अनुषङ्गेण यः स्नाति हेलया श्रद्धयाऽपि वा
जो कोणी तेथे हलगर्जीपणे किंवा श्रद्धेने स्नान करतो,
सरस्वतीमन्त्रकं च मासमेकं तु यो जपेत्
आणि जो एक महिना सरस्वती मंत्राचा जप करतो,
नित्यं सरस्वतीतोये यः स्नात्वा मुण्डयेन्नरः
जो दररोज सरस्वतीच्या पाण्यात स्नान करून डोके मुंडतो,
इत्येवं कथितं किंचिद्भारतीगुणकीर्त्तनम् 2.6.
अशी थोडीशी भारताच्या गुणांची महती सांगितली.
सौतिरुवाच पुनः पप्रच्छ सन्देहच्छेदं शौनक सत्वरम्
सौति म्हणाला: पुन्हा शौनकाने आपला संशय दूर करण्यासाठी पटकन विचारले.
नारद उवाच कलया कलहेनैव समभूत्पुण्यदा सरित्
नारद म्हणाले: तिच्या अंशाने आणि वादामुळे पुण्यदायिनी नदी प्रकट झाली.
श्रवणे श्रुतिसाराणां वर्द्धते कौतुकं मम
या श्रुतींचा सारांश ऐकताना माझे कुतूहल वाढते.
कथं शशाप सा गङ्गा पूजितां तां सरस्वतीम्
ती गंगा, जरी पूजली गेली तरी, सरस्वतीला कशी शाप देते?
तेजस्विन्योर्द्वयोर्वादकारणं श्रुतिसुन्दरम्
त्या तेजस्विनी दोन स्त्रियांच्या वादाचे कारण ऐकायला फारच गोड होते.
नारायण उवाच यस्याः स्मरणमात्रेण सर्वपापात्प्रमुच्यते
नारायण म्हणाले: तिचे फक्त स्मरण केले तरी सर्व पापांतून मुक्ती मिळते.
लक्ष्मीस्सरस्वती गङ्गा तिस्रो भार्य्या हरेरपि
लक्ष्मी, सरस्वती आणि गंगा — या तिघीही हरिच्या पत्नी आहेत.
चकार सैकदा गङ्गा विष्णोर्मुखनिरीक्षणम्
एकदा गंगाने विष्णूच्या मुखाकडे एकटक पाहिले.
विभुर्जहास तद्वक्त्रं निरीक्ष्य च मुदा क्षणम्
भगवंताने तिच्या चेहऱ्याकडे पाहून आनंदाने क्षणभर हसले.
बोधयामास तां पद्मा सत्त्वरूपा च सस्मिता 2.6.
मग सत्त्वस्वरूप पद्मेने हलक्या हास्याने तिला समजावले.
उवाच गङ्गां भर्त्तारं रक्तास्या रक्तलोचना
रक्तास्य आणि रक्तलोचन असलेल्या गंगाने आपल्या पतीला संबोधले.
सरस्वत्युवाच धर्मिष्ठस्य वरिष्ठस्य विपरीता खलस्य च
सरस्वती म्हणाली: धर्मिष्ठ, श्रेष्ठ आणि उलट वागणाऱ्या दुष्टांमध्ये,
ज्ञातं सौभाग्यमधिकं गंगायां ते गदाधर
गदाधर, मला समजले की गंगेला तुझ्यापेक्षा अधिक सौभाग्य लाभले आहे.
गंगायाः पद्मया सार्द्धं प्रीतिश्चापि सुसम्मता
गंगा आणि पद्मे यांच्यातील प्रेमही सर्वांना मान्य आहे.
किं जीवनेन मेऽत्रैव दुर्भगायाश्च साम्प्रतम्
आता मी इतकी दुर्दैवी असताना या जगात जगून काय उपयोग?
त्वां सर्वेशं सत्त्वरूपं ये वदन्ति मनीषिणः
सर्वज्ञानी लोक सर्वेश्वर तुला सत्त्वस्वरूप म्हणतात.
सरस्वतीवचः श्रुत्वा दृष्ट्वा तां कोपसंयुताम्
सरस्वतीचे बोल ऐकून आणि तिला रागावलेली पाहून,
गते नारायणे गंगामवोचन्निर्भयं रुषा
नारायण निघून गेल्यावर, तिने निर्भयपणे रागाने गंगेला उद्देशून बोलले.
हे निर्लज्जे सकामे त्वं स्वामिगर्वं करोषि किम्
अग बिनधास्ते, इच्छाधारी, तू आपल्या स्वामीपुढे गर्व का दाखवतेस?
मानहानिं करिष्यामि तवाद्य हरिसन्निधौ 2.6.
आज मी हरिच्या उपस्थितीत तुझे मान खाली घालीन.
इत्येवमुक्त्वा गंगाया जिघृक्षुं केशमुद्यताम्
असे म्हणून तिने गंगेचे केस पकडण्यासाठी हात पुढे केला.
शशाप वाणी तां पद्मां महाकोपवती सती
मग वाणीने मोठ्या रागाने पद्मेला शाप दिला.
विपरीतं यतो दृष्ट्वा किंचिन्नो वक्तुमर्हसि
तू जे काही उलट पाहिलंस, त्यावरून आता काहीही बोलू नकोस.
शापं श्रुत्वा च सा देवी न शशाप चुकोप न
शाप ऐकून ती देवी न शाप दिला, ना रागावली.
अत्युद्धतां च तां दृष्ट्वा कोपप्रस्फुरितानना
ती खूपच अस्वस्थ दिसली, तिचं तोंड रागाने थरथरत होतं.
गंगोवाच वाग्दुष्टा वागधिष्ठात्री देवीयं कलहप्रिया
गंगा म्हणाली: ही देवी वाणीची अधिष्ठात्री असून, तिची वाणी कडवट आहे आणि तिला भांडणाची आवड आहे.