लज्जया कृपया चैव मित्रबुद्ध्या ङमा कृता । यद्गतं तद्गतं भद्र युद्धं कुरु मया सह
लज्जा, दया आणि मैत्रीच्या भावनेने मी तुला मान दिला; जे काही घडलं ते झालं, आता हे भाग्यवान, माझ्याशी युद्ध कर.
श्रृणोमि दूतद्वारेण ह्यतीवोच्चैरहंकृतम् । उचितं दमनं तस्याप्युन्नतानां निपातनम्
मी दूतामार्फत फारच गर्विष्ठ शब्द ऐकले आहेत; अशा अहंकाराचा योग्य तो पराभव करणे आणि गर्विष्ठांना खाली आणणे हे योग्य आहे.
राज्ञश्च परमो धर्मोऽप्यहं शास्ता भुवोऽधुना । शङ्खं चक्रं गदां पद्मं गृहीत्वाऽहं चतुर्भुजः
राजाचा सर्वश्रेष्ठ धर्म असला तरी, मीच आता पृथ्वीचा शासक आहे; शंख, चक्र, गदा आणि कमळ घेऊन मी चार हातांनी उभा आहे.
द्वारकां ता गमिष्यामि युद्धाय सगणः स्वयं । युद्धं कुरु यदीच्छाऽस्ति मा मां च शरणं व्रज
मी स्वतः आणि माझ्या सर्व साथीदारांसह द्वारकेला युद्धासाठी जाणार आहे; तुला हवे असेल तर युद्ध कर, नाहीतर माझ्या शरण ये.
यदि मा यास्यति मम शरणं शरणागतः । भस्मीभूतां करिष्यामि द्वारकां च क्षणेन च
जो माझ्या शरण येणार नाही, त्याला मी क्षणात द्वारका राख करून टाकीन.
सबलं च सपुत्रं त्वां सगणं च सबान्धवम् । क्षणेन दग्धुं शक्तोऽहमसहायेन लीलया
तुझी सेना, मुले, साथीदार आणि नातेवाईक यांच्यासह, मी एकट्याने आणि सहजपणे क्षणात सर्वांना जाळून टाकू शकतो.
तपस्विनं च वृद्धं च जित्वा युद्धे च शंकरम् । शक्रं भगाङ्गं जित्वा च रोगिणं ब्रह्मशापतः
तपस्वी, वृद्ध आणि शंकराला युद्धात जिंकून, तसेच इंद्र आणि भागालाही, जो ब्रह्माच्या शापामुळे आजारी झाला, त्यांनाही मी हरवले.
मत्तोऽसि वीरमात्मानं मन्यमानस्त्वमेव च । स्त्रीजितो हि वृथार्थ च पारिजातस्य हेतुना
तुला वाटतेस की तू मोठा वीर आहेस, पण तुझा गर्व माझ्यामुळेच आहे; पण स्त्रियांनी जिंकलेला तू, पारिजातासाठी केलेला तुझा प्रयत्न व्यर्थ आहे.
लमपटो योनिलुब्धश्च राधादीनश्च गोकुले । अधुना किंकरसमः सत्यादीनां च योषिताम्
तू कपटात पटाईत आहेस, स्त्रियांच्या मागे लागलेला आहेस, आणि गोळीत राधा व इतर स्त्रियांमध्ये आसक्त आहेस; आता सत्यादी स्त्रियांपुढे तू एक नोकरच झालास.
इत्येवमुक्त्वा विप्रश्च तूष्णींभूय स्थितो मुने । शीकुष्णः सगणः श्रुत्वा भृशसुच्छैर्जहास सः
असं म्हणून तो ब्राह्मण गप्प बसला, हे मुनी; हे ऐकून कृष्ण आणि त्याचे साथीदार मोठ्याने आणि मनापासून हसले.
भोजयित्वा च संपूज्य ब्राह्मणं च चतुर्विधम् । निनाय रजनीं दुःखाद्वाक्शल्यमान ज्वरात्
त्याने ब्राह्मणाला चार प्रकारचे अन्न खाऊ घालून सन्मान केला आणि नंतर त्या रात्री कठोर शब्द आणि तापामुळे दुःखात घालवली.
प्रभाते रथमारुह्य सगणः सत्वरं मुदा । लीलामात्रेण प्रययौ श्रृगालो नृपतिर्यतः
पहाटे आपल्या साथीदारांसह रथावर बसून, आनंदाने आणि जलद, तो खेळतच त्या ठिकाणी गेला जिथे शृगाळ राजा होता.
श्रुत्वा श्रृगालो वार्तां तां कृत्रिमश्च चतुर्भुजः । आजगाम हरेः स्थानं युद्धाय सगणः स्वयम्
ती बातमी ऐकून, चार हातांचा रूप घेतलेला शृगाळ स्वतः आपल्या साथीदारांसह हरिच्या ठिकाणी युद्धासाठी आला.
कृष्णश्चक्रे च संभाषां मित्रबुद्ध्या च लौकिकीम् । आश्लेषं मधुरालापं स्निग्धनेत्रश्च सस्मितः
कृष्णाने मैत्रीपूर्ण आणि साध्या शब्दांत संवाद साधला, त्याला मिठी मारली, गोड बोलला आणि स्नेहपूर्ण डोळ्यांनी हसला.
राजा निमन्त्रणं चक्रे कृष्णो न स्वीचकार तत् । उवाच कृष्णभीतश्चत्यक्त्वा दम्भं च दर्शनात्
राजाने निमंत्रण दिले, पण कृष्णाने ते स्वीकारले नाही; कृष्णाच्या भीतीमुळे त्याने गर्व आणि अहंकार सोडून बोलायला सुरुवात केली.
