गङ्गा सरस्वती पद्मावती च यमुना तथा । गोदावरी स्वर्णरेखा कावेरी नर्मदा मुने
गंगा, सरस्वती, पद्मावती, यमुना, गोदावरी, स्वर्णरेखा, कावेरी आणि नर्मदा, हे मुनी,
शरावती बाहृदा च कृतमाला च पुण्यदा । समाययुश्च ताः सर्वाः प्रणेमुः परमेश्वरम्
शरावती, बाहुदा आणि पुण्य देणारी कृतमाळा या सर्व नद्या तेथे आल्या आणि परमेश्वराला वंदन केले.
उवाच जाह्नवी देवी रुदती परमेश्वरम् । साश्रुनेत्राऽतिदीना सा विरहज्वरकातरा
जाह्नवी देवी रडत, डोळ्यांतून अश्रू वाहत, अतिशय दुःखी आणि विरहाच्या तापाने व्याकुळ होऊन परमेश्वराला बोलली.
भागीरथयुवाच हे नाथ रमणश्रेष्ठ यासि गोलोकमुत्तमम् । अस्माकं का गतिश्चात्र भविष्यति कलौ युगे
भागीरथी म्हणाली— हे नाथ, श्रेष्ठ प्रियकर, आपण जेव्हा त्या सर्वोच्च गोलोकात जाता, तेव्हा कलियुगात आमचे काय होईल?
श्रीभगवानुवाच कलेः पञ्चसहस्राणि वर्षाणि तिष्ठ भूतले । पापानि पापिनो यानि तुभ्यं दास्यन्ति स्नानत
श्रीभगवान म्हणाले— कलियुगातील पाच हजार वर्षे तू पृथ्वीवर राहा; पापी लोकांची पापे स्नानाने तुला मिळतील.
मन्मन्त्रोपासकस्पर्शाद्भस्मीभूतानि तत्क्षणात् । भविष्यन्ति दर्शनाच्च स्नानादेव हि जाह्नवि
माझ्या मंत्राने उपासना करणाऱ्यांच्या स्पर्शाने ती पापे क्षणात नष्ट होतील; तुझ्या दर्शनाने आणि स्नानानेही, हे जाह्नवी.
हरेर्नामानि यत्रैव पुराणानि भवन्ति हि । तत्र गत्वा सावधानमाभिः सार्धं च श्रोष्यसि
जिथे जिथे हरिची नावे आणि पुराणांची कथा ऐकली जाते, तिथे तू लक्षपूर्वक इतरांसोबत जाऊन ऐकावे.
पुराणश्रवणाच्चैव हरेर्नामानुकीर्तनात् । भस्मीभूतानि पापानि ब्रह्महत्यादिकानि च
पुराणांचे श्रवण आणि हरिच्या नावाचा जप केल्याने, ब्रह्महत्या यांसारखी मोठी पापेही पूर्णपणे नष्ट होतात.
भस्मीभूतानि तान्येव वैष्णवालिङ्गनेन च । तृणानि शुष्ककाष्ठानि दहन्ति पावका यथा
वैष्णवांना मिठी मारल्याने तीच पापे जशी वणव्यात वाळलेले गवत आणि लाकूड जळून जातात, तशीच भस्म होतात.
तथाऽपि वैष्णवा लोके पापानि पापिनामपि । पृथिव्यां यानि तीर्थानि पुण्यान्यपि च जाह्नवि
तरीही या जगातले वैष्णव पापींची पापे नाहीशी करतात; पृथ्वीवरील सर्व तीर्थक्षेत्रे आणि पुण्यनद्या, गंगेसह,
मद्भक्तानां शरीरेषु सन्ति पूतेषु संततम् । मद्भक्तपादरजसा सद्यः पूता वसुंधरा
माझ्या भक्तांच्या शुद्ध देहात नेहमीच वास करतात; भक्तांच्या पायांतील धुळीमुळे पृथ्वी क्षणात पवित्र होते.
सद्यः पूतानि तीर्थानि सद्याः पूतं जगत्तथा । मन्मन्त्रोपासका विप्रा ये मदुच्छिष्टभोजिनः
माझ्या मंत्राची उपासना करणारे आणि माझे उच्छिष्ट जेवणारे ब्राह्मण जिथे असतात, तिथे तीर्थे आणि जग क्षणात पवित्र होते.
मामेव नित्यं ध्यायन्ते ते मत्प्राणाधिकाः प्रियाः । तदुपस्पर्शमात्रेण पूतो वायुश्च पावकः
जे मला नेहमी ध्यान करतात, ते मला प्राणाहूनही प्रिय आहेत; त्यांना स्पर्श केल्याने वारा आणि अग्नीही पवित्र होतात.
कलेर्दशसहस्राणि मद्भक्ताः सन्ति भूतले । एकवर्णा भविष्यन्ति मद्भक्तेषु गतेषु च
कलियुगातील दहा हजार वर्षे माझे भक्त पृथ्वीवर राहतील; माझे भक्त निघून गेल्यावर फक्त एकच जात उरेल.
