मधुपर्कं ददौ तस्मै वृन्दावननिवासिनी । ताम्बूलं च वरं रम्यं कर्पूरादिसुवासितम्
वृंदावननिवासी देवीने त्याला दूध व मध मिसळलेला मधुपर्क आणि उत्तम, रम्य, कर्पूरादी सुगंधी तांबूल अर्पण केला.
सर्वसंपत्प्रदात्रे च वृषभानसुता ददौ । सप्ततीर्थोदकं शुद्धं सुसितं सुवासितम्
सर्व संपत्ती देणाऱ्या वृषभानसुतेने शुद्ध, थंड आणि सुगंधी सप्ततीर्थांचे पाणी अर्पण केले.
पानार्थ च जलं तस्मै ददौ गौपोश्वरी मुदा । अमूल्यं दुर्लभं चैव विशुद्धं श्वेतचामरम्
गोपेश्वरीने आनंदाने त्याला पिण्यासाठी पाणी आणि अमूल्य, दुर्मिळ, शुद्ध पांढरे चामर अर्पण केले.
ददौ तस्मै परेशाय मूलप्रकृतिरीश्वरी । अमूल्यरत्ननिर्माणं मुक्तामाणिक्यहीरकैः
मूळ प्रकृतीची अधिष्ठात्री देवीने त्या परमेश्वराला मोती, माणिक आणि हिऱ्यांनी बनवलेले अमूल्य रत्नांचे आसन अर्पण केले.
परिष्कृतं सुतल्पं च पुष्पचन्दनचर्चितम् । सितसूक्ष्माशुकेनैव परितश्च परिष्कृतम्
फुलांनी आणि चंदनाने सुशोभित, सुंदर आणि नीटनेटका पलंग, नाजूक पांढऱ्या वस्त्रांनी सर्व बाजूंनी सजवलेला होता.
ददौ शिवात्मजायैव कृष्णवक्षःस्थलस्थिता । दत्त्वा च कामधेनुं च सवत्सां वाञ्छितप्रदाम्
ती कृष्णाच्या छातीजवळ उभी राहून, शिवपुत्रीला तो पलंग दिला आणि नंतर इच्छित सर्व काही देणारी, वासरासह अशी एक कामधेनू गायही दिली.
कृत्वाऽतीव परीहारं वृन्दा पुष्पाञ्जलिं ददौ । दिव्येन मूल्मनुना सबीजेनोज्ज्वलेन च
वृंदेने अत्यंत आदराने, दिव्य बीजासह तेजस्वी मूळमंत्र म्हणत, फुलांची अंजली अर्पण केली.
ददौ षोडशोपचारं कालिन्दीकुलवासिनी । ॐ गं गौं गणपतये विघ्नविनाशिने स्वाहा
यमुनाकाठी राहणाऱ्या देवीने सोळा उपचारांची पूजा केली आणि 'ॐ गं गौं गणपतये विघ्नविनाशिने स्वाहा' असा मंत्र उच्चारला.
इत्येवमेव मन्त्रं च गाणेशं षोडशाक्षरम् । सा जजाप सहस्रं च परं सल्पतरुं वरम्
तिने हा सोळा अक्षरी गणेशमंत्र हजार वेळा जपला आणि सर्वोच्च वर, म्हणजेच कल्पवृक्ष मागितला.
तुष्टाव परया भक्त्या भक्तिनम्रात्मकंधरा । साश्रुनेत्रा पुलकिता स्तोत्रेण कौथुमेन च
ती भक्तीने नतमस्तक झाली, डोळ्यांतून अश्रू वाहू लागले, अंग रोमांचित झाले आणि कौथुम स्तोत्राने तिने त्याचे गुणगान केले.
राधिकोवाच परं धाम परं ब्रह्म परेशं परमेश्वरम् । विघ्ननिघ्नकरं शान्तं पुष्टं कान्तमनन्तकम्
राधिकेने म्हणाले — तूच सर्वोच्च धाम, तूच परब्रह्म, तूच सर्वश्रेष्ठ ईश्वर, विघ्नांचा नाश करणारा, शांत, संपन्न, प्रिय आणि अनंत आहेस.
