इति श्री ब्रह्मo महाo श्रीकृष्णजन्मखo उत्तo नारादनाo पञ्चविंशत्यधिकशततमोऽऽध्यायः
या प्रकारे नारदांनी सांगितलेल्या महाब्रह्मपुराणातील 'श्रीकृष्णाचा परम जन्म' या शंभर पंचविसाव्या अध्यायाचा समाप्ती झाली.
अथ षड्विंशत्यधिकशततमोऽध्यायः नारायण उवाच गणेशपूजनं कृत्वा माधवो यादवैः सह । देवैर्मुनिभिरन्यैश्च देवीभिः सह नारद
आता शंभर सव्वीसावा अध्याय. नारायण म्हणाले: गणेशाची पूजा करून माधवाने यादव, देव, ऋषी आणि त्यांच्या पत्नींसह, हे नारद, पूजा केली.
अंशेन देवो देवीभी रुक्मिण्याद्याभिरेव च । प्रययौ द्वारकां रम्यां तस्थौ सिद्धाश्रमे स्वयम्
देव आपल्या देवींसह, विशेषतः रुक्मिणीसह, सुंदर द्वारकेला गेला आणि स्वतः सिद्धाश्रमात राहिला.
कृत्वा सुप्रीतिसंभाषां सार्धगोलोकवासिभिः । गोपैः सुहृद्भिर्नन्देन मात्रा गोप्या यशोदया
गोलोकवासी, गोप, मित्र, नंद, आई, गाईवाली यशोदा यांच्याशी अत्यंत प्रेमाने संवाद साधून,
उवाच मातरं तातं सुनीतं च चथोचितम् । गोपांश्च गोकुलस्थांश्च बन्धुवर्गाश्च सांप्रतम्
त्याने आपल्या आईला, वडिलांना, सुनिताला आणि योग्य त्या सर्वांना, तसेच गोवळ्यातील गवळ्यांना आणि तिथे उपस्थित असलेल्या सर्व नातेवाईकांना प्रेमाने संबोधले.
श्रीभगवानुवाच गच्छ नन्दव्रजं नन्द हे तात प्राणवल्ल्भ । मातर्यशोदे त्वमपि परमार्थे यशस्विनि
श्रीभगवान म्हणाले— नंदा, माझ्या जीवाभावाच्या वडिलांनो, तुम्ही नंदगावात जा. आणि आई यशोदा, हे भाग्यवती, तुम्हीही खरीखुरी आई म्हणून तिथे जा.
भुक्त्वा कालावशेषं च गच्छ गोलोकमुत्तमम् । सालोक्यमुक्तिं दास्यामि सार्थ गोकुलवासिभिः
तुमच्या आयुष्यात उरलेला काळ आनंदाने घालवा आणि मग त्या श्रेष्ठ गोळोकात जा. मी तुम्हाला आणि गोवळ्यातील सर्वांना माझ्या लोकातच मुक्ती देईन.
इत्युक्त्वा भगवान्कृष्णः पित्रोरनुमतेन च । जगाम राधिकास्थानं नन्दश्च गोकुलं तथा
भगवान श्रीकृष्णाने असे सांगितल्यावर, आई-वडिलांची परवानगी घेऊन राधिकेच्या घरी गेले. नंदही गोवळ्यात परतले.
ददर्श राधा रुचिरां मुक्ताहारां च सस्मिताम् । यथा द्वादशवर्षीयां शश्वत्सुस्थिरयौवनाम्
राधिकेने सुंदर, हसतमुख, मोत्यांच्या हाराने सजलेली, बाराव्या वर्षीच्या वयासारखी, नेहमीच ताज्या आणि स्थिर तारुण्यात असलेली राधा पाहिली.
रत्नोच्चैरासनस्था च गोपीत्रिशतकोटिभिः । आवृता वेत्रहस्ताभिः सस्मिताभिश्च सांप्रतम्
ती राधा उंच रत्नजडित आसनावर बसली होती. तिच्या आजूबाजूला तीस कोटी गोपिका होत्या, सर्वजणी हसतमुख आणि हातात काठी घेऊन उभ्या होत्या.