श्रृगाल उवाच चक्रेण मच्छिरश्छित्त्वा सुशीघ्रं द्वारकां व्रज । पापः पततु देहोऽयमनित्यो नश्वरस्तथा
शृगाळ म्हणाला: तुझ्या चक्राने माझे डोके वेगाने छाट आणि द्वारकेला जा; हे पापी, नश्वर आणि नाशवंत शरीर पडू दे.
अहं सुभद्रस्ते द्वारि जयश्च विजयो यथा । सर्व जानासि सर्वज्ञ मा विलम्बं कुरु प्रभो
मी सुभद्र तुझ्या दारात उभी आहे, जसे जय आणि विजय होते. सर्व काही तुला माहीत आहे, सर्वज्ञा, प्रभो, कृपया विलंब करू नकोस.
लक्ष्मीशापेन भ्रष्टोऽहं कालः पूर्णो बभूव मे । शतवर्षेण शापान्ते यास्यमि भवनं तव
लक्ष्मीच्या शापामुळे मी खाली पडलो आहे, आणि आता माझा काळ पूर्ण झाला आहे. शंभर वर्षांनी शाप संपल्यावर मी तुझ्या घरी येईन.
श्रीकृष्ण उवाच पूर्व मां मित्र प्रहर पश्चाद्युद्धं करोभ्यहम् । सर्व जानामि वैकुण्ठं गच्छ वत्स यथासुखम्
श्रीकृष्ण म्हणाले: मित्रा, आधी मला मार, मग मी युद्ध करीन. मला सर्व काही माहीत आहे—वत्सा, सुखाने वैकुंठात जा.
श्रृगालो दशबाणांश्च चिक्षेप माधवं प्रति । ते प्रणभ्य ययुः शीघ्रमाकाशं कालरूपिमः
शृगाळाने माधवावर दहा बाण सोडले; ते काळाच्या रूपात वाकून लगेच आकाशात गेले.
गदां चिक्षेप राजा स प्रलयाग्निशिखोपमाम् । कृष्णाङ्गस्पर्शमात्रेण बभञ्ज च क्षणेन च
राजाने प्रलयाग्नीच्या ज्वाळेसारखी गदा फेकली; कृष्णाच्या अंगाला स्पर्श होताच ती क्षणात तुटली.
शूलं चिक्षेप मुसलं च परशुं तथा । कृष्णाङ्गस्पर्शमात्रेण बभञ्ज च क्षणेन च
त्याने भाला, मुसळ आणि कुऱ्हाड फेकली; कृष्णाच्या अंगाला स्पर्श होताच त्या क्षणात तुटल्या.
धनुश्चिक्षेप खङ्गं च कालरूपं सुदारुपाम् । कृष्णाङ्गस्पर्शमात्रेण बभञ्ज च क्षणेन च
त्याने धनुष्य आणि तलवार, दोन्ही काळासारखे भयंकर, फेकले; कृष्णाच्या अंगाला स्पर्श होताच त्या क्षणात तुटल्या.
दृप्ट्वा निरस्त्रं राजनमित्युवाच कृपानिधिः । गृहं गत्वा सुतीक्ष्णं च मित्रास्त्रमानयेति च
राजा निःशस्त्र झालेला पाहून करुणेचा सागर म्हणाला: घरी जा आणि तीक्ष्ण मित्रास्त्र घेऊन ये.
श्रृगाल उवाच नाऽऽत्माऽऽकाशोऽस्त्रविद्धश्च किं युद्धमात्मना सह । मामुद्धर भवाब्धेश्च धरोद्धारणकारण
शृगाळ म्हणाला: आत्मा आणि आकाश यांना अस्त्रांनी भेदता येत नाही—मग स्वतःशी लढण्यात काय अर्थ? पृथ्वी उचलणाऱ्या, मला या संसारसागरातून तार.
भवार्ब्धि विषमं नाथ विषयं च विषाधिकम् । छिन्धि मे निगडं मायां मोहजालं स्वकर्मणः
नाथा, संसाराचा सागर खूप कठीण आहे, आणि विषय हे विषाहूनही भयंकर आहेत; माझ्या कर्मांनी निर्माण झालेल्या मोहाच्या जाळ्यातील मायाचे बंधन तू तोड.
कर्मणामीश्वरस्त्वं च विधाता घातुरेव च । दाता शुभफलानां च प्रदाता सर्वसंपदाम्
तू कर्मांचा स्वामी आहेस, निर्माण करणारा आणि संहार करणारा आहेस; शुभ फळांचा दाता आणि सर्व संपत्ती देणारा आहेस.
कारणं प्राक्तनानां च तेषां च खण्डने क्षमः । यामि गेहं च वैकुण्ठं तवैव द्वारसप्तमम्
तू पूर्वीच्या कर्मांचा कारण आहेस आणि त्यांना नष्ट करण्यास समर्थ आहेस; मी तुझ्या घरी, वैकुंठात, तुझ्या सातव्या दाराशी जातो.
त्यक्त्वा च नशवरं देहं प्राकृतं पाञ्चभौतिकम् । मित्रस्य स्तवनं श्रुत्वा वचनं च सुधोपमम्
पाच तत्वांनी बनलेले नाशवंत शरीर सोडून, मित्राचे मधुर अमृतासारखे स्तवन आणि शब्द ऐकून—
रुरोद समरे तत्र कृपया च कृपानिधिः । बभूव तत्र सहसा कृष्णनेत्राश्रुबिन्दुना
तो रणांगणात रडला, आणि करुणेचा सागरही रडला; अचानक कृष्णाच्या डोळ्यातून अश्रूचा एक थेंब तिथे पडला.