सहस्रवत्सरान्ते तड्डिम्भरूपं बभूव ह
हजार वर्षांच्या शेवटी ते पाण्यातील फुग्यासारखे झाले.
यस्यैक लोमविवरे विश्वैकस्य व्यवस्थितिः
ज्याच्या एका केसाच्या छिद्रात संपूर्ण विश्व वसते.
स एव षोडशांशोऽपि कृष्णस्य परमात्मनः
तो कृष्ण परमात्म्याचा केवळ सोळावा भाग आहे.
महार्णवे शयानः स पद्मपत्रं यथा जले
तो मोठ्या समुद्रावर जणू कमळाच्या पानासारखा पाण्यावर झोपला होता.
तौ जलाच्च समुत्थाय ब्रह्माणं हन्तुमुद्यतौ
ते पाण्यातून वर येऊन ब्रह्माला मारण्याच्या उद्देशाने सज्ज झाले.
बभूव मेदिनी कृत्स्ना कार्त्स्न्येन मेदसा तया
त्या मेदापासून संपूर्ण पृथ्वी निर्माण झाली.
मम संदेहभेदार्थं तन्मे व्याख्यातुमर्हसि
माझ्या शंकेचे निरसन व्हावे म्हणून तू मला हे समजावून सांग.
सर्वादिसृष्टिकथनं यन्मया कथितं द्विज
संपूर्ण सृष्टीच्या आरंभीची कथा मी सांगितली आहे, हे द्विज.
सर्वादिसृष्टौ क्लृप्तौ च नारायणमहेश्वरौ
संपूर्ण सृष्टीच्या प्रारंभाला नारायण आणि महेश्वर हे स्थिर होते.
सर्वादौ ब्रह्मकल्पस्य चरितं कथितं द्विज
ब्रह्मकल्पाच्या अगदी सुरुवातीची कथा सांगितली आहे, हे द्विज.
ब्राह्मवाराहपाद्माश्च कल्पाश्च त्रिविधा मुने
हे मुनी, ब्रह्म, वाराह आणि पद्म हे तीन कल्प आहेत.
सत्यं त्रेता द्वापरं च कलिश्चेति चतुर्युगम्
सत्ययुग, त्रेतायुग, द्वापरयुग आणि कलियुग — ही चार युगे आहेत.
मन्वन्तरं तु दिव्यानां युगानामेकसप्ततिः
एक मन्वंतर म्हणजे एकाहत्तर दिव्य युगांचा समूह असतो.
त्रिशतैश्च षष्ट्यधिकैर्दिनैर्वर्षं च ब्रह्मणः
ब्रह्मदेवाचे एक वर्ष तीनशे साठ अशा दिवसांनी बनते.
एतन्निमेषकालस्तु कृष्णस्य परमात्मनः
कृष्ण परमात्म्याच्या काळात हा केवळ डोळ्याचा क्षण आहे.
क्षुद्रकल्पा बहुतरास्ते संवर्तादयः स्मृताः 1.5.
अशा अनेक लहान कल्पा आहेत, त्या संहारादि म्हणून ओळखल्या जातात.
ब्रह्मणश्च दिनेनैव स कल्पः परिकीर्तितः
ब्रह्मदेवाचा एक दिवस म्हणजे एक कल्प असं सांगितलं आहे.
ब्राह्मवाराहपाद्माश्च त्रयः कल्पा निरूपिताः
ब्रह्म, वाराह आणि पद्म — हे तीन कल्प ठरवले आहेत.
ब्राह्मे च मेदिनीं सृष्ट्वा स्रष्टा सृष्टिं चकार सः
ब्रह्मकल्पात सृष्टीकर्त्याने पृथ्वीची निर्मिती करून सृष्टी घडवली.
वाराहे तां समुद्धृत्य लुप्तां मग्नां रसातलात्
वाराहकल्पात त्याने रसातळात बुडालेली आणि हरवलेली पृथ्वी वर काढली.
पाद्मे विष्णोर्नाभिपद्मे स्रष्टा सृष्टिं विनिर्ममे
पद्मकल्पात विष्णूच्या नाभीतील कमळातून सृष्टीकर्त्याने सृष्टी निर्माण केली.
एतत्तु कालसंख्यानमुक्तं सृष्टिनिरूपणे
ही काळाची मोजणी सृष्टीच्या वर्णनात सांगितली आहे.
एतान्सृष्ट्वा किं चकार तन्मे व्याख्यातुमर्हसि
ही सृष्टी निर्माण केल्यानंतर त्याने पुढे काय केलं, ते मला सांग.
एतान्सृष्ट्वा जगामासौ सुरम्यं रासमण्डलम्
ही सृष्टी घडवून तो रमणीय रासमंडळात गेला.
रम्याणां कल्पवृक्षाणां मध्येऽतीव मनोहरम्
तेथे सुंदर कल्पवृक्षांच्या मध्ये फारच मनमोहक वातावरण होतं.
चन्दनागुरुकस्तूरीकुङ्कुमैश्च सुसंस्कृतम् 1.5.
चंदन, अगर, कस्तुरी आणि केशर यांनी ते सुंदरपणे सजवलेलं होतं.
पट्टसूत्रग्रन्थियुक्तं नवचन्दनपल्लवैः
पाट आणि दोऱ्यांनी बांधलेलं, ताज्या चंदनाच्या पानांनी सजलेलं होतं.
सद्रत्नसारनिर्माणमण्डपानां त्रिकोटिभिः
तीन कोटी मौल्यवान रत्नांच्या सारांशातून बांधलेल्या मंडपांनी ते सजलेलं होतं.
शृंगारार्हभोगवस्तुसमूहपरिवेष्टितम्
प्रेम आणि आनंदासाठी योग्य अशा वस्तूंच्या समूहांनी ते वेढलेलं होतं.
तत्र गत्वा च तैः सार्धं समुवास जगत्पतिः
तेथे जाऊन, जगाचा स्वामी त्यांच्या सोबत राहिला.