मद्भक्तशून्या पृथिवी कलिग्रस्ता भविष्यति । एतस्मिन्नन्तरे तत्र कृष्णदेहाद्विनिर्गतः
माझ्या भक्तांशिवाय पृथ्वी कलियुगाने व्यापली जाईल; त्या दरम्यान, कृष्णाच्या देहातून
चतुर्भुजश्च पुरुषः शतचन्द्रसमप्रभः । शङ्खचक्रगदापद्मधरः श्रीवत्सलाञ्छनः
चार हातांचा, शंभर चंद्रांसारखा तेजस्वी, शंख, चक्र, गदा आणि कमळ धारण करणारा, श्रीवत्सचिन्ह असलेला पुरुष
सुन्दरं रथमारुह्य श्रीरोदं स जगाम ह । सिन्धुकन्या च प्रययौ स्वयं मूर्तिमती सती
सुंदर रथावर बसून तो श्रीसमुद्राकडे गेला; आणि सिंधुकन्या स्वतः मूर्तिमंत आणि पवित्र होऊन निघाली.
श्रीकृष्णमनसा जाता मर्त्यलक्ष्मीर्मनोहरा । श्वेतद्वीपं गते विष्णौ जगत्पालनकर्तरि
श्रीकृष्णाच्या मनातून जन्मलेली, मनोहारी मर्त्यलक्ष्मी, जेव्हा विष्णू श्वेतद्वीपावर गेला, जो जगाचा पालनकर्ता आहे,
शुद्धसत्त्वस्वरूपे च द्विधारूपो बभूव सः । दक्षिणांशश्च द्विभुजो गोपबारकरूपकः
शुद्ध सत्त्वस्वरूपात तो दोन रूपांनी प्रकट झाला; दक्षिण भागात दोन हातांचा, गवळ्याच्या मुलासारखा दिसणारा.
नपीनजलदश्यामः शोभितः पीतवाससा । श्रीवंशवदनः श्रीमान्सस्मितः पद्मलोचनः
नव्या काळ्या मेघासारखा वर्ण, पिवळ्या वस्त्रांनी शोभलेला, सुंदर मुख, तेजस्वी, हसरा आणि कमळासारखी डोळे असलेला.
शतकोटीन्दुसौन्दर्यं शतकोटिस्मरप्रभाम् । दधानः परमानन्दः परिबूर्णतमः प्रभुः
शंभर कोटी चंद्रांची शोभा आणि शंभर कोटी मदनांचे तेज धारण करणारा, परमानंदमय, पूर्णत्वाचा स्वामी.
परं धाम परं ब्रह्मस्वरूपो निर्गुणः स्वयम् । परमात्मा च सर्वेषां भक्तानुग्रहविग्रहः
तोच परधाम, परब्रह्म, गुणांपलीकडचा स्वतःचा स्वरूप; सर्वांचा परमात्मा, भक्तांवर कृपा करणारा मूर्तिमंत.
नित्यदेहश्च भगवानीश्वरः प्रकृतेः परः । योगिनो यं वदन्त्येवं ज्योतीरूपं सनातनम्
भगवान नित्य देहधारी, सर्वांचा ईश्वर आणि प्रकृतीच्या पलीकडचा आहे; योगी ज्याला सनातन तेजस्वरूप म्हणतात.
ज्योतिरम्यन्तरे नित्यरूपं भक्ता विदन्ति यम् । वेदा वदन्ति सत्यं यं नित्यमाद्यं विचक्षणाः
त्या तेजाच्या आत भक्त त्याचे नित्यरूप ओळखतात; ज्ञानी वेद नेहमीच त्याला सत्य, नित्य आणि आद्य म्हणतात.
यं वदन्ति सुराः सर्वे परं स्वेच्छामयं प्रभूम् । सिद्धेन्द्रा मुनयः सर्वे सर्वरूपं वदन्ति यम्
ज्याला सर्व देवता परम, आपल्या इच्छेने वागणारा स्वामी म्हणतात, सिद्ध, इंद्र आणि सर्व ऋषी ज्याला सर्व रूपांचा म्हणतात—
यमनिर्वचनीयं च योगीन्द्रः शंकरो वदेत् । स्वयं विधाता प्रवदेत्कारणानां च कारणम्
ज्याला मोठ्या योगी शंकरही वर्णन करू शकत नाही, ज्याला स्वतः ब्रह्मा सर्व कारणांचा कारण म्हणतो—
शेषो वदेदनन्तं यं नवधारूपमीश्वरम् । तर्काणामेव षण्णां च षड्विधं रूपमीप्सितम्
ज्याला शेष अनंत, नव रूपांचा ईश्वर म्हणतो, आणि तर्कशास्त्रात ज्याला सहा प्रकारची रूपे मानली जातात—
वैष्णवानामेकरूपं वेदानामेकमेव च । पुराणानामेकरूपं तस्मान्नवविधं स्मृतम्
ज्याला वैष्णव, वेद आणि पुराणे एकच रूप असलेला म्हणतात, म्हणून त्याला नव रूपांचा मान दिला जातो.
न्यायोऽनिर्वचनीयं च यं मतं शंकरो वदेत् । नित्यं वैशेषिकाश्चाऽऽद्यं तं वदन्ति विचक्षणाः
न्यायशास्त्रानुसार ज्याला शंकर वर्णन करू शकत नाही असं म्हणतो, आणि विद्वान वैशेषिक त्याला नित्य आणि आद्य म्हणतात.
सांख्य वदन्ति तं देवं ज्योतीरूपं सनातनम् । मीमांसा सर्वरूपं च वेदान्तः सर्वकारणम्
सांख्यशास्त्रज्ञ त्याला प्रकाशरूप, सनातन देव म्हणतात, मीमांसक सर्व रूपांचा, आणि वेदांत सर्व कारणांचा म्हणतो.