त्यक्त्वाऽऽहारमनिद्रश्च प्रमत्तश्च कृशोदरः । क्षणं तिष्ठति शेते च क्षणं रहसि रोदिति
त्याने अन्न सोडले, झोप न लागली, मन गोंधळले, पोट सुकले; क्षणभर उभा राहतो, क्षणभर झोपतो, आणि एकांतात रडतो.
पुत्रं दृष्ट्वा तु क्रन्दन्तं देवकी रुक्मिणी रतिः । अन्याश्च योषितः सर्वाः कथयामासुरीश्वरम्
त्यांचा मुलगा रडताना पाहून देवकी, रुक्मिणी, रती आणि इतर सर्व स्त्रिया ईश्वराला सांगू लागल्या.
तासां च वचनं श्रुत्वा प्रहस्य मवुसूदनः । उवाच सर्वतत्त्वज्ञः कृष्णश्च पूर्णमानसः
त्यांचे बोल ऐकून मधुसूदन हसला; सर्व तत्त्वांचा जाणता कृष्ण पूर्ण मनाने बोलला.
श्रीभगवानुवाच कामातुरा बाणकन्या रतिं दृष्ट्वा शिवेशयोः । वरं संप्राप दुर्गाया व्याकुला मदनास्त्रतः
श्रीभगवान म्हणाले: बाणाची कन्या कामाने ग्रस्त होऊन शिव आणि पार्वतीचे मिलन पाहिले; मदनाच्या बाणांनी व्याकुळ झाल्यावर तिने दुर्गेकडून वर मिळवला.
स्वप्नं च दर्शयामास साऽनिरुद्धं च पार्वती । मम पौत्रं प्रमत्तं च चकार कौतुकेन च
तिने अनिरुद्धाला स्वप्न दाखवले; पार्वती, माझा नातू, गोंधळलेला होता आणि कुतूहलाने हे केले.
तत्पुत्रीं च प्रमतां ता करोमि स्वप्नताऽधुना । स्वच्छन्दं तिष्ठ न चिरं नास्ति चिन्ता मनोव्यथा
आता मी त्या कामातुर कन्येला स्वप्न बनवतो; तू जसा आहेस तसा राहा, फार काळ नाही—कुठली चिंता किंवा मनाची वेदना नाही.
इति कृष्णः समाश्वास्यसर्वातमासर्वसिद्धिवित् । स्वप्नं च दर्शयामास बाणपुत्रीं च कामुकीम्
कृष्णाने सर्वांना दिलासा दिला, सर्व सिद्धी दिल्या; त्याने स्वप्न आणि बाणाची कामातुर कन्या दाखवली.
सुप्ता सुतल्पे बाला सा पुष्पचन्दनचर्चिते । नवयौवनसंयुक्ता रत्नभूषणभूषिता
ती मुलगी फुलांनी आणि चंदनाने सजलेल्या मऊ पलंगावर झोपली होती; तिला नवयौवन लाभले होते आणि रत्नांनी सजली होती.
शयाना रत्नपर्यङ्के ददर्श स्वप्नमीप्सितम् । अतीव निर्जने देशे रत्ननिर्माणमन्दिरे
रत्नांच्या पलंगावर झोपलेली ती आपल्या इच्छित स्वप्नात, एकांत स्थळी रत्नांनी बांधलेला भव्य महाल पाहते.
नवीननीरदश्याममतीव नवयौवनम् । कोटिकन्दर्पलीलाभं सस्मितं सुमनोहरम्
तेथे तिने नव्या पावसाच्या ढगासारखा काळा, नवयौवनाने उजळलेला, कोटी कामदेवांच्या आकर्षणासारखा, हसरा आणि अत्यंत मनमोहक युवक पाहिला.