सुरासुरेन्द्रैः सिद्धेन्द्रैः स्तुतं स्तौमि परात्परम् । सुरपद्मदिनेशं च गणेशं मङ्गलायनम्
देव, दैत्य आणि सिद्धगण ज्याचे गुणगान करतात, अशा त्या परात्पर गणेशाचे, देवांचा स्वामी, मंगलाचा स्रोत, आणि दिवसकमलाचा अधिपती, मी स्तवन करते.
इदं स्तोत्रं महापुण्यं विघ्नशोकहरं परम् । यः पठेत्प्रातरुत्थाय सर्वविघ्नात्प्रमुच्यते
हे स्तोत्र अत्यंत पुण्यदायक, विघ्न व दुःख दूर करणारे आहे. जो कोणी रोज सकाळी उठून हे म्हणतो, तो सर्व विघ्नांतून मुक्त होतो.
इति श्रीब्रह्मo महाo श्रीकृष्णजन्मखo उत्तo नारदनाo त्रयोविंशत्य- धिकशततमोऽध्योयः
अशा प्रकारे श्रीब्रह्मवैवर्त पुराणातील श्रीकृष्णजन्मखंडातील नारदसंवादाचा एकशे तेवीसावा अध्याय समाप्त.
अथ चतुर्विंशत्यधिकशततमोऽध्योयः नालायण उवाच राधा संपूज्य विधिना स्तुत्वा लम्बोदरं सती । अमूल्यरत्ननिर्माणं सर्वाङ्गभूषणं ददौ
आता एकशे चोवीसावा अध्याय. नारायण म्हणाले — राधेने विधिपूर्वक लांबोदराची पूजा आणि स्तुती करून, अमूल्य रत्नांनी बनवलेली सर्व अंगांची दागिने अर्पण केली.
राधायाः स्तवनं श्रुत्वा पूजां दृष्ट्वा च वस्तु च । उवाच मधुरं शान्तः शान्तां त्रैलोक्यमातरम्
राधेचे स्तवन ऐकून, तिची पूजा आणि अर्पण पाहून, तो शांतपणे, मधुर शब्दांनी, तीनही लोकांची माता असलेल्या शांत राधेला बोलला.
गणेश उवाच तव पूजा जगन्मातर्लोकशिक्षाकरी शुभे । ब्रह्मस्वरूपा भवती कृष्णवक्षः स्थलस्थिता
गणेश म्हणाला — हे जगन्माते, तुझी पूजा जगाला शिकवणारी आहे, शुभे, तूच ब्रह्मस्वरूप आहेस आणि कृष्णाच्या छातीवर वास करणारी आहेस.
यत्पादपद्मतुलं ध्यायन्ते ते सुदुर्लभम् । सुरा ब्रह्मेशशेषाद्या मुनीन्द्राः सनकादयः
तुझ्या चरणकमळासारखे दुर्लभ काही नाही, ज्याचे ध्यान देव, ब्रह्मा, शेष आणि सनकादी ऋषी करतात.
जीवन्मुक्ताश्च भक्ताश्च सिद्धेन्द्राः कपिलादयः । तस्य प्राणाधिदेवी त्वं प्रिया प्राणाधिका परा
जीवनात मुक्त झालेले, भक्त, सिद्धगण आणि कपिलादी ऋषीही असेच ध्यान करतात. तूच त्याच्या प्राणांची अधिष्ठात्री देवी, प्रिय, प्राणाहूनही अधिक आणि श्रेष्ठ आहेस.
वामाङ्गनिर्मिता राधा दक्षिणाङ्गश्च माधवः । महालक्ष्मीर्जगन्माता तव वामाङ्गनिर्मिता
राधा डाव्या अंगातून निर्माण झाली, माधव उजव्या अंगातून; महालक्ष्मी, जगन्माता, तुझ्या डाव्या अंगातून उत्पन्न झाली.
