कृष्णस्तस्मै वरं दत्त्वा वेदोक्तं च शुभाशिष्म् । शंकरानुमतेनैव प्रययौ द्वारकां पुरीम्
कृष्णानं त्या व्यक्तीस वेदांमध्ये सांगितलेल्या शुभ आशीर्वादांसह वर दिला आणि शंकराच्या संमतीने द्वारका नगरीकडे निघून गेला.
गत्वा कन्यां नवोढां तां बाणस्यापि महात्मनः । रुक्मिण्यै प्रददौ शीघ्रं देवक्यै च हरिः स्वयम्
तेथे पोहोचल्यावर, कृष्णानं बाण या महात्म्याच्या नवविवाहित कन्येला पटकन रुक्मिणी आणि देवकी यांच्याकडे स्वतःच्या हाताने दिलं.
महोत्सवं मङ्गलं च कारयामास यत्नतः । ब्राह्मणान्भोजयामास ब्राह्मणेभ्यो धनं ददौ
त्याने मोठा आणि मंगल सोहळा काळजीपूर्वक घडवला, ब्राह्मणांना जेवायला घातलं आणि त्यांना धनही दिलं.
इति श्रीब्रह्मo महाo श्रीकृष्णजन्मखo उत्तo नारदनाo बाणयुद्धं नाम विंशत्यधिकशततमोऽध्यायः
या प्रकारे श्रीब्रह्मवैवर्त पुराणातील श्रीकृष्णजन्मखंडातील नारदांनी सांगितलेल्या 'बाणयुद्ध' नावाच्या एकशेविसाव्या अध्यायाचा समारोप झाला.
अथैकविंशत्यधिकशततमोऽध्यायः नारायण उवाच अथ कृष्णः सुधर्मायां निवसन्सगणस्तथा । तत्राऽऽजगाम् विप्रश्च प्रज्वलन्ब्रह्मतेजसा
नारायण म्हणाले—तेव्हा कृष्ण आपल्या सवंगड्यांसह सुदर्मा सभेत राहात असताना, एक तेजस्वी ब्राह्मण तेथे आला.
आगत्य दृष्टाव तुष्टाव भक्त्या च पुरुषोत्तमम् । उवाच मधुरं शान्तो भीतो विनयपूर्वकम्
तो ब्राह्मण तेथे येऊन, भक्तीभावाने पुरुषोत्तमाचं दर्शन घेऊन त्याचं स्तवन करू लागला आणि शांत, भीतीने, नम्रपणे गोड शब्दांत बोलू लागला.
ब्राह्मण उवाच श्रृगालो वासुदेवश्च राजेशो मण्डलेश्वरः । त्वामुवाच स यद्वाक्यं सावधानं निशामय
ब्राह्मण म्हणाला—शृगाळ, वासुदेव, राजांचा राजा, आणि मंडलाचा स्वामी, त्याने तुला जी वचने सांगितली ती लक्षपूर्वक ऐक.
श्रृगाल उवाच वैकुण्ठे वासुदेवोऽहं देवेशश्च चतुर्भुजः । लक्ष्मीपतिश्च जगतां धाता धातुश्च पालकः
शृगाळ म्हणाला—वैकुंठात मी वासुदेव आहे, देवांचा स्वामी, चार हातांचा, लक्ष्मीचा पती, जगाचा सर्जनहार आणि पालन करणारा आहे.
ब्रह्मणा प्रार्थितोऽहं च भारावतरणाय च । भुवो भारतवर्ष च तदर्थ गमनं मम
ब्रह्मदेवाने पृथ्वीवरील भार कमी करण्यासाठी मला विनंती केली, म्हणून मी भारतवर्षात आलो.
वसुदेवसुतो वैश्यः क्षत्रियश्चाप्यहंकृतः । आत्मानं भक्तविष्णुश्च मायावी च प्रतारकः
मी वसुदेवाचा पुत्र म्हणून वैश्य आणि नंतर क्षत्रिय झालो, मी विष्णूभक्त, मायावी आणि लोकांना फसवणारा आहे.
जनं जनेन निर्जित्य दुर्बलं बलिना सह । जोधयित्वा महाधूर्तो घातयामास भूपतीन्
मी लोकांना एकमेकांवर जिंकून, बलवानांनी दुर्बलांना भिडवून, मोठा कपटीपणा करून राजांना एकमेकांच्या हातून मरायला लावलं.
दुर्योधनं जरासंधं भूपमन्यं च दुर्बलम् । भीमेन घातयामास बलिनाऽल्पेन भूतले
दुर्योधन, जरासंध आणि इतर दुर्बल राजे, हे सगळे भीमाच्या हातून पृथ्वीवर मारले गेले.
द्रोणं भीष्मं च कर्ण च यं यमन्यं च भूतले । बलीयसाऽर्जुनेनैव घातयामास मायया
द्रोण, भीष्म, कर्ण आणि इतरही पृथ्वीवरील वीर, हे सर्व बलवान अर्जुनाच्या मायेमुळे मारले गेले.
यं यमन्यं दुर्बलं च प्रसिद्धमप्रसिद्धकम् । प्रसिद्धेन बलवता घातयामास मायया
जे कोणी दुर्बल, प्रसिद्ध किंवा अप्रसिद्ध होते, त्यांना प्रसिद्ध आणि बलवानांनी मायेमुळे ठार मारलं.
