बलिरुवाच अदित्याः प्रार्थनेनैव मातुर्देव्या व्रतेन च । पुरा वामनरूपेण त्वयाऽहं वञ्चितः प्रभो
बली म्हणाला: अदितीच्या प्रार्थनेने आणि देवीच्या व्रतामुळे, प्रभो, पूर्वी वामनरूपाने तू मला फसवले होतेस.
संपद्रूपा महालक्ष्मीर्दत्ता भक्ताय भक्तितः । शक्राय मत्तो भक्ताय भ्रात्रे पुण्यवते ध्रुवम्
समृद्धीचे मूर्तिमंत रूप असलेली महालक्ष्मी भक्ताला भक्तिभावाने दिली गेली. ती इंद्राला, माझ्या भक्ताला, माझ्या पुण्यवान भावाला दिली गेली.
अधुना मम पुत्रोऽयं बाणः शंकरकिंकरः । आराच्च रक्षितः सोऽपि तेनैव भक्तबन्धुना
आता माझा पुत्र बाणा हा शंकराचा सेवक आहे. तोही त्या भक्तांचा मित्र असलेल्या देवतेने दूरून रक्षण केला आहे.
परिपुष्टश्च पार्वत्या यथा मात्रा सुतस्तथा । गृहीतवांश्च तत्कन्यां बलेन युवतीं सतीम्
पार्वतीने त्याचे संगोपन केले, जसे आई मुलाचे करते. त्याने बलपूर्वक त्या सद्गुणी युवतीला पत्नी म्हणून मिळवले.
समुद्यतश्च तं हन्तुं कार्तिकेनापि वारितः । आगतोऽसि पुनर्हन्तुं पौत्रस्य दमने क्षमः
तू त्याला मारायला उठलास, पण कार्तिकेयानेसुद्धा तुला थांबवलं होतं. आता पुन्हा मारायला आला आहेस, आणि आपल्या नातवाला सहज जिंकू शकतोस.
सर्वात्मनश्च सर्वत्र समभावः श्रुतौ श्रुतः । करोषि जगतां नाथ कथमेवं व्यतिक्रमः
शास्त्रात सर्वत्र आत्मा सारखा आहे असं ऐकलंय. जगाच्या नाथा, मग तू असा नियम का मोडतोस?
त्वया च निहतो यो हि तस्य को रक्षिता भुवि । सुदर्शनस्य तेजो हि सूर्यकोटिनिभं परम्
तुझ्या हातून जो मारला जातो, त्याचं या पृथ्वीवर कोण रक्षण करू शकतं? तुझ्या सुदर्शनाचं तेज सूर्याच्या कोटी किरणांसारखं प्रखर आहे.
केषां सुराणामस्त्रेण तदेव च निवारितम् । यथा सुदर्शनं चैवमस्त्राणां प्रवरं वरम्
देवतांपैकी कोण त्या अस्त्राला थांबवू शकतं? जसं सुदर्शन सर्व अस्त्रांमध्ये श्रेष्ठ आहे, तसंच ते सर्वोत्तम आहे.
तथा भवांश्च देवानां सर्वेषामीश्वरः परः । यथा भवांस्तथा कृष्णो विधाता वेधसामपि
तसंच, तू सर्व देवतांचा परमेश्वर आहेस; जसा तू आहेस, तसाच कृष्णसुद्धा सर्व सृष्टीकर्त्यांचा कर्ता आहे.
विष्णुः सत्त्वगुणाधारः शिवः सत्त्वाश्रयस्तथा । स्वयं विधाता रजसः सृष्टिकर्ता पितामहः
विष्णू हा सत्त्वगुणाचा आधार आहे, शिवसुद्धा सत्त्वावर आधारलेला आहे; ब्रह्मा स्वतःच रजोगुणाचा सर्जक आणि सर्वांचा पितामह आहे.
कालाग्निरुद्रो भगवान्विश्वचसंहारकारकः । तमसश्चाऽऽश्रयः सोऽपि रुद्राणां प्रवरो महान्
कालाग्निरुद्र हा भगवंत विश्वाचा संहार करणारा आहे; तो तमोगुणाचा आधार आहे आणि सर्व रुद्रांमध्ये श्रेष्ठ आहे.
स एव शंकरांशश्चाप्यन्ये रुद्राश्च तत्कलाः । भवांश्च निर्गुणस्तेषां प्रकृतेश्च परस्तथा
तोच शंकराचा अंश आहे आणि इतर रुद्र त्याचेच अंश आहेत; तू निर्गुण आहेस आणि प्रकृतीपेक्षा सुद्धा श्रेष्ठ आहेस.
सर्वेषां परमात्मा वै प्रणा विष्णुस्वरूपिणः । मानसं च स्वयं ब्रह्मा स्वयं ज्ञानात्मकः शिवः
सर्वांचा परमात्मा म्हणजेच विष्णुरूप प्राण आहे; ब्रह्मा हा मन आहे आणि शिव हा ज्ञानाचा मूळ आहे.
प्रवरा सर्वशक्तीनां बुद्धिः प्रकृतिरीश्वरी । स्वात्मनः प्रतिबिभ्बस्ते जीवः सर्वेषु देहिषु
सर्व शक्तींमध्ये बुद्धी श्रेष्ठ आहे, आणि प्रकृती ही सर्वांची स्वामिनी आहे; सर्व देहधारकांत जीव म्हणजे तुझ्या आत्म्याचं प्रतिबिंब आहे.
जीवः स्वकर्मणां भोगी स्वयं साक्षी भवांस्तथा । सर्वे यान्ति त्वयि गते नरदेवे यथाऽनुगाः
जीव आपल्या कर्माचा भोग घेतो आणि तू साक्षी आहेस; नराधिपा, जेव्हा तू जातोस, तेव्हा सर्वजण तुझ्या मागे जातात.
