संकल्पतो यः शृणोति भक्त्या दत्त्वा च दक्षिणाम् । यद्बाल्ये यच्चकौमारे वार्धके यच्च यौवने
—जो निश्चयपूर्वक, भक्तीने आणि दक्षिणा देऊन ऐकतो, बालपणात, तारुण्यात, वृद्धापकाळात किंवा यौवनात—
कोटिजन्मार्जितात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः । रत्ननिर्माणयानेन धृत्वा श्रीकृष्णरूपकम्
—तो कोटी जन्मांची पापे नक्कीच दूर करतो, यात शंका नाही, आणि रत्नांनी बनवलेली श्रीकृष्णाची मूर्ती धरून.
नित्यं गत्वा च गोलोकं कृष्णदास्यं लभेद्भूवम् । असंख्यब्रह्मणां पाते न भवेत्तस्य पातनम्
जो नेहमी गोलोकात जातो आणि कृष्णाची सेवा मिळवतो, त्याला अगणित ब्रह्मांडांचा विनाश झाला तरी कधीच अधःपात होत नाही.
समीपे पार्षदो भूत्वा सेवां च कुरुते चिरम् । श्रुत्वा च ब्रह्मखण्डं च सुस्नातः संयतः शुचिः
तो जवळचा सेवक होऊन दीर्घकाळ सेवा करतो; ब्रह्मखंड ऐकून, स्वच्छ स्नान करून, संयमित आणि शुद्ध राहतो.
पायसं पिष्टकं चैव फलं ताम्बूलमेव च । भोजयित्वा वाचकं च तस्मै दद्यात्सुवर्णकम्
पायसं, पीठाचे पदार्थ, फळे आणि तांबूल देऊन, वाचकाला जेवू घालावे आणि त्याला सोन्याचे दान द्यावे.
चन्दनं शुक्लमाल्यं च सूक्ष्मवस्त्रं मनोहरम् । निवेद्य वासुदेवं च वाचकाय प्रदीयते
चंदन, पांढरी फुले, सुंदर आणि हलके वस्त्र वासुदेवाला अर्पण करून, ती वाचकाला द्यावीत.
श्रुत्वा च प्रकृतेः खण्डं सुश्राव्यं च सुधोपमम् । भोजयित्वा च दध्यन्नं तस्मै दद्याच्च
प्रकृतीखंड हे मधुर आणि अमृतासारखे ऐकून, त्याला दहीभात खाऊ घालावे आणि इतरही दान द्यावे.
सवत्सां सुरभिं रम्यां दद्याद्वै भक्तिपूर्वकम् । श्रुत्वा गणपतेः खण्डं विघ्ननाशाय संयतः
भक्तीपूर्वक वासरासह सुरभी गाय द्यावी; गणपतीखंड ऐकून, विघ्न दूर व्हावेत म्हणून संयम पाळावा.
स्वर्णयज्ञोपवीतं च श्वेताश्वच्छत्रमाल्यकम् । प्रदीयते वायकाय स्वस्तिकं तिललड्डुकम्
सोन्याचा यज्ञोपवीत, पांढरा घोडा, छत्र आणि हार वाचकाला द्यावेत, तसेच स्वस्तिक आणि तीळाचे लाडूही द्यावेत.
परिपक्वफलान्येव कालदेशोद्भवानि च । श्रीकृष्णजन्मखण्डं च श्रुत्वा भक्तश्च भक्तितः
पूर्णपणे पिकलेली, योग्य काळानुसार आणि प्रदेशानुसार मिळणारी फळे—श्रीकृष्णजन्मखंड ऐकून, भक्ताने भक्तीने द्यावीत.
वाचकाय प्रदद्याच्च परं रत्नाङ्गुलीयकम् । सूक्ष्मवस्त्रं च माल्यं च स्वर्णकुण्डलमुत्तमम्
वाचकाला मौल्यवान रत्नांची अंगठी, हलके वस्त्र, हार आणि उत्तम सोन्याची कुंडले द्यावीत.
माल्यं च वरदोलां च सुपक्वं क्षीरमेव च । सर्वस्वं दक्षिणां दद्यात्स्तवनं कुरुते ध्रुवम्
हार, सुंदर झुला, उत्तम शिजवलेले दूध—हे सर्व आपले सर्वस्व म्हणून दक्षिणा द्यावी आणि नक्कीच स्तुती करावी.
शतकं ब्राह्मणानां च भोजयेत्परमादरात् । ब्रह्मणं वैष्णवं शास्त्रनिष्णातं पण्डितं वरम्
शंभर ब्राह्मणांना अत्यंत आदराने जेवू घालावे, त्यात विशेषतः वैष्णव शास्त्रांमध्ये पारंगत आणि विद्वान ब्राह्मण असावा.
कुरुते वाचकं शुद्धमन्यथा निष्फलं भवेत् । श्रीकृष्ण विमुखाद्दुष्टान्नोपदिष्टाच्च ब्राह्मणात्
शुद्ध वाचक नेमावा; अन्यथा हे निष्फळ ठरते—विशेषतः जो श्रीकृष्णविमुख किंवा अपवित्र ब्राह्मण असेल त्याच्याकडून शिकल्यास.
