मद्गुणश्रुतिमात्रेण सानन्दः पुलकान्वितः
माझे गुण ऐकताच जो आनंदित होतो आणि रोमांचित होतो,
न वाञ्छन्ति सुखं मुक्तिं सालोक्यादि चतुष्टयम्
तो सुख, मोक्ष किंवा माझ्या सान्निध्यातील चारही प्रकारांची इच्छा करत नाही,
इन्द्रत्वं च मनुत्वं च देवत्वं च सुदुर्लभम् 2.6.
इंद्रपद, मनुपद किंवा देवपद ही अतिशय दुर्मिळ पदेही त्याला नको असतात.
ब्रह्माण्डानि विनश्यन्ति देवा ब्रह्मादयस्तथा
ब्रह्मांड नष्ट होतात आणि ब्रह्मा वगैरे देवताही नष्ट होतात.
भ्रमन्ति भारते भक्ता लब्ध्वा जन्म सुदुर्लभम्
भक्तांना भारतात जन्म मिळतो, तोही अत्यंत दुर्मिळ असतो आणि ते येथे भटकतात.
इत्येतत्कथितं सर्वं कुरु पद्मे यथोचितम्
हे सर्व सांगितले गेले आहे; तू पद्मात योग्य ते कर.
नारद उवाच गङ्गोपाख्यानमधुना वद वेदविदां वर
नारद म्हणाले, वेद जाणणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, आता गंगेची कथा मला सांग.
भारतं भारतीशा पादाजगाम सुरेश्वरी
देवतांची देवी गंगा, भारताच्या अधिपतीच्या पायाशी, भारतभूमीवर आली.
कथं कुत्र युगे केन प्रार्थिता प्रेरिता पुरा
ती पूर्वी कशी, कुठे, कोणत्या युगात, कोणाच्या आग्रहाने आणि कशासाठी बोलावली गेली?
राजराजेश्वरः श्रीमन्सगरः सृर्य्यवंशजः
राजांचा राजा, तेजस्वी सगर, सूर्यवंशात जन्मलेला होता.
सत्यस्वरूपः सत्येष्टः सत्यवाक्सत्यभावनः
तो सत्याचा मूर्तिमंत स्वरूप, सत्यावर प्रेम करणारा, नेहमी सत्य बोलणारा आणि सत्याचा विचार करणारा होता.
एककन्यश्चैकपुत्रो बभूव सुमनोहरः
त्याला एकच पत्नी आणि एकच मुलगा होता, दोघेही फारच सुंदर होते.
अन्या चाराधयामास शङ्करं पुत्रकामुकी
दुसरी पत्नी, मुलासाठी इच्छुक होती, तिने शंकराची उपासना केली.
गते शताब्दे पूर्णे च मांसपिण्डं सुषाव सा
शंभर वर्षे पूर्ण झाल्यावर, तिने मांसाचा एक गोळा जन्माला घातला.
शम्भुर्ब्राह्मणरूपेण तत्समीपं जगाम ह
शंभू ब्राह्मणाच्या रूपात तिच्या जवळ गेला.
सर्वे बभूवुः पुत्राश्च महाबलपराक्रमा 2.10.
त्या सर्वांचे पुत्र झाले, जे अत्यंत बलवान आणि पराक्रमी होते.
कपिलर्षेः कोपदृष्ट्या बभूवुर्भस्मसाच्च ते
कपिल ऋषींच्या रागाच्या कटाक्षाने ते सर्व भस्म झाले.
तपश्चकारासमंजो गङ्गानयनकारणात्
असमान्जसाने गंगा आणण्यासाठी कठोर तपश्चर्या केली.
दिलीपस्तस्य तनयो गङ्गानयनकारणात
त्याचा मुलगा दिलीप, हाही गंगा आणण्यासाठी प्रयत्नशील होता.
अंशुमाँस्तस्य पुत्रश्च गङ्गानयनकारणात्
त्याचा मुलगा अंशुमान, हाही गंगा आणण्यासाठी धडपडत होता.
भगीरथस्तस्य पुत्रो महाभागवतः सुधीः
त्याचा मुलगा भगीरथ, महान भक्त आणि अत्यंत बुद्धिमान होता.
तपः कृत्वा लक्षवर्षं गङ्गानयनकारणात्
त्याने गंगा आणण्यासाठी लक्ष वर्षे कठोर तप केले.
द्विभुजं मुरलीहस्तं किशोरं गोपवेषकम्
त्याला दोन हातांचा, मुरली धरलेला, गवळणाच्या वेशातील एक किशोर दिसला.
स्वेच्छामयं परं ब्रह्म परिपूर्णतमं विभुम्
तो स्वतःच्या इच्छेने वावरणारा, सर्वत्र व्यापलेला, पूर्णत्वाला पोचलेला आणि परब्रह्म होता.
निर्लिप्तं साक्षिरूपं च निर्गुणं प्रकृतेः परम्
तो सर्व गोष्टींपासून अलिप्त आहे, साक्षीस्वरूप आहे, गुणरहित आहे आणि प्रकृतीच्या पलीकडे आहे.
वह्निशुद्धां शुकाधानं रत्नभूषणभूषितम् 2.10.
तो अग्नीसारखा शुद्ध आहे, वीर्याचा आधार आहे आणि रत्नांनी सजलेला आहे.
लीलया च वरं प्राप्य वाञ्छितं वंशतारकम्
त्याने खेळताच इच्छित वर मिळवला आणि वंशाचा तारक झाला.
तं प्रणम्य प्रतस्थौ च तत्पुरः संपुटाञ्जलिः कुर्वतीं स्तवनं दिव्यं पुलकाञ्चितविग्रहाम्
तिने त्याला वंदन करून, हात जोडून त्याच्या पुढे जाऊन, आनंदाने अंग रोमांचित होत दिव्य स्तुती केली.
श्रीकृष्ण उवाच
श्रीकृष्ण म्हणाले:
सगरस्य सुतान्सर्वान्पूतान्कुरु ममाज्ञया
माझ्या आज्ञेने सगराच्या सर्व पुत्रांना पावन कर.