प्रभा च दाहिका चैव द्वे भार्ये तेजसस्तथा
प्रभा आणि दाहकता या तेजाच्या दोन पत्नी आहेत.
कालकन्ये मृत्युजरे प्रज्वरस्य प्रिये प्रिये
काळाच्या कन्या म्हणजे मृत्यू आणि वार्धक्य, त्या ज्वराच्या प्रिय आहेत.
निद्राकन्या च तन्द्रा सा प्रीतिरन्या सुखप्रिये
निद्रेची कन्या म्हणजे तंद्रा, आणि दुसरी प्रीती, जी सुखाला प्रिय आहे.
वैराग्यस्य च द्वे भार्ये श्रद्धा भक्तिश्च पूजिते
वैराग्याच्या दोन पत्नी आहेत — श्रद्धा आणि भक्ती, दोन्ही पूज्य आहेत.
अदितिर्देवमाता च सुरभिश्च गवां प्रसूः 2.1.
अदिती ही देवांची माता आहे आणि सुरभी ही गायींची जननी आहे.
उपयुक्ताः सृष्टिविधावेताश्च प्रकृतेः कलाः
ही सर्व प्रकृतीच्या अंशांनी सृष्टीच्या कार्यात वापरली गेली आहेत.
रोहिणी चन्द्रपत्नी च संज्ञा सूर्यस्य कामिनी
रोहिणी ही चंद्राची पत्नी आहे आणि संज्ञा ही सूर्याची प्रिय आहे.
तारा बृहस्पतेर्भार्य्या वसिष्ठस्याप्यरुन्धती
तारा ही बृहस्पतीची पत्नी आहे आणि अरुंधती ही वसिष्ठाची पत्नी आहे.
देवहूतिः कर्दमस्य प्रसूतिर्दक्षकामिनी
देवहूती ही कर्दमाची पत्नी आहे आणि प्रसूती ही दक्षाची प्रिय आहे.
लोपामुद्रा तथा हूतिः कुबेरस्य तु कामिनी
लोपामुद्रा आणि हूति यांचा उल्लेख आहे, तसेच कुबेराची प्रिय पत्नी.
कुन्ती च दमयन्ती च यशोदा देवकी सती
कुंती, दमयंती, यशोदा आणि सती देवकी.
वृषभानुप्रिया साध्वी राधामाता कलावती
साध्वी कलावती, जी राधेची माता आणि वृषभानूची प्रिय आहे.
रेवती सत्यभामा च कालिन्दी लक्ष्मणा तथा
रेवती, सत्यभामा, कालिंदी आणि लक्ष्मणा ह्याही होत्या,
लक्ष्मणा रुक्मिणी सीता स्वयं लक्ष्मीः प्रकीर्तिता
लक्ष्मणा, रुक्मिणी, सीता — ही स्वतः लक्ष्मी म्हणून प्रसिद्ध आहे,
बाणपुत्री तथोषा च चित्रलेखा च तत्सखी 2.1.
बाणाची कन्या, उषा आणि तिची सखी चित्रलेखा,
रेणुका च भृगोर्माता हलिमाता च रोहिणी
रेणुका, भृगूची आई, हलीमाता आणि रोहिणी,
बह्व्यः सन्ति कलाश्चैवं प्रकृतेरेव भारते
भारतात प्रकृतीच्या अशा अनेक शक्ती आणि रूपे आहेत,
कलांशांशसमुद्भूताः प्रतिविश्वेषु योषितः
तिच्या अंशातून आणि कणातून जन्मलेल्या स्त्रिया सर्व विश्वांत आढळतात,
ब्राह्मणी पूजिता येन पतिपुत्रवती सती
ती ब्राह्मणी जी पूजली जाते, जिला पती आणि पुत्र आहेत, आणि जी सती आहे,
कुमारी चाष्टवर्षीया वस्त्रालङ्कारचन्दनैः
आणि आठ वर्षांची कुमारिका, जी वस्त्र, दागिने आणि चंदनाने सजलेली आहे,
सर्वाः प्रकृतिसम्भूता उत्तमाधममध्यमाः
सर्वच प्रकृतीपासून जन्मलेल्या आहेत — श्रेष्ठ, मध्यम आणि कनिष्ठ,
मध्यमा रजसश्चांशास्ताश्च भोग्याः प्रकीर्त्तिताः
मध्यम स्त्रिया राजस गुणाच्या अंशातून झालेल्या असून, त्या भोग्य मानल्या जातात,
अधमास्तमसश्चांशा अज्ञातकुलसम्भवाः
कनिष्ठ स्त्रिया तमसिक अंशाच्या, आणि अज्ञात कुळात जन्मलेल्या असतात,
पृथिव्यां कुलटा याश्च स्वर्गे चाप्सरसां गणाः
पृथ्वीवर ज्या स्त्रिया व्यभिचारी आहेत आणि स्वर्गातील अप्सरांचा समूह,
एवं निगदितं सर्वं प्रकृतेर्भेदपञ्चकम् 2.1.
अशा प्रकारे प्रकृतीचे पाच प्रकार सांगितले गेले आहेत,
पूजिता सुरथेनादौ दुर्गा दुर्गार्तिनाशिनी
दुर्गा, जी दु:खांचा नाश करणारी आहे, तिला सुरथाने प्रथम पूजले,
तत्पश्चाज्जगतां माता त्रिषु लोकेषु पूजिता
त्यानंतर तिला तीनही लोकांत जगतांची माता म्हणून पूजले गेले,
ततो देहं परित्यज्य यज्ञे भर्तुश्च निन्दया
मग तिने यज्ञात पतीच्या निंदेने आपले शरीर सोडले,
गणेशश्च स्वयं कृष्णः स्कन्दो विष्णुकलोद्भवः
गणेश, कृष्ण स्वतः, स्कंद आणि विष्णूच्या अंशातून जन्मलेला,
लक्ष्मीर्मङ्गलभूपेन प्रथमे परिपूजिता
लक्ष्मीला प्रथम मंगलबूपाने पूजले,