जनं जनेन निर्जित्य दुर्बलं बलिना सह । जोधयित्वा महाधूर्तो घातयामास भूपतीन्
मी लोकांना एकमेकांवर जिंकून, बलवानांनी दुर्बलांना भिडवून, मोठा कपटीपणा करून राजांना एकमेकांच्या हातून मरायला लावलं.
दुर्योधनं जरासंधं भूपमन्यं च दुर्बलम् । भीमेन घातयामास बलिनाऽल्पेन भूतले
दुर्योधन, जरासंध आणि इतर दुर्बल राजे, हे सगळे भीमाच्या हातून पृथ्वीवर मारले गेले.
द्रोणं भीष्मं च कर्ण च यं यमन्यं च भूतले । बलीयसाऽर्जुनेनैव घातयामास मायया
द्रोण, भीष्म, कर्ण आणि इतरही पृथ्वीवरील वीर, हे सर्व बलवान अर्जुनाच्या मायेमुळे मारले गेले.
यं यमन्यं दुर्बलं च प्रसिद्धमप्रसिद्धकम् । प्रसिद्धेन बलवता घातयामास मायया
जे कोणी दुर्बल, प्रसिद्ध किंवा अप्रसिद्ध होते, त्यांना प्रसिद्ध आणि बलवानांनी मायेमुळे ठार मारलं.
शिशुपालं दन्तवक्त्रं कंसं च चिररोगिणम् । मत्पुत्रं नरकं चैव दुर्बलं केशिनं मुरम्
शिशुपाल, दंतवक्त्र, दीर्घकाळ आजारी असलेला कंस, माझा पुत्र नरक, तसेच दुर्बल केशि आणि मुर—
स्वयं जघान संकेताच्छलेन सहसा बत । न धर्मयुद्धे कपटी स च बालो ह्यधार्मिकः
त्यांना त्याने स्वतःच गुप्तपणे आणि कपटाने, अचानक मारलं; धर्मयुद्धात नाही—तो कपटी, बालिश आणि अधार्मिक आहे.
जघान पूतनां कुब्जां स्त्रीघाती वस्त्रहेतुना । जघान रजकं शिष्टमशिष्टश्च प्रतारकः
त्याने पूतना आणि कुब्जा या स्त्रियांनाही फक्त वस्त्रासाठी मारलं; तसेच धोबी, चांगला असो वा वाईट, फसवणूक करून ठार केला.
हिरण्यकशिपुं दैत्यं हिरण्याक्षं महाबलम् । मधुं च कैटभं चैव हत्वाऽहं सुष्टिरक्षकः
मी हिरण्यकशिपू राक्षस, बलाढ्य हिरण्याक्ष, तसेच मधु आणि कैटभ यांना ठार करून सृष्टीचे रक्षण केले.
अहमेव स्वयं ब्रह्मा ह्यहमेव स्वयं शिवः । अहं विष्णुश्च जगतां पाता दुष्टापहारकः
मीच स्वतः ब्रह्मा आहे, मीच स्वतः शिव आहे, मीच विष्णू आहे, जगाचा रक्षण करणारा आणि दुष्टांचा नाश करणारा आहे.
अंशेन कलया सर्वे मनवो मुनयस्तथा । स्वयं नारायणोऽहं च मिर्गुणः प्रकृतेः परः
सर्व मनु आणि ऋषी हे माझ्या अंशाने किंवा छायेतून निर्माण झाले आहेत; मीच स्वतः नारायण आहे, गुणांपासून आणि प्रकृतीपासून अगदी वेगळा.
लज्जया कृपया चैव मित्रबुद्ध्या ङमा कृता । यद्गतं तद्गतं भद्र युद्धं कुरु मया सह
लज्जा, दया आणि मैत्रीच्या भावनेने मी तुला मान दिला; जे काही घडलं ते झालं, आता हे भाग्यवान, माझ्याशी युद्ध कर.
श्रृणोमि दूतद्वारेण ह्यतीवोच्चैरहंकृतम् । उचितं दमनं तस्याप्युन्नतानां निपातनम्
मी दूतामार्फत फारच गर्विष्ठ शब्द ऐकले आहेत; अशा अहंकाराचा योग्य तो पराभव करणे आणि गर्विष्ठांना खाली आणणे हे योग्य आहे.
राज्ञश्च परमो धर्मोऽप्यहं शास्ता भुवोऽधुना । शङ्खं चक्रं गदां पद्मं गृहीत्वाऽहं चतुर्भुजः
राजाचा सर्वश्रेष्ठ धर्म असला तरी, मीच आता पृथ्वीचा शासक आहे; शंख, चक्र, गदा आणि कमळ घेऊन मी चार हातांनी उभा आहे.
द्वारकां ता गमिष्यामि युद्धाय सगणः स्वयं । युद्धं कुरु यदीच्छाऽस्ति मा मां च शरणं व्रज
मी स्वतः आणि माझ्या सर्व साथीदारांसह द्वारकेला युद्धासाठी जाणार आहे; तुला हवे असेल तर युद्ध कर, नाहीतर माझ्या शरण ये.
यदि मा यास्यति मम शरणं शरणागतः । भस्मीभूतां करिष्यामि द्वारकां च क्षणेन च
जो माझ्या शरण येणार नाही, त्याला मी क्षणात द्वारका राख करून टाकीन.
सबलं च सपुत्रं त्वां सगणं च सबान्धवम् । क्षणेन दग्धुं शक्तोऽहमसहायेन लीलया
तुझी सेना, मुले, साथीदार आणि नातेवाईक यांच्यासह, मी एकट्याने आणि सहजपणे क्षणात सर्वांना जाळून टाकू शकतो.
