सुशीला सुन्दरी शान्ता धर्मपत्नी प्रशंसिता । पतिव्रता सुसाध्या सा शश्वत्सुप्रियवादिनी
ती सुसंस्कारित, सुंदर, शांत, आदर्श पत्नी आहे; पतीवर निष्ठावान, सहज आनंदी होते आणि नेहमी प्रेमाने बोलते.
कोमलाङ्गी विदग्धा च श्यामा रतिसुखप्रदा । एवंभूतां परित्यज्य वैष्णवस्तपसे व्रजेत्
तिचे अंग कोमल, ती बुद्धिमान, सावळी आणि प्रेमