निगूढं जन्म येषां वा देवानां देवयोषिताम्
ज्या देवता आणि देवयानींच्या गुप्त जन्मांची कथा आहे,
के वांऽशाः प्रकृतेश्चापि कलाः का वा कलाकलाः
कोणते अंश आहेत, प्रकृतीच्या कोणत्या कला आहेत, आणि त्यांच्या उपकला कोणत्या आहेत,
दुर्गा सरस्वती लक्ष्मी सावित्रीणाञ्च वर्णनम्
दुर्गा, सरस्वती, लक्ष्मी आणि सावित्री यांचं वर्णन,
जीवकर्मविपाकश्च नरकाणाञ्च वर्णनम्
जीवांच्या कर्मांचे फळ आणि नरकांचे वर्णन,
येषाञ्च जीविनां यद्यत्स्थानं यत्र शुभाशुभम्
त्या जीवांना जे जे स्थान मिळतं, ते शुभ असो किंवा अशुभ,
जीविनां कर्मणो यस्माद्योयो रोगो भवेदिह
जीवांच्या कोणत्या कर्मामुळे इथे कोणता रोग उत्पन्न होतो,
मनसा तुलसी काली गङ्गा पृध्वी वसुन्धरा
मनात तुळस, काली, गंगा, पृथ्वी आणि वसुंधरा,
शालिग्रामशिलानाञ्च दानानाञ्च निरूपणम्
शाळिग्राम शिळांची आणि दानांची सविस्तर माहिती,
गणेश्वरस्य चरितं यत्र तज्जन्म कर्म च
जिथे गणेश्वराचं चरित्र, त्याचा जन्म आणि कर्म यांचं वर्णन आहे,
यदपूर्वमुपाख्यानमश्रुतं परमाद्भुतम् 1.1.
आणि जी पूर्वी कधीही ऐकली नाही, अशी अद्भुत कथा,
यत्र जन्म भ्रमो विश्वे पुण्यक्षेत्रे च भारते
जिथे विश्वात आणि भारतातील पुण्यभूमीत जन्म आणि भ्रमण यांचं वर्णन आहे,
जन्म कस्य गृहे लब्धं पुण्ये पुण्यवतो मुने
मुनिवर, कोणाचा जन्म कुठल्या घरात, पुण्यवान ठिकाणी झाला,
आविर्भूय च तद्गेहात्क्वागतः केन हेतुना
त्या घरातून प्रकट होऊन तो कुठे गेला आणि कोणत्या कारणासाठी,
भारावतरणं केन प्रार्थितो गोश्चकार सः
पृथ्वीवरील भार कमी करण्यासाठी कोणाच्या विनंतीने अवतार झाला आणि गायीसाठी त्याने काय केलं,
इतीदमन्यदाख्यानं पुराणं श्रुतिदुर्लभम्
अशी ही दुसरी एक प्राचीन कथा, जी वेदांमध्येही क्वचित ऐकायला मिळते,
स्वज्ञानाद्यन्मया पृष्टमपृष्टं वा शुभाशुभम्
माझ्या स्वतःच्या ज्ञानानुसार, मी जे काही शुभ किंवा अशुभ विचारलं किंवा न विचारलेलं आहे,
शिष्यपृष्टमपृष्टं वा व्याख्यानं कुरुते च यः
शिष्याने विचारलं असो किंवा न विचारता, जो कोणी शिष्याला अर्थ समजावून सांगतो,
सौतिरुवाच सिद्धक्षेत्रादागतोऽहं यामि नारायणाश्रमम्
सूती म्हणाले : मी सिद्ध क्षेत्रातून आलो आहे आणि आता नारायण आश्रमाकडे जात आहे.
दृष्ट्वा विप्रसमूहं च नमस्कर्तुमिहागतः
ब्राह्मणांचा समूह पाहून, मी त्यांना नमस्कार करण्यासाठी इथे आलो आहे.
देवं विप्रं गुरुं दृष्ट्वा न नमेद्यस्तु संभ्रमात् 1.1.
जो कोणी देव, ब्राह्मण किंवा गुरु यांना पाहूनही गोंधळामुळे नमस्कार करत नाही,
हरिर्ब्राह्मणरूपेक्षण शश्वद् भ्रमति भूतले
शौनक, हरि नेहमी ब्राह्मणाच्या रूपात या पृथ्वीवर फिरत असतो.
भगवन्यत्त्वया पृष्टं ज्ञातं सर्वमभीप्सितम्
भगवान, तू विचारलेले सर्व काही मला पूर्णपणे समजले आणि तेच मला हवे होते.
पुराणोपपुराणानां वेदानां भ्रमभञ्जनम्
पुराणे, उपपुराणे आणि वेद यांतील शंका यामुळे दूर होतात.
कामिनां कामदं चेदं मुमुक्षूणां च मोक्षदम्
इच्छुकांना हे इच्छित फळ देते आणि मुक्ती इच्छिणाऱ्यांना मोक्ष देते.
ब्रह्मखण्डं सर्वबीजं परब्रह्मनिरूपणम्
ब्रह्मखंड हे सर्वांचे मूळ आहे आणि परब्रह्माचे वर्णन आहे.
वैष्णवा योगिनः सन्तो न च भिन्नाश्च शौनक
शौनक, वैष्णव, योगी आणि संत हे एकमेकांपासून वेगळे नाहीत.
सन्तो भवन्ति सत्सङ्गाद्योगिसंगेन योगिनः
सत्संगामुळे संत होतात आणि योग्यांच्या संगतीने योगी होतात.
यत्रोद्भवश्च देवानां देवीनां सर्वजीविनाम्
इथे देव, देवता आणि सर्व जीवांचा उत्पत्तीचा वर्णन आहे.
जीवकर्मविपाकश्च शालिग्रामनिरूपणम्
जीवांच्या कर्मांचे फळ आणि शाळिग्रामाचे वर्णन येथे सांगितले आहे.
प्रकृतेर्लक्षणं तत्र कलांशानां निरूपणम् 1.1.
तेथे प्रकृतीचे लक्षण आणि तिच्या विविध अंशांचे वर्णन केले आहे.