तपस्विनं च वृद्धं च जित्वा युद्धे च शंकरम् । शक्रं भगाङ्गं जित्वा च रोगिणं ब्रह्मशापतः
तपस्वी, वृद्ध आणि शंकराला युद्धात जिंकून, तसेच इंद्र आणि भागालाही, जो ब्रह्माच्या शापामुळे आजारी झाला, त्यांनाही मी हरवले.
मत्तोऽसि वीरमात्मानं मन्यमानस्त्वमेव च । स्त्रीजितो हि वृथार्थ च पारिजातस्य हेतुना
तुला वाटतेस की तू मोठा वीर आहेस, पण तुझा गर्व माझ्यामुळेच आहे; पण स्त्रियांनी जिंकलेला तू, पारिजातासाठी केलेला तुझा प्रयत्न व्यर्थ आहे.
लमपटो योनिलुब्धश्च राधादीनश्च गोकुले । अधुना किंकरसमः सत्यादीनां च योषिताम्
तू कपटात पटाईत आहेस, स्त्रियांच्या मागे लागलेला आहेस, आणि गोळीत राधा व इतर स्त्रियांमध्ये आसक्त आहेस; आता सत्यादी स्त्रियांपुढे तू एक नोकरच झालास.
इत्येवमुक्त्वा विप्रश्च तूष्णींभूय स्थितो मुने । शीकुष्णः सगणः श्रुत्वा भृशसुच्छैर्जहास सः
असं म्हणून तो ब्राह्मण गप्प बसला, हे मुनी; हे ऐकून कृष्ण आणि त्याचे साथीदार मोठ्याने आणि मनापासून हसले.
भोजयित्वा च संपूज्य ब्राह्मणं च चतुर्विधम् । निनाय रजनीं दुःखाद्वाक्शल्यमान ज्वरात्
त्याने ब्राह्मणाला चार प्रकारचे अन्न खाऊ घालून सन्मान केला आणि नंतर त्या रात्री कठोर शब्द आणि तापामुळे दुःखात घालवली.
प्रभाते रथमारुह्य सगणः सत्वरं मुदा । लीलामात्रेण प्रययौ श्रृगालो नृपतिर्यतः
पहाटे आपल्या साथीदारांसह रथावर बसून, आनंदाने आणि जलद, तो खेळतच त्या ठिकाणी गेला जिथे शृगाळ राजा होता.
श्रुत्वा श्रृगालो वार्तां तां कृत्रिमश्च चतुर्भुजः । आजगाम हरेः स्थानं युद्धाय सगणः स्वयम्
ती बातमी ऐकून, चार हातांचा रूप घेतलेला शृगाळ स्वतः आपल्या साथीदारांसह हरिच्या ठिकाणी युद्धासाठी आला.
कृष्णश्चक्रे च संभाषां मित्रबुद्ध्या च लौकिकीम् । आश्लेषं मधुरालापं स्निग्धनेत्रश्च सस्मितः
कृष्णाने मैत्रीपूर्ण आणि साध्या शब्दांत संवाद साधला, त्याला मिठी मारली, गोड बोलला आणि स्नेहपूर्ण डोळ्यांनी हसला.
राजा निमन्त्रणं चक्रे कृष्णो न स्वीचकार तत् । उवाच कृष्णभीतश्चत्यक्त्वा दम्भं च दर्शनात्
राजाने निमंत्रण दिले, पण कृष्णाने ते स्वीकारले नाही; कृष्णाच्या भीतीमुळे त्याने गर्व आणि अहंकार सोडून बोलायला सुरुवात केली.
श्रृगाल उवाच चक्रेण मच्छिरश्छित्त्वा सुशीघ्रं द्वारकां व्रज । पापः पततु देहोऽयमनित्यो नश्वरस्तथा
शृगाळ म्हणाला: तुझ्या चक्राने माझे डोके वेगाने छाट आणि द्वारकेला जा; हे पापी, नश्वर आणि नाशवंत शरीर पडू दे.
अहं सुभद्रस्ते द्वारि जयश्च विजयो यथा । सर्व जानासि सर्वज्ञ मा विलम्बं कुरु प्रभो
मी सुभद्र तुझ्या दारात उभी आहे, जसे जय आणि विजय होते. सर्व काही तुला माहीत आहे, सर्वज्ञा, प्रभो, कृपया विलंब करू नकोस.
लक्ष्मीशापेन भ्रष्टोऽहं कालः पूर्णो बभूव मे । शतवर्षेण शापान्ते यास्यमि भवनं तव
लक्ष्मीच्या शापामुळे मी खाली पडलो आहे, आणि आता माझा काळ पूर्ण झाला आहे. शंभर वर्षांनी शाप संपल्यावर मी तुझ्या घरी येईन.
श्रीकृष्ण उवाच पूर्व मां मित्र प्रहर पश्चाद्युद्धं करोभ्यहम् । सर्व जानामि वैकुण्ठं गच्छ वत्स यथासुखम्
श्रीकृष्ण म्हणाले: मित्रा, आधी मला मार, मग मी युद्ध करीन. मला सर्व काही माहीत आहे—वत्सा, सुखाने वैकुंठात जा.
श्रृगालो दशबाणांश्च चिक्षेप माधवं प्रति । ते प्रणभ्य ययुः शीघ्रमाकाशं कालरूपिमः
शृगाळाने माधवावर दहा बाण सोडले; ते काळाच्या रूपात वाकून लगेच आकाशात गेले.