतीम्
देवतांच्या गुरूची पत्नी, जशी वापरलेली फुलं टाकतात तशी, जरी ती अत्यंत सती असली तरी, सोडून दे.
शम्भोः सुराणामीशस्य गुरुपुत्रस्य वेधसः
ती शंभू, देवांचा स्वामी, गुरुपुत्र आणि सृष्टीकर्त्याची पत्नी आहे.
शत्रोरपि गुणा वाच्या दोषा वाच्या गुरोरपि
शत्रूचे गुणसुद्धा सांगावे लागतात, आणि गुरूचे दोषही बोलावे लागतात.