रत्नकेयुरवलयरत्नमञ्जीररञ्जितम् । रत्नकुण्डलयुग्मेन गण्डस्थलविराजितम्
त्याच्या हातात रत्नांचे कंगण, बांगड्या आणि पायात रत्नांची पैंजण होती; त्याच्या गालांवर रत्नांच्या कुंडल्यांचा जोडा चमकत होता.
चन्दनोक्षितसर्वाङ्गं भूषितं पीतवाससा । सुचारुमालतीमाल्यवक्षः स्थलसमुज्ज्वलम्
त्याचे सर्व अंग चंदनाने लेपलेले होते, पिवळ्या वस्त्रांनी सजलेले होते, आणि त्याच्या छातीवर सुंदर माळतीच्या फुलांची माळ उजळत होती.
शयानं रत्नपर्यङ्के पुष्पचन्दनचर्चिते । तं दृष्ट्वा सहसा साध्वी तन्मूलं प्रययौ मुदा
तो रत्नांच्या पलंगावर फुलांच्या आणि चंदनाच्या लेपाने सुशोभित झोपलेला होता; त्याला अचानक पाहून, ती सती आनंदाने त्याच्या जवळ गेली.
उवाच मधुरं साध्वी हृदयेन विदूयता । कामात्मजप्रिया कान्ता कामबाणप्रपीडिता
ती सती, हृदयात गोंधळलेली, प्रेमाच्या बाणांनी व्याकुळ, कामदेवाच्या पुत्राची प्रिय आणि प्रियतमा, गोड बोलली.
ऊषोवाच कस्त्वं कामुक भद्रं ते मां भजस्व स्मरातुराम् । अतिप्रौढां नवोढां च नवसंगमलालसाम्
ऊषा म्हणाली: तू कोण आहेस, हे प्रेमळा? तुला शुभेच्छा! मी प्रेमाने व्याकुळ, अतिशय प्रौढ, नव्याने विवाह केलेली, आणि नव्या संगमाची इच्छुक आहे; मला स्वीकार.
तवानुरक्तां भक्तां च गान्धर्वेण समुद्वह । विवाहाष्टप्रकारेषु गान्धर्वः सुलभो नृणाम्
मी तुझ्यावर प्रेम करणारी, तुझी भक्त आहे; मला गंधर्व विवाहाने स्वीकार. आठ विवाह प्रकारांमध्ये गंधर्व विवाह पुरुषांसाठी सहज मिळणारा आहे.
अनुरक्तां प्रियां प्राप्य त्यजेद्यः कपटी पुमान् । तस्माद्याति महालक्ष्मीः शापं दत्त्वा सुदारुणम्
जो कपटी पुरुष, प्रेमळ आणि प्रियतमा मिळवून, तिला सोडतो, त्याला महालक्ष्मी स्वतः अत्यंत भयंकर शाप देते.
पुमानुवाच अहं कृष्णस्य पौत्रश्च कामदेवात्मजः स्वयम् । कथं गृह्णामि त्वां कान्ते तयोरनुमतिं विना
पुरुष म्हणाला: मी कृष्णाचा नातू आणि कामदेवाचा पुत्र आहे; दोघांची संमती नसताना, हे सुंदर, मी तुला कसा स्वीकारू?
इत्येवमुक्त्वा स पुमानन्तर्धानं चकार सः । कामेन व्याकुला कान्ता न दृष्ट्वा कान्तमीप्सितम्
असे बोलून तो पुरुष अदृश्य झाला; प्रेमाने व्याकुळ झालेली ती प्रियतमा, आपल्या इच्छित प्रियाला पाहू शकली नाही.
निद्रां त्यक्त्वा समुत्थाय तल्पादेव मनोहरात् । विषसाद सखीमध्ये प्रमत्ता रुदती भृशम्
ती झोप सोडून, मनोहारी पलंगावरून उठली; सखींच्या मध्ये बसून, ती अत्यंत व्याकुळ होऊन रडू लागली.