सद्यः पतति देहश्च शवोऽस्पृश्यस्त्वया विना । बुद्धाः सन्तो न जानन्ति वञ्चितास्तव मायया
तुझ्याशिवाय शरीर लगेच पडतं आणि मृतदेह होतो, त्याला कोणी स्पर्शही करत नाही; ज्ञानी आणि संत तुझ्या मायेने फसलेले असतात आणि त्यांना हे कळत नाही.
त्वां भजन्त्येव ये सन्तो मायामेतां तरन्ति ते । त्रिगुणा प्रकृतिर्दुर्गा वैष्णवी च सनातनी
जे संत फक्त तुझी भक्ती करतात, ते या मायेपलीकडे जातात; तीन गुणांनी बनलेली प्रकृती म्हणजेच दुर्गा, ती वैष्णवी आणि सनातन आहे.
परा नारायणीशानी तव माया दुरत्यया । त्वदंशाः प्रतिविश्वेषु ब्रह्मविष्णुशिवात्मकाः
परम नारायणी, हीच तुझी अत्यंत कठीण माया आहे; सर्व विश्वात तुझे अंश म्हणजे ब्रह्मा, विष्णू आणि शिव.
सर्वेषामपि विश्वेषामाश्रयो यो महान्विराट् । स सेते च जले योगाद्विश्वेशो गोकुले यथा
सर्व विश्वांचा आधार असलेला विराट पुरुष योगाच्या बळावर पाण्यावर विसावतो, जसा गोळीत विश्वाचा स्वामी आहे.
स एव वासुर्भगवांस्तस्य देवो भवान्परः । वासुदेव इति ख्यातः पुराविद्भिः प्रकीर्तितः
तोच वासुदेव आहे, आणि त्याचा खरा देव म्हणजे तूच; वासुदेव म्हणून प्राचीन ऋषींनी त्याची स्तुती केली आहे.
त्वमेव कलया सूर्यस्त्वमेव कलया शशी । कलया च हुताशश्च कलया पवनः स्वयम्
तूच आपल्या अंशाने सूर्य आहेस, तूच अंशाने चंद्र आहेस; अंशाने अग्नी आणि अंशाने वारा सुद्धा तूच आहेस.
कलया वरुणश्चैव कुबेरश्च यमस्तथा । कलया त्वं महेन्द्रश्च कलया धर्म एव च
अंशाने वरुण, कुबेर आणि यम तूच आहेस; अंशाने महेंद्र आणि अंशाने धर्म सुद्धा तूच आहेस.
त्वमेव कलया शेष ईशानो नैऋंतिस्तथा । मुनयो मनवश्चैव ग्रहाश्च फलदायकः
तूच आपल्या अंशाने शेष, ईशान, नैरृत आहेस; तसेच ऋषी, मनु आणि ग्रह हे सर्व फळ देणारे आहेत.
कलाकलायाश्चांशेन सर्वे जीवाश्चराचराः । त्वं ब्रह्म परमं ज्योतिर्ध्यायन्ते योगिनः सदा
तुझ्या अंशाच्या अंशाने सर्व सजीव आणि निर्जीव प्राणी निर्माण झाले आहेत; तूच सर्वोच्च ब्रह्म, तेजाचा परम स्रोत आहेस, ज्याचे योगी नेहमी ध्यान करतात.
तं त्चाऽऽद्रियन्ते भक्तास्ते ध्यायन्ते य तदन्तरे । नवीननीरदश्यामं पीतकौशेयवाससम्
तुझे भक्त तुला आपल्या अंतःकरणात मान देतात आणि ध्यान करतात, जसा नव्या काळ्या मेघासारखा, पिवळ्या रेशमी वस्त्रात शोभणारा.
ईषद्धास्यप्रसन्नास्यं भक्तेशं भक्तवत्सलम् । चन्दनोक्षितसर्वाङ्गं द्विभुजं मुरलीधरम्
हलक्या हास्यासह प्रसन्न चेहरा, भक्तांचा स्वामी, भक्तांवर प्रेम करणारा, संपूर्ण अंगाला चंदन लावलेला, दोन हातांचा, हातात बासरी असलेला.
मयूरपिच्छचूडं च मालतीमाल्यभूषितम् । अमूल्यरत्ननिर्माणकेयूरवलयाविन्तम्
मोरपिसाचा मुकुट आणि मोगऱ्याच्या फुलांची माळ घातलेला, अमूल्य रत्नांनी बनवलेल्या कडे आणि बांगड्यांनी सजलेला.
मणिकुण्डलयुग्मेन गण्डस्थलविराजितम् । रत्नसाराङ्गलीयं च क्वणन्मञ्जीररञ्जितम्
रत्नांच्या कुंडलांच्या जोडीने गाल उजळलेले, रत्नांच्या अंगठीने शोभलेले, आणि घुंगरांच्या निनादाने सजलेले.
कोटिकन्दर्पलीलाभं शरत्कमललोचनम् । शरत्पूर्णैन्दुनिन्दास्यं चन्द्रकोटिसमप्रभम्
कोट्यवधी मदनांच्या लीलांचा धनी, शरद ऋतूतील कमळासारखे डोळे, शरद पौर्णिमेच्या चंद्राला लाजवेल असे मुख, आणि कोटी चंद्रांसारखे तेज.
वीक्षितं सस्मिताभिश्च गोपीनां कोटिकोटिभिः । वयस्यैः पार्षदैर्गोपैः सेवितं श्वेतचामरैः
कोट्यवधी गोपी त्यांच्या स्मिताने पाहतात, मित्र, सेवक आणि गवळी पांढऱ्या चामराने सेवा करतात.