दृष्ट्वा च दूरतो राधा श्रीकृष्णं प्राणवल्लभम् । शिशुवेषं सुवेषं च सुन्दरेशं च सस्मितम्
दूरवरून राधिकेने आपल्या प्राणप्रिय श्रीकृष्णाला पाहिले— सुंदर मुलाच्या वेशात, आकर्षक पोशाखात, सौंदर्याचा स्वामी, हसतमुख.
नवींनजलदश्यामं पींतकौशेयवाससम् । चन्दनोक्षितसर्वाङ्गं रत्नभूषणभूषितम्
त्याचा रंग नव्या पावसाच्या काळ्या मेघासारखा, अंगावर पिवळ्या रेशमी वस्त्रांची शोभा, सर्वांगाला चंदनाचा लेप, रत्नांच्या दागिन्यांनी सजलेला.
मयूरपिच्छचूडं च मालतीमाल्यशोभितम् । ईषद्धास्यप्रसन्नास्यं भक्तानुप्रहविग्रहम्
त्याच्या शिरावर मोरपिसांचा मुकुट होता, मोगऱ्याच्या माळांनी शोभलेला, चेहरा हलक्याशा हसऱ्या आणि प्रसन्न, भक्तांना आनंद देणारा.
क्रीडाकमलमम्लानं धृतवन्तं मनोहरम् । मुरलीहस्तविन्यस्तं सुप्रशस्तं च दर्पणम्
त्याच्या हातात नेहमी ताजे आणि सुंदर खेळण्याचे कमळ होते, तसेच मुरलीसह एक सुंदर आरसा धरलेला होता, पाहणाऱ्यांचे मन मोहून टाकणारा.
जवेन च समुत्थाय गोपीभिः सह सादरम् । प्रणम्य परया भक्त्या तुष्टाव परमेश्वरम्
गोपिकांसह राधा पटकन उठली, आदराने नमस्कार केला आणि अत्यंत भक्तीभावाने परमेश्वराची स्तुती केली.
राधिकोवाच अद्य मे सफलं जन्मजीवितं च सुजीवितम् । यद्दृष्ट्वा मुखचन्द्रं ते सुस्निग्धं लोचनं मनः
राधा म्हणाली— आज माझा जन्म आणि जीवन सार्थकी लागले, कारण तुझं चंद्रासारखं, मृदू आणि प्रेमळ चेहरा, डोळ्यांना व मनाला सुखावणारा, मी पाहिला.
पञ्च प्राणाश्च स्निग्धाश्च परमात्मा च सुप्रियः । उभयोर्हर्षबीजं च दुर्लभं बन्धुदर्शनम्
पाचही प्राण प्रेमळ आहेत, आणि परमात्मा सर्वात प्रिय आहे. लांब काळानंतर प्रियजन भेटल्याचा आनंद दुर्मिळ असतो आणि तो दोघांसाठीही हर्षाचा मूळ असतो.
शोकार्णवे निमग्नाऽहं प्रदग्धा विरहानलैः । त्वद्दृष्ट्याऽमृतवृष्ट्या च सुसिक्ताऽद्य सुशीतला
मी दुःखाच्या समुद्रात बुडाले होते, विरहाच्या आगीने जळत होते; पण तुझ्या दर्शनाने, अमृतासारख्या वर्षावाने, आज मी पूर्णपणे शांत आणि तृप्त झाले.
शिवा शिवप्रदाऽहं च शिवबीजा त्वया सह । शि (श) व स्वरूपा निश्चेष्टाऽप्यदृश्या च त्वया विना
मी शुभ आहे आणि शुभत्व देणारी आहे, तुझ्यासोबतच शुभतेचे मूळ आहे. माझे स्वरूप 'शि' आणि 'व' असे असून, तुझ्याशिवाय मी स्थिर आणि अदृश्य आहे.
