पठिष्यन्ति च विद्वांसः पूजाकाले च पूजिते
शिक्षित लोक पूजा करताना आणि पूजा झाल्यावर ते पठण करतील.
ततस्तत्पूजनं चक्रुर्ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः
मग ब्रह्मा, विष्णु आणि महेश्वर यांनी ती पूजा केली.
सर्वे देवाश्च मनवो नृपा वा मानवादयः 2.4.
सर्व देव, मनू, राजे आणि इतर माणसंही.
नारद उवाच पूजोपयुक्तं नैवेद्यं पुष्पं वा चन्दनादिकम्
नारद म्हणाला: पूजेसाठी वापरलेलं नैवेद्य, फुलं, चंदन आणि इतर वस्तू—
वद वेदविदां श्रेष्ठ श्रोतुं कौतूहलं मम
हे वेदज्ञांमध्ये श्रेष्ठ, मला ते ऐकायची उत्सुकता आहे, कृपया सांग.
नारायण उवाच जगन्मातुः सरस्वत्याः पूजाविधिसमन्विताम्
नारायण म्हणाले: जगन्मातेची, सरस्वतीची पूजा कशी करावी याची पद्धत—
माघस्य शुक्लपञ्चम्यां विद्यारम्भदिनेऽपि च
माघ महिन्यातील शुद्ध पंचमीला, तसेच विद्यारंभाच्या दिवशी,
स्नात्वा नित्यक्रियां कृत्वा घटं संस्थाप्य भक्तितः
स्नान करून, नित्यकर्मे आटोपून, भक्तीभावाने एक कलश स्थापन करावा.
गणेशं च दिनेशं च वह्निं विष्णुं शिवं शिवाम्
गणेश, सूर्य, अग्नी, विष्णु, शिव आणि पार्वती यांचा ध्यान करावे.
ध्यानेन वक्ष्यमाणेन ध्यात्वा बाह्यघटे बुधः
पुढे सांगितलेल्या प्रकारे ध्यान करून, त्या बाह्य कलशात त्यांचा स्मरण करावा.
पूजोपयुक्तं नैवेद्यं यद्यद्वेदे निरूपितम्
वेदांमध्ये सांगितलेली जी पूजेसाठीची नैवेद्ये आहेत,
नवनीतं दधि क्षीरं लाजांश्च तिललड्डुकान्
ताजे लोणी, दही, दूध, लाह्या आणि तीळाचे लाडू,
स्वस्तिकं शर्करां शुक्लधान्यस्याक्षतमक्षतम् 2.4.
स्वस्तिक, साखर, पांढऱ्या धान्याचे अक्षत आणि तांदळाचे अक्षत,
घृतसैन्धवसंस्कारैर्हविष्यैर्व्यञ्जनैस्तथा
तूप व सैंधव मिठाने तयार केलेले हविष्य आणि वेगवेगळे भाज्या,
पिष्टकं स्वस्तिकस्यापि पक्वरम्भाफलस्य च
पिठाचे पदार्थ, स्वस्तिक आणि हंगामानुसार आलेली पिकलेली फळे,
नारिकेलं तदुदकं केशरं मूलमार्द्रकम् कालदेशोद्भवं पक्वफलं शुक्लं सुसंस्कृतम्
नारळ, त्याचे पाणी, केशर, ताजे आले, काळानुसार व प्रदेशानुसार मिळणारी पांढरी व उत्तम फळे,
सुगन्धि शुक्लपुष्पं च गन्धाढ्यं शुक्लचन्दनम् माल्यं च शुक्लपुष्पाणां मुक्ताहीरादिभूषणम्
सुगंधी पांढरी फुले, सुगंधी पांढरे चंदन, पांढऱ्या फुलांची माळ, मोती व रत्नांची दागिने,
यद्दृष्टं च श्रुतौ ध्यानं प्रशस्तं श्रुतिसुन्दरम्
शास्त्रात जसे सुंदर आणि प्रशंसनीय ध्यान सांगितले आहे तसे ध्यान,
सरस्वतीं शुक्लवर्णां सस्मितां सुमनोहराम्
शुभ्रवर्णाची, हसतमुख आणि अत्यंत मनोहारी अशी सरस्वती,
वह्निशुद्धांशुकाधानां सस्मितां सुमनोहराम्
अग्नीने शुद्ध केलेल्या वस्त्रात, हसतमुख आणि अत्यंत मनोहारी,
सुपूजितां सुरगणैर्ब्रह्मविष्णुशिवादिभिः
ब्रह्मा, विष्णु, शिव व इतर देवांनी उत्तम प्रकारे पूजलेली,
एवं ध्यात्वा च मूलेन सर्वं दत्त्वा विचक्षणः
असे ध्यान करून, मूळ मंत्राने सर्व अर्पण केल्यावर,
येषां स्यादिष्टदेवीयं तेषां नित्यं शुभं मुने 2.4.
ज्यांची ती इष्टदेवी आहे, त्यांना नेहमीच शुभ घडते, हे मुनी.
सर्वोपयुक्तमूलं च वैदिकाष्टाक्षरः परः सरस्वती चतुर्थ्यन्तो वह्निजायान्त एव च
सर्व अर्पणांसाठी वापरायचा मूळ मंत्र हा वेदातील श्रेष्ठ आठ अक्षरी आहे, ज्यात 'सरस्वती' चतुर्थीमध्ये आणि 'अग्निपत्नी' असेच येते.
श्रीं ह्रीं सरस्वत्यै स्वाहा
श्रीं ह्रीं, सरस्वतीला नमस्कार.
पुरा नारायणश्चेमं वाल्मीकाय कृपानिधिः
पूर्वी करुणामूर्ती नारायणाने हे वाल्मीकीला दिले होते.
भृगुर्ददौ च शुक्राय पुष्करे सूर्य्यपर्वणि
भृगु ऋषींनी पुष्कर येथे सूर्याच्या सणाच्या दिवशी हे शुक्राला दिले.
भृगवे च ददौ तुष्टो ब्रह्मा बदरिकाश्रमे विभाण्डको ददौ मेरावृष्यशृङ्गाय धीमते
बदरिकाश्रमात समाधानी ब्रह्मदेवाने भृगुला हे दिले. विभांडकाने मेरु पर्वतावर ऋष्यशृंग या बुद्धिमानाला दिले.
शिवः कणादमुनये गौतमाय ददौ मुने
शंकराने कणाद ऋषींना आणि गौतम ऋषींनाही हे दिले.
शेषः पाणिनये चैव भरद्वाजाय धीमते
शेषाने पाणिनीला आणि बुद्धिमान भरद्वाजाला हे दिले.