शिशुपालं दन्तवक्त्रं कंसं च चिररोगिणम् । मत्पुत्रं नरकं चैव दुर्बलं केशिनं मुरम्
शिशुपाल, दंतवक्त्र, दीर्घकाळ आजारी असलेला कंस, माझा पुत्र नरक, तसेच दुर्बल केशि आणि मुर—
स्वयं जघान संकेताच्छलेन सहसा बत । न धर्मयुद्धे कपटी स च बालो ह्यधार्मिकः
त्यांना त्याने स्वतःच गुप्तपणे आणि कपटाने, अचानक मारलं; धर्मयुद्धात नाही—तो कपटी, बालिश आणि अधार्मिक आहे.
जघान पूतनां कुब्जां स्त्रीघाती वस्त्रहेतुना । जघान रजकं शिष्टमशिष्टश्च प्रतारकः
त्याने पूतना आणि कुब्जा या स्त्रियांनाही फक्त वस्त्रासाठी मारलं; तसेच धोबी, चांगला असो वा वाईट, फसवणूक करून ठार केला.
हिरण्यकशिपुं दैत्यं हिरण्याक्षं महाबलम् । मधुं च कैटभं चैव हत्वाऽहं सुष्टिरक्षकः
मी हिरण्यकशिपू राक्षस, बलाढ्य हिरण्याक्ष, तसेच मधु आणि कैटभ यांना ठार करून सृष्टीचे रक्षण केले.
अहमेव स्वयं ब्रह्मा ह्यहमेव स्वयं शिवः । अहं विष्णुश्च जगतां पाता दुष्टापहारकः
मीच स्वतः ब्रह्मा आहे, मीच स्वतः शिव आहे, मीच विष्णू आहे, जगाचा रक्षण करणारा आणि दुष्टांचा नाश करणारा आहे.
अंशेन कलया सर्वे मनवो मुनयस्तथा । स्वयं नारायणोऽहं च मिर्गुणः प्रकृतेः परः
सर्व मनु आणि ऋषी हे माझ्या अंशाने किंवा छायेतून निर्माण झाले आहेत; मीच स्वतः नारायण आहे, गुणांपासून आणि प्रकृतीपासून अगदी वेगळा.
लज्जया कृपया चैव मित्रबुद्ध्या ङमा कृता । यद्गतं तद्गतं भद्र युद्धं कुरु मया सह
लज्जा, दया आणि मैत्रीच्या भावनेने मी तुला मान दिला; जे काही घडलं ते झालं, आता हे भाग्यवान, माझ्याशी युद्ध कर.
श्रृणोमि दूतद्वारेण ह्यतीवोच्चैरहंकृतम् । उचितं दमनं तस्याप्युन्नतानां निपातनम्
मी दूतामार्फत फारच गर्विष्ठ शब्द ऐकले आहेत; अशा अहंकाराचा योग्य तो पराभव करणे आणि गर्विष्ठांना खाली आणणे हे योग्य आहे.
राज्ञश्च परमो धर्मोऽप्यहं शास्ता भुवोऽधुना । शङ्खं चक्रं गदां पद्मं गृहीत्वाऽहं चतुर्भुजः
राजाचा सर्वश्रेष्ठ धर्म असला तरी, मीच आता पृथ्वीचा शासक आहे; शंख, चक्र, गदा आणि कमळ घेऊन मी चार हातांनी उभा आहे.
द्वारकां ता गमिष्यामि युद्धाय सगणः स्वयं । युद्धं कुरु यदीच्छाऽस्ति मा मां च शरणं व्रज
मी स्वतः आणि माझ्या सर्व साथीदारांसह द्वारकेला युद्धासाठी जाणार आहे; तुला हवे असेल तर युद्ध कर, नाहीतर माझ्या शरण ये.
यदि मा यास्यति मम शरणं शरणागतः । भस्मीभूतां करिष्यामि द्वारकां च क्षणेन च
जो माझ्या शरण येणार नाही, त्याला मी क्षणात द्वारका राख करून टाकीन.
सबलं च सपुत्रं त्वां सगणं च सबान्धवम् । क्षणेन दग्धुं शक्तोऽहमसहायेन लीलया
तुझी सेना, मुले, साथीदार आणि नातेवाईक यांच्यासह, मी एकट्याने आणि सहजपणे क्षणात सर्वांना जाळून टाकू शकतो.
तपस्विनं च वृद्धं च जित्वा युद्धे च शंकरम् । शक्रं भगाङ्गं जित्वा च रोगिणं ब्रह्मशापतः
तपस्वी, वृद्ध आणि शंकराला युद्धात जिंकून, तसेच इंद्र आणि भागालाही, जो ब्रह्माच्या शापामुळे आजारी झाला, त्यांनाही मी हरवले.
मत्तोऽसि वीरमात्मानं मन्यमानस्त्वमेव च । स्त्रीजितो हि वृथार्थ च पारिजातस्य हेतुना
तुला वाटतेस की तू मोठा वीर आहेस, पण तुझा गर्व माझ्यामुळेच आहे; पण स्त्रियांनी जिंकलेला तू, पारिजातासाठी केलेला तुझा प्रयत्न व्यर्थ आहे.
लमपटो योनिलुब्धश्च राधादीनश्च गोकुले । अधुना किंकरसमः सत्यादीनां च योषिताम्
तू कपटात पटाईत आहेस, स्त्रियांच्या मागे लागलेला आहेस, आणि गोळीत राधा व इतर स्त्रियांमध्ये आसक्त आहेस; आता सत्यादी स्त्रियांपुढे तू एक नोकरच झालास.
इत्येवमुक्त्वा विप्रश्च तूष्णींभूय स्थितो मुने । शीकुष्णः सगणः श्रुत्वा भृशसुच्छैर्जहास सः
असं म्हणून तो ब्राह्मण गप्प बसला, हे मुनी; हे ऐकून कृष्ण आणि त्याचे साथीदार मोठ्याने आणि मनापासून हसले.