श्रीकृष्णभक्तियुक्तं च पुराणं यः शृणोति च । भक्तिं पुण्यं न लभते हन्ति पुण्यं पुराकृतम्
जो श्रीकृष्णभक्तीने युक्त पुराण ऐकतो, त्याला भक्ती किंवा पुण्य मिळत नाही; उलट त्याने पूर्वी मिळवलेले पुण्यही नष्ट होते.
श्रीकृष्णभक्तियुक्ताच्च पुराणं यः शृणोति च । भक्तिं पुण्यं च लभते यात्यन्ते श्रोहरेः पदम्
पण जो श्रीकृष्णभक्तीने युक्त पुराण ऐकतो, त्याला भक्ती आणि पुण्य मिळते आणि शेवटी तो हरिपदाला पोहोचतो.
एतत्ते कथितं सर्व यच्छ्रु तं गुरुवक्त्रतः । बिदायं देहि विप्रेन्द्र यामि नारायणाश्रमम्
हे सर्व मी तुला सांगितले, जे गुरुमुखातून ऐकले; हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, आता मला परवानगी दे, मी नारायणाश्रमाकडे जातो.
दृष्ट्वा विप्रसमूहं च नमस्कर्तुं समागतः । कथितं ब्रह्मवैवर्तं भवतामाज्ञया परम्
नमस्कार करण्यासाठी आलेल्या ब्राह्मणांच्या समूहाला पाहून, मी तुमच्या आज्ञेने हे ब्रह्मवैवर्त सांगितले.
नमोऽस्तु ब्राह्मणेभ्यश्च कृष्णाय परमात्मने । शिवाय ब्रह्मणे नित्यं गणेशाय नमो नमः
ब्राह्मणांना, श्रीकृष्ण या परमात्म्याला, शंकराला, ब्रह्माला नेहमी आणि गणेशाला वारंवार नमस्कार असो.
कायेन मनसा वाचा परं भक्त्या दिवानिशम् । भज सत्यं परं ब्रह्म राधेशं त्रिगुणात्परम्
शरीर, मन आणि वाणीने, दिवसरात्र अत्युच्च भक्तीने, सत्य परमब्रह्म, राधेचा स्वामी, या त्रिगुणांपलीकडील परमेश्वराची उपासना कर.
नमो देव्यै सरस्वत्यै पुराणगुरवे नमः । सर्वविघ्नविनाशिन्यै दुर्गादेव्यै नमो नमः
सरस्वती देवीस वंदन, जी आद्य गुरु आहे; सर्व विघ्नांचा नाश करणारी दुर्गा देवीस पुन्हा पुन्हा नमस्कार.
युष्माकं पादद्मानि दृष्ट्वा पुण्यानि शौनक । अद्य सिद्धाश्रमं यामि यत्र देवो गणेश्वरः
शौनक, तुमचे पवित्र पाय पाहून मी आज सिद्धाश्रमाकडे जातो, जिथे गणेश्वर देव वास करतो.
इति श्रीब्रह्मवैवर्ते महापुराणे श्रीकृष्णजन्मखण्ड उत्तरार्धे नारदनारयणसंवादे सूतशौनकसंवादे त्रयस्त्रिंदशधिकशततमोऽध्यायः
श्रीब्रह्मवैवर्त महापुराणाच्या श्रीकृष्णजन्मखंडाच्या उत्तरार्धात नारद-नारायण संवाद आणि सूत-शौनक संवाद यामध्ये हे एकशेतेहतीसावे अध्याय पूर्ण झाले.
नारद उवाच अधुना प्रकृतीनां च व्यासं वर्णय भो प्रभो
नारद म्हणाले: प्रभो, आता कृपया प्रकृतींचा उगम सांगावा.
कस्याः पूजा कृता केन कथं मर्त्ये प्रका शिता
कोणाची पूजा कोणी केली आणि ती मर्त्य लोकांमध्ये कशी प्रकट झाली हे सांगावे.
कवचं स्तोत्रकं ध्यानं प्रभावं चरितं शुभम्
त्यांचे कवच, स्तोत्र, ध्यान, सामर्थ्य आणि शुभ चरित्र—
नारायण उवाच सावित्री वै सृष्टिविधौ प्रकृतिः पञ्चधा स्मृता
नारायण म्हणाले: सृष्टीच्या वेळी सावित्री ही पाच रूपांनी प्रकृती म्हणून ओळखली जाते.
आसीत्पूज्या प्रसिद्धा च प्रभावः परमाद्भुतः
ती पूजनीय होती, प्रसिद्ध होती आणि तिचे सामर्थ्य अतिशय अद्भुत होते.
प्रकृत्यंशाः कला याश्च तासां च चरितं शुभम्
प्रकृतीचे अंश आणि कला, तसेच त्यांची शुभ कृत्ये—
वाणी वसुन्धरा गङ्गा षष्ठी मङ्गलच ण्डिका
वाणी, वसुंधरा, गंगा, षष्ठी आणि मंगळचंडिका—