विश्वासघाती मित्रघ्नो मिथ्यासाक्ष्यप्रदायकः
विश्वासघात करणारा, मित्राचा वध करणारा, खोटी साक्ष देणारा,
ऋणग्रस्तो वार्द्धुषिको जारजः पुंश्चलीपतिः
कर्जबाजारी, व्याजाने पैसे देणारा, परस्त्रीगामी, आणि वेश्या स्त्रीचा पती,
शूद्राणां सूपकारश्च देवलो ग्रामयाजकः 2.6.
शूद्रांसाठी स्वयंपाक करणारा, देवल, आणि शूद्रांचा गावपुजारी,
अश्वत्थघातकश्चैव मद्भक्तानां च निन्दकः
जो अश्वत्थ वृक्ष तोडतो आणि माझ्या भक्तांची निंदा करतो,
मातरं पितरं भार्य्यां भ्रातरं तनयं सुताम्
जो आई, वडील, पत्नी, भाऊ, मुलगा किंवा मुलीची काळजी घेत नाही,
श्वश्रूं च श्वशुरं चैव यो न पुष्णाति नारद
आणि जो आपल्या सासू-सासऱ्याची देखील काळजी घेत नाही, नारद,
देवद्रव्यापहारी च विप्रद्रव्यापहारकः
जो देवांचे किंवा ब्राह्मणांचे धन चोरतो,
महापातकिनश्चैते शूद्राणां शवदाहकाः
हे सर्व मोठे पापी आहेत आणि शूद्रांमध्ये प्रेत जाळणारेही त्यातच येतात.
लक्ष्मीरुवाच येषां सन्दर्शनस्पर्शात्सद्यः पूता नराधमाः
लक्ष्मी म्हणाली: ज्यांच्या दर्शनाने आणि स्पर्शाने अगदी नीच मनुष्यही क्षणात पावन होतात,
हरिभक्तिविहीनाश्च महाहङ्कारसंयुताः
जे हरिभक्तिविरहित असून मोठ्या अहंकाराने भरलेले आहेत,
पुनन्ति सर्वतीर्थानि येषां स्नानावगाहनात्
ज्यांच्या स्नानाने आणि बुडण्याने सर्व तीर्थस्थळे पवित्र होतात,
येषां सन्दर्शनं स्पर्शं देवा वाञ्छन्ति भारते
ज्यांच्या दर्शनासाठी आणि स्पर्शासाठी भारतात देवताही इच्छितात,
न ह्यम्मयानि तीर्थानि न देवा मृच्छिलामयाः 2.6.
कारण तीर्थस्थळे माझी नाहीत आणि देव माती किंवा दगडाचे नाहीत.
सौतिरुवाच निगूढतत्त्वं कथितुमृषिश्रेष्ठोपचक्रमे
सौति म्हणाला: श्रेष्ठ ऋषींनी गुप्त तत्त्व सांगायला सुरुवात केली.
श्रीनारायण उवाच पुण्यस्वरूपं पापघ्नं सुखदं भुक्तिमुक्तिदम्
श्री नारायण म्हणाले: ते पुण्याचे मूर्तरूप आहे, पापांचा नाश करणारे, सुख देणारे आणि भोग व मोक्ष देणारे आहे.
सारभूतं गोपनीयं न वक्तव्यं खलेषु च
ते सर्व सार आहे, गुप्त ठेवावे असे आहे आणि दुष्ट लोकांमध्ये सांगू नये.
गुरुवक्त्राद्विष्णुमन्त्रो यस्य कर्णे विशेद्वरः
गुरूच्या मुखातून विष्णुमंत्र जेव्हा योग्य व्यक्तीच्या कानात शिरतो,
पुरुषाणां शतं पूर्वं पूतं तज्जन्ममात्रतः
तेव्हा त्या जन्मामुळे माणसाच्या शंभर पूर्वजन्मांचे पावन होते.
यैः कैश्चिद्यत्र वा जन्म लब्धं येषु च जंतुषु
कोणाकडून, कुठे आणि कोणत्या जीवांमध्ये जन्म मिळाला असो,
मद्भक्तियुक्तो मत्पूजानियुक्तो मद्गुणान्वितः
जो माझ्या भक्तीने युक्त आहे, माझी पूजा करतो आणि माझ्या गुणांनी भरलेला आहे,
मद्गुणश्रुतिमात्रेण सानन्दः पुलकान्वितः
माझे गुण ऐकताच जो आनंदित होतो आणि रोमांचित होतो,
न वाञ्छन्ति सुखं मुक्तिं सालोक्यादि चतुष्टयम्
तो सुख, मोक्ष किंवा माझ्या सान्निध्यातील चारही प्रकारांची इच्छा करत नाही,
इन्द्रत्वं च मनुत्वं च देवत्वं च सुदुर्लभम् 2.6.
इंद्रपद, मनुपद किंवा देवपद ही अतिशय दुर्मिळ पदेही त्याला नको असतात.
ब्रह्माण्डानि विनश्यन्ति देवा ब्रह्मादयस्तथा
ब्रह्मांड नष्ट होतात आणि ब्रह्मा वगैरे देवताही नष्ट होतात.
भ्रमन्ति भारते भक्ता लब्ध्वा जन्म सुदुर्लभम्
भक्तांना भारतात जन्म मिळतो, तोही अत्यंत दुर्मिळ असतो आणि ते येथे भटकतात.
इत्येतत्कथितं सर्वं कुरु पद्मे यथोचितम्
हे सर्व सांगितले गेले आहे; तू पद्मात योग्य ते कर.
नारद उवाच गङ्गोपाख्यानमधुना वद वेदविदां वर
नारद म्हणाले, वेद जाणणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, आता गंगेची कथा मला सांग.
भारतं भारतीशा पादाजगाम सुरेश्वरी
देवतांची देवी गंगा, भारताच्या अधिपतीच्या पायाशी, भारतभूमीवर आली.
कथं कुत्र युगे केन प्रार्थिता प्रेरिता पुरा
ती पूर्वी कशी, कुठे, कोणत्या युगात, कोणाच्या आग्रहाने आणि कशासाठी बोलावली गेली?
राजराजेश्वरः श्रीमन्सगरः सृर्य्यवंशजः
राजांचा राजा, तेजस्वी सगर, सूर्यवंशात जन्मलेला होता.