त्वयि तिष्ठति देहे च देही श्रीमाञ्छुचिः स्वयम् । सर्वशक्तिस्वरूपा च शिवरूपा गते त्वयि
तू देहात असताना, देही स्वतः तेजस्वी आणि शुद्ध असतो, सर्व शक्तींचे मूर्तिमंत रूप आणि शिवस्वरूप असतो; पण तू निघून गेल्यावर—
स्त्रीपुंसो विंरहो नाथसामान्यश्च सुदारुणः । यान्त्येव शक्तिभिः प्राणा विच्छेदात्परमात्मनः
स्त्री आणि पुरुष यांचा विरह, हे प्रभो, फार दुःखदायक असतो. शक्तींपासून वेगळे झाले की प्राण परमात्म्यातून निघून जातात.
इत्युक्त्वा राधिका वेवी परमात्मानमीश्वरम् । स्वासने वासयासास कृत्वा पादार्चनं मुदा
असे म्हणून राधिकेने परमात्म्याला आदराने आपल्या आसनावर बसवले आणि आनंदाने त्याच्या पायांची पूजा केली.
रत्नसिंहासने श्रीमानुवास राधया सह । गोपीभिः सप्तभिः शश्वत्सेवितः श्वेतचामरैः
रत्नांनी सजवलेल्या सिंहासनावर श्रीमंत भगवान राधेसोबत बसले होते. त्यांच्या सेवेत सात गोपी सतत होत्या, त्या पांढऱ्या चामरांनी त्यांची सेवा करत होत्या.
चन्दना सा ददौ गात्रे सुगन्धि चन्दनं हरेः । सस्मिता रत्नमाला सा रत्नमालां गले ददौ
तीने हरीच्या अंगाला सुगंधी चंदन लावले आणि हसत-हसत त्याच्या गळ्यात रत्नांची माळ घातली.
पद्मैः पद्मार्चिते पादपद्मे पद्मावती सती । अर्ध्या ददौ सा सजलं दूर्वा पुष्पं च चन्दनम्
पद्मावतीने, जी कमळांनी पूजिली जाते, भक्तीने त्याच्या कमळासारख्या पायांना पाणी, दुर्वा, फुले आणि चंदन अर्पण केले.
मालतो मालतीमाल्यं चूडायां च हरेर्ददौ । चम्पापुष्पस्य पुटकं ददौ चम्पावती सती
मालतीने त्याच्या केसांसाठी मालतीच्या फुलांची माळ दिली आणि चंपावतीने भक्तीने चंपकाच्या फुलांचा गुच्छ अर्पण केला.
पारिजाता च हरये पारिजातं ददौ मुदा । सकर्पूरं च ताम्बूलं वासितं शीतलं जलम्
पारिजाताने आनंदाने हरिला पारिजाताची फुले दिली, तसेच कर्पूर, तांबूल आणि सुगंधी, थंड पाणी अर्पण केले.
ददौ कदम्बमाला सा कदम्बमालिकां शुभाम् । क्रीडाकमलमम्लानममूल्यं र्तनदर्पणम्
कदंबमाळेने सुंदर कदंबफुलांची माळ दिली, खेळण्यासाठी ताजे न कोमेजणारे कमळ आणि मौल्यवान रत्नमिरर दिले.
ददौ हस्ते हरेरेव कमला सा सुकोमला । वरुणेन पुरा दत्तं वस्त्रयुग्मं च सुन्दरम्
कोमल कमळाने हरिच्या हातात एक कमळ ठेवले आणि वरुणाने पूर्वी दिलेले सुंदर वस्त्रांचे जोडही अर्पण केले.
साक्षाद्गोरोचनाभं च सुन्दरी हरये ददौ । मधुपात्रं मधुस्तस्मै मधुरं मधुपूर्णकम्
एक सुंदर गोपीने हरिला शुद्ध गोरोचनासारखे काहीतरी दिले आणि मधुर मधाने भरलेले पात्र अर्पण केले.