वसोः सर्वनिवासस्य प्रसूस्त्वं परमेश्वरी । वेदानां जगतामेव मूल्प्रकृतिरीश्वरी
परमेश्वरी, तू सर्व निवासांची जननी आहेस, संपूर्ण सृष्टीची मूळ आहेस; वेदांची आणि जगाची अधिष्ठात्री मूळ प्रकृती आहेस.
सर्वाः प्राकृतिका मातः सृष्ट्यां च त्वद्विभूतयः । विश्वानि कार्यरूपाणि त्वं च कारणरूपिणी
संपूर्ण सृष्टीतील सर्व नैसर्गिक मातांचे मूळ तुझ्याच विभूती आहेत; विश्वातील सर्व कार्यरूपे तुझ्या कारणरूपातून निर्माण झाली आहेत.
प्रलये ब्रह्मणः पाते तन्निमेषो हरेरपि । आदौ राधां समुच्चार्य पश्चात्कृष्णं परात्परम्
सृष्टीच्या संहाराच्या वेळी, ब्रह्मदेवाचा काळ संपला आणि हरि देखील डोळा मिटतो, तेव्हा आधी राधेचं नाव घ्यावं, मगच श्रीकृष्णाचं, जो सर्वश्रेष्ठ आहे.
स एव पण्डितो योगी गोलोकं याति लीलया । व्यतिक्रमे महापापी ब्रह्महत्यां लभेत्ध्रुवम्
जो ज्ञानी योगी असं करतो, तो सहजपणे गोलोकात पोहोचतो; पण हे टाळल्यास, मोठा पापी देखील नक्कीच ब्रह्महत्येचं पाप कमावतो.
जगतां भवती माता परमात्मा पिता हरिः । पितुरेव गुरुर्माता पूज्या वन्द्या परात्परा
राधा ही जगाची आई आहे, आणि हरि हा सर्वांचा पिता आहे; पण वडिलांसाठी देखील आईच खरी गुरु असते, तिला सर्वात जास्त मान द्यावा आणि पूजावं.
भजते देवमन्यं वा कृष्णं वा सर्वकारणम् । पुण्यक्षेत्रे महामूढो यदि निन्दति राधिकाम्
कोणी दुसऱ्या देवतेची किंवा सर्व कारणांचा मूळ असलेल्या श्रीकृष्णाची भक्ती करत असताना, पवित्र स्थळी जर कोणी मूर्खपणाने राधिकेची निंदा करतो—
वंशहानिर्भवेत्तस्य दुःखशोकमिहैव च । पच्यते निरये घोरे यावच्चन्द्रदिवाकरौ
—त्याचा वंश नष्ट होतो, आणि त्याला या जन्मातच दुःख आणि शोक भोगावा लागतो; तो माणूस चंद्र आणि सूर्य असतील तोपर्यंत भयंकर नरकात यातना भोगतो.
गुरुश्चज्ञानोद्गिरणाज्ज्ञानं स्यान्मन्त्रतन्त्रयोः । स च मन्त्रश्च तत्तन्त्रं भक्तिः स्याद्ध्रुवयोर्यतः
गुरुच्या शिकवणीतून ज्ञान मिळतं, आणि त्या ज्ञानातून मंत्र व तंत्र जन्म घेतात; मंत्र आणि तंत्र या दोन्हींतून खरी भक्ती निर्माण होते.
निषेव्य मन्त्रं देवानां जीवा जन्मनि जन्मनि । भक्ता भवन्ति दुर्गायाः पादपद्मे सुदुर्लभे
देवतांच्या मंत्राचा जप करत राहिल्यास, जीव जन्मोन्मुख जन्म भक्त बनतात आणि दुर्गेच्या दुर्मिळ चरणकमळांजवळ पोहोचतात.
निषेव्य मन्त्रे शंभोश्च जगतां कारणस्य च । तदा प्राप्नोति युवयोः पादपद्मं सुदुर्लभम्
शंभूच्या, जगाचा कारण असलेल्या देवतेच्या मंत्राचा जप केल्यावर, मग तुमच्या दोघांच्या दुर्मिळ चरणकमळांपर्यंत पोहोचता येतं.