पप्रच्छ तां वराऽऽलीनां किं किमित्येव निश्चितम् । उवाच बौधयामास चित्रलेखा सुयोगिनी
तिच्या उत्तम सखीने वारंवार विचारले, 'काय झाले? काय झाले?' आणि चित्रलेखा, उत्तम योगिनी, तिला समजावू लागली.
चेतनं कुरु कल्याणि कस्माते भीतिरुल्बणा ।स्वयं शंभुः शिवा साक्षाद्दुर्लङ्ध्ये नगरे सति
चित्रलेखा म्हणाली: स्वतःला सावर, हे कल्याणी! तुझी भीती इतकी तीव्र का आहे? शंभू आणि शिवा स्वतः या अभेद्य नगरीत उपस्थित आहेत.
शिवस्मरणमात्रेण सर्वारिष्टं पलायते । शिवं भवति सर्वत्र शिव एव शिवालयः
फक्त शिवाचे स्मरण केल्याने सर्व अपयश दूर होते; सर्वत्र शुभता असते, कारण शिव स्वतः शुभतेचे घर आहे.
ध्यानाद्दुर्गतिनाशिन्याः सर्वं दुर्गं विनश्यति । ददाति मङ्गलं तस्मै सर्वमङ्गलमह्गला
दुर्गेचे ध्यान केल्याने, जी दुर्गती नष्ट करते, सर्व अडचणी नाहीशा होतात; ती सर्व शुभतेची मूळ आहे आणि ती त्याला आशीर्वाद देते.
चित्रलेखावचः श्रुत्वा किंचिन्नोवाच सुन्दरी । त्यक्त्वाऽऽहारं च निद्रां च पुरुषं चिन्तयेत्सदा
चित्रलेखाचे शब्द ऐकून, सुंदर स्त्री काहीच बोलली नाही; तिने अन्न आणि झोप सोडली, आणि सतत त्या पुरुषाचा विचार करत राहिली.
चित्रलेखा सखी गत्वा बाणमाह च तत्प्रियाम् । दुर्गां च शंकरं स्कन्दं गणेशं योगिनां गुरुम्
चित्रलेखा, तिची सखी, बाणाच्या प्रियाला जाऊन सांगितले, आणि दुर्गा, शंकर, स्कंद, गणेश आणि योगिनींच्या गुरूंना आवाहन केले.
चित्रलेखावचः श्रुत्वा रुरोदोच्चैर्भृशं सती । बाणश्य शंकराभ्याशे विषसाद प्रमूर्च्छितः जहास शंकरो दुर्गा कार्तिकेयो गणेश्वरः
चित्रलेखाच्या शब्दांनी सती जोरजोराने रडली; बाण शंकराजवळ बेशुद्ध होऊन पडला; शंकर, दुर्गा, कार्तिकेय आणि गणेश्वर हसले.
गणेश्वर उवाच यो ददाति ध्रुवं दुःखमन्यस्मै दमभमोहितः । सक्ष्मधर्मविचारेण स विन्दति चतुर्गुणम्
गणेश्वर म्हणाला: जो अहंकाराने दुसऱ्याला निश्चित दुःख देतो, त्याला खऱ्या न्यायाने ते दुःख चारपट परत मिळते.
शिवेशयोश्च क्रीडां च दृष्ट्वा या काममोहिता । वरं तस्यै ददौ दुर्गा वरमेव सुदुर्लभम्
शिव आणि त्याच्या पत्नीच्या खेळाकडे पाहून, जी कामाने मोहित झाली होती, दुर्गेने तिला एक फारच दुर्मिळ वर दिला.
स्वप्ने गत्वा स्वयं देवी मत्तं कृत्वा समरात्मजम् । अधुना वामपार्श्चे च शंभोस्तिष्ठति मूक्वत्
देवीने स्वप्नात जाऊन युद्धदेवाच्या पुत्राला मद्यपी केला; आता ती शंभूच्या डाव्या बाजूला मूकपणे उभी आहे.