भगिनीं भ्रातरं चैव भागिनेयं च मातुलम्
बहिण, भाऊ, भाचा आणि मामा,
गुरुं च ज्ञानदातारं मित्रं च सहचारिणम्
ज्ञान देणारा गुरु, मित्र आणि सोबती,
उद्धरेदात्मना सार्द्धं मन्त्रग्रहणमात्रतः
मंत्र ग्रहण केल्याने तो सर्वांना स्वतःसह उध्दारतो.
तस्य संस्पर्शनात्पूतं तीर्थं च भुवि भारते
त्याच्या स्पर्शाने भारतभूमीतील सर्व तीर्थे पवित्र होतात.
पादोदकस्थानमिदं तीर्थमेव भवेद्ध्रुवम्
जिथे त्याच्या पायाचे पाणी साठते, ते स्थान नक्कीच तीर्थ होते.
खादन्ति नो वैष्णवाश्च सदा नैवेद्यभोजिनः 2.10.
वैष्णव नेहमी प्रभूला अर्पण केलेलेच अन्न खातात, दुसरे काही खात नाहीत.
पूतानि सर्वतीर्थानि तेषां च स्पर्शनादहो
त्यांच्या स्पर्शाने सर्व तीर्थे पवित्र होतात.
तत्पापानि पलायन्ते वैनतेयादिवोरगाः
त्यांचे पाप गरुडापासून सर्प जसे पळतात तसे पळून जातात.
विष्णोः सुदर्शनं चक्रं सन्ततं तांश्च रक्षति
विष्णूचे सुदर्शन चक्र नेहमी त्यांचे रक्षण करते.
गद्गदाः साश्रुनेत्राश्च नरास्ते वैष्णवोत्तमाः गृहाद्याश्च मयि न्यस्तास्ते नराः वैष्णवोत्तमाः
ज्यांच्या डोळ्यात अश्रू येतात, ज्यांचा कंठ दाटतो, असे श्रेष्ठ वैष्णव आणि माझ्यावर निष्ठा असलेले गृहस्थ हे खरेच वैष्णवांत श्रेष्ठ आहेत.
आब्रह्मस्तम्बपर्यन्तं मत्तः सर्वं चराचरम्
ब्रह्मापासून गवताच्या पातीपर्यंत, ज्या सर्व हालचाल करणाऱ्या आणि न करणाऱ्या गोष्टी आहेत, त्या सगळ्या माझ्यापासूनच निर्माण झाल्या आहेत.
असंख्यकोटिब्रह्माण्डं ब्रह्मविष्णुशिवादयः
असंख्य कोटी विश्वे, आणि त्यात ब्रह्मा, विष्णु, शिव व इतरही आहेत—
तेजःस्वरूपं परमं भक्तानुग्रहविग्रहम्
त्यांचा खरा स्वरूप तेजस्वी आहे, आणि भक्तांच्या कृपेसाठी त्यांनी हे रूप घेतले आहे.
सर्वे प्राकृतिका मत्त आविर्भूतास्तिरोहिताः
सर्व काही माझ्यापासून निसर्गाच्या माध्यमातून उत्पन्न होते आणि पुन्हा माझ्यातच विलीन होते.
इत्येवमुक्त्वा देवेशो विरराम तयोः पुरः
असं म्हणून देवांचा स्वामी त्या दोघांसमोर शांत झाला.
गङ्गोवाच तवाज्ञया च राजेन्द्र तपसा चैव साम्प्रतम् ।। 2.10.
गंगा म्हणाली: राजेंद्र, तुझ्या आज्ञेने आणि माझ्या तपामुळे, या क्षणी—
यानि कानि च पापानि मह्यं दास्यन्ति पापिनः
पापी लोक माझ्यावर जी काही पापं सोपवतील—
कतिकालं परिमितं स्थितिर्मे तत्र भारते
मी भारतात किती काळ, आणि किती मर्यादित वेळ राहणार आहे?
ममान्यद्वाच्छितं यद्यत्सर्वं जानासि सर्ववित्
माझ्या मनात आणखी जे काही इच्छा आहेत, ते सर्व तुला माहीत आहे, कारण तू सर्वज्ञ आहेस.
श्रीकृष्ण उवाच पतिस्ते रुद्ररूपोऽयं लवणोदो भविष्यति
श्रीकृष्ण म्हणाले: तुझा पती, जो रुद्रस्वरूप आहे, तोच पुढे खाऱ्या समुद्राचे रूप धारण करेल.
ममैवांशः समुद्रश्च त्वं च लक्ष्मीस्वरूपिणी
समुद्र हा माझाच अंश आहे, आणि तू लक्ष्मीचे स्वरूप आहेस.
यावत्त्यः सन्ति नद्यश्च भारत्याद्याश्च भारते
भारतात जितक्या नद्या आहेत, भारतीपासून सुरू होऊन इतरही—
अद्यप्रभृति देवेशि कलेः पञ्च सहस्रकम्
आजपासून, हे देवेशी, कलियुगातील पाच हजार वर्षांसाठी—
नित्यं वारिधिना सार्द्धं करिष्यसि रहो रतिम्
तू नेहमी समुद्रासोबत गुप्तपणे संग करशील.
त्वां तोषयन्ति स्तोत्रेण भगीरथकृतेन च
भागीरथाने रचलेल्या स्तोत्राने तू संतुष्ट होशील.
ध्यानेन कौथुमोक्तेन ध्यात्वा त्वां पूजयिष्यति 2.10.
कौथुमाने सांगितलेल्या ध्यानाने, तो तुझ्यावर ध्यान करून तुझी पूजा करेल.
गङ्गा गङ्गेति यो ब्रूयाद्यो जनानां शतैरपि
जो कोणी 'गंगा, गंगा' असे म्हणेल, अगदी शेकडो लोक जरी म्हणाले—
सहस्रपापिनां स्नानाद्यत्पापं ते भविष्यति
हजारो पापी लोकांनी स्नान केल्याने जेवढे पाप तुला लागेल, तेवढेच त्या व्यक्तीला लागेल.
पापिनां तु सहस्राणां शवस्पर्शेन यत्तव
पापी माणसांच्या हजारो लोकांना जसा मृतदेहाचा स्पर्श फळ देतो, तसंच तुझंही आहे.
यत्र यत्र भवेद्गङ्गे मन्नामगुणकीर्त्तनम्
गंगे, जिथे जिथे माझं नाव आणि गुणांचं कीर्तन होतं,