सुधापूर्गं सुधापात्रं ददौ भक्त्या सुधामुखी । चकार पुष्पशय्यां च गोपी चन्दनचर्चिताम्
सुधामुखीने भक्तीने अमृताने भरलेले पात्र दिले आणि एका गोपीने चंदन लावलेली फुलांची शय्या तयार केली.
अम्लानमालतीपुष्पमालाजालविभूषिताम् । रत्नेन्द्रसारनिर्माणमन्दिरे सुमनोहरे
ती शय्या कधीही न कोमेजणाऱ्या मालतीच्या फुलांच्या माळांनी सजलेली होती, आणि ती सुंदर राजमहालात, रत्नांनी बांधलेल्या प्रासादात होती.
मणीन्द्रमुक्तामाणिक्यहीरहारविभूषिते । कस्तूरीकुङ्कुमाक्तेन वायुना सुरभीकृते
ते दालन मौल्यवान रत्न, मोती, माणिक आणि सोन्याच्या हारांनी सजलेले होते आणि कस्तुरी, कुंकू यांच्या सुगंधाने भरलेले होते.
रत्नप्रदीपशतकैर्ज्वलद्भिश्च सुदीपिते । धूपिते सततं धूपैर्नानावस्तुसमन्वितैः
शेकडो तेजस्वी रत्नदीपांनी ते दालन उजळले होते आणि विविध प्रकारच्या धूपांनी ते नेहमीच सुगंधित केलेले होते.
कृत्वा शय्यां रतिकरीं ययुर्गोप्यश्च सस्मिताः । दृष्ट्वा रहसि तल्पं च सुरम्यं सुमनोहरम्
प्रेमळ शय्या तयार करून, हसतमुख गोपिका तिथून निघून गेल्या, त्यांनी एकांतातील सुंदर, मनमोहक पलंग पाहिला.
माधवो राघया सार्ध विवेश रतिमन्दिरम् । नानाप्रकारहास्यं च परिहासं स्मरोचितम्
माधव राधेसोबत प्रेममंदिरात गेला आणि दोघांनी हसत-खेळत प्रेमळ गोड बोलणे व विनोद केले.
द्वयोर्बभूव तल्पे च मदनातुरयोस्तथा । माल्यं ददौ च कृष्णाय ताम्बूलं च सुवासितम्
त्या दोघांनी, प्रेमाने भारावून, पलंगावर एकमेकांना फुलमाळा आणि सुगंधी तांबूल दिले.
कस्तूरीकुङ्कुमाक्तं च चन्दनं श्यामवक्षसि । चारुचम्पकपुष्पं च चूडायां प्रददौ सती
तीने श्यामाच्या छातीवर कस्तुरी, कुंकू आणि चंदन लावले आणि त्याच्या केसांत सुंदर चंपकफुले घातली.
सहस्रदलससंक्तक्रीडापद्मं करे ददौ । प्रक्षिप्य मुरलीं हस्तात्प्रददौ रत्नदर्पणम्
तीने त्याच्या हातात हजार पाकळ्यांचे खेळण्यासाठीचे कमळ दिले, आणि त्याची मुरली बाजूला ठेवून रत्नमिरर दिले.
पारिजातस्य कुसुममम्लानं पुरतो ददौ । उवाच मधुरं राधा रहस्ये मधुरं वचः सस्मिता सस्मितं शान्तं कान्तं कान्ता मनोहरम्
तीने त्याच्यासमोर न कोमेजणारे पारिजाताचे फूल ठेवले आणि राधेने एकांतात गोड, शांत, हसतमुख आणि मनमोहक शब्द बोलले.
राधिकोवाच निष्फलं मङ्गलप्रश्तं मङ्गले मङ्गलालये । सर्वमङ्गलबीजे च माङ्गल्ये मङ्गलप्रदे
राधिकेने म्हटले — सर्व मंगलांचे मूळ, मंगलाचा धनी आणि मंगल देणारा जो आहे, त्याला शुभेच्छा विचारणे व्यर्थच आहे.
तथाऽपि कुशलप्रश्ने सांप्रतं समयोचितम् । लौकिको व्यवहारोऽपि वेदेभ्यो बलवांस्तथा
तरीसुद्धा, या वेळी कुशल विचारणे योग्यच आहे; कारण कधी कधी लोकरीती वेदांपेक्षा जास्त प्रभावी ठरते.
कुशलं रुक्मिणीकान्त सत्यभामेश सांप्रतम् । महन्द्रेण समं युद्धं लीलया च यदाज्ञया
रुक्मिणीचे प्रिय, सत्यभामेचे स्वामी, सध्या सर्व काही कुशल आहे; तुझ्या इच्छेने आणि खेळात, तू इंद्राशी मोठे युद्ध केलेस.
पारिजाततरुं स्वर्गादुत्पाट्य चामरावतीम् । गत्वा विजित्य देवांश्च तस्यै दसमिति श्रुतम्
स्वर्गातून पारिजातक वृक्ष उपटून, अमरावतीला जाऊन, देवांना जिंकून, तो वृक्ष तिला दिलास, हे सर्वांना माहीत आहे.
पुण्यकं च कृतं तेन पारिजातेन सुव्रतम् । त्वामेव साध्यं कान्तं च संपूर्णे दक्षिणां ददौ
त्या पारिजातकामुळे मोठे पुण्य मिळाले; व्रत पूर्ण करून, तू आपल्या प्रियेवर संपूर्ण दक्षिणा दिलीस.
ब्रह्मेशशेषासाध्यस्त्वं तया साध्यः कृतः कथम् । सर्वभ्यः कामिनीभ्यश्च सत्यभामां बिभेषि च
ब्रह्मा, शंकर आणि शेष ज्यांना मिळवू शकत नाहीत, त्यांना तिने कसे मिळवले? आणि सर्व स्त्रियांमध्ये सत्यभामेचीच भीती तुला वाटते असे दिसते.
रुक्मिण्यां प्रेमसौभाग्यमतिरिक्तं च गौरवम् । भयं माल्यं च धन्यायां सत्यायां सततं श्रुतम्
रुक्मिणीला तुझ्याकडून विशेष प्रेम, सौभाग्य आणि मान मिळतो, असे नेहमी ऐकायला येते; आणि सत्यभामेला भीती व हार मिळतात, असेही म्हणतात.
सत्यं जाम्बवतीकान्त वद मां च सुनिश्चितम् । तासु सर्वासु कान्तासु कस्यास्ते प्रेम चाधिकम्
जांबवतीचे प्रिय, मला खरेखुरे आणि ठामपणे सांग, तुझ्या सर्व प्रियतमा स्त्रियांमध्ये कोणावर तुझे प्रेम सर्वाधिक आहे?
शृङ्गारे सर्वभावे वा तासु का रसिका परा । त्वयि स्निग्धा विदग्धा का तामु धन्याऽतिसुव्रता
त्यांच्यात, प्रेमभावात आणि सर्व वृत्तींत सर्वश्रेष्ठ कोण आहे? तुझ्यावर सर्वाधिक प्रेम करणारी आणि चतुर कोण? त्यांच्यात सर्वात भाग्यवान आणि श्रेष्ठ व्रती कोण आहे?
सा स्त्री भावानुरक्ता या भार्यां पाति पतिश्च सः । प्रेमातिरिक्तं स्त्रीपुंसोस्त्रैलोक्येषु सुदुर्लभम्
तीच खरी स्त्री आहे जी आपल्या पतीवर प्रेम करते आणि पती तिची काळजी घेतो; स्त्री-पुरुषांमधील असे प्रेम त्रैलोक्यातही फार दुर्मिळ आहे.
रसिका स्त्री विजानाति सती गुणवती पतिम् । गुणज्ञं रसिकं शूरं सुशीलं सुरतौ सदा
समजूतदार स्त्री आपल्या पतीचे गुण ओळखते, जो सदैव प्रेमात कुशल, गुणी, धाडसी आणि तिच्या गुणांची कदर करणारा असतो.
दूराद्धावति पद्मार्थ मधुलोभान्मध्रुव्रतः । भेकस्तन्न हि जानाति तन्मूर्ध्नि पादमुत्सृजेत्
मधासाठी आसुसलेला भुंगा कमळासाठी दूरवरून येतो; पण बेडूक हे जाणत नाही आणि तो त्यावर पाय ठेवतो.
यन्त्री जानाति संगीतरसं यन्त्रं च नैव च । दुग्धास्वादं विदग्धश्च न दर्वी नैव भाजनम्
वाद्य वाजवणारा गाण्याचा आनंद ओळखतो, पण वाद्याचे स्वरूप नाही; दूधाचा स्वाद जाणणारा हुशार असतो, पण त्याला काठी किंवा भांडे याचा अर्थ नसतो.
परिपक्वफलास्वादं जानन्ति भोगिनः सुखम् । एकत्रावस्थिताः शश्वन्नकिंचित्फलिनो यथा
संपूर्ण पिकलेल्या फळाचा स्वाद भोगणारेच जाणतात, जसे कायम एकत्र राहणारे, जरी त्यांना स्वतः फळ येत नसले तरी.
सुशीलजलास्वादं विजानन्ति तृषाल्वः । न च वापी न घटश्चैकत्रावस्थितो यथा
प्यायला तहानलेलेच चांगल्या पाण्याचा स्वाद ओळखतात, विहीर किंवा घडा जवळ असला तरी त्याचा उपयोग नाही.
भोकिनो हि विजानन्ति शालिस्वादुरसं परम् । एकत्रावस्थितं चेतु न क्षेत्रं भाजनं यथा
खरेच जे खातात तेच तांदळाचा सर्वोत्तम स्वाद जाणतात, शेत किंवा भांडे जवळ असले तरी त्याचा अर्थ नसतो.
बुबुधे चन्दनाघ्रणं चन्दनार्थी च भोगवित् । न गर्दभो भारवाही न तस्य पात्रिका यथा
चंदनाचा सुगंध ज्याला अनुभवायचा आहे तोच त्याचा आस्वाद घेतो; ओझे वाहणारा गाढव किंवा त्याची पाटी हे जाणत नाहीत.
यं न यानन्ति वेदाश्च ब्रह्मेशानादयस्तथा । योगिनो मुनयः सिद्धास्तं किं जानन्ति योषितः
ज्याला वेद, ब्रह्मा, शंकर, योगी, ऋषी आणि सिद्धही पोहोचू शकत नाहीत, त्या परमात्म्याला स्त्रिया कश्या ओळखू शकतील?
सौभाग्यं गौरवं प्रेम दुर्लभं नित्यनूतम् । यौषितां च परं नैव चूर्णीभूतं क्षणेन च
सौभाग्य, मान आणि प्रेम या स्त्रियांमध्ये फारच दुर्मिळ असतात आणि नेहमीच नवे वाटतात; पण एका क्षणात ते पूर्णपणे नष्ट होतात.
अत्युच्छ्रितो निपतनं प्राप्नोत्येव ध्रुवं प्रभो । आराद्विपत्तिबीजं च वैष्णवानां विहिंसनम्
जो खूप उंच जातो, त्याचा पडणं हे नक्कीच ठरलेलं असतं, प्रभो. वैष्णवांना त्रास देणं हे नेहमीच संकटाचं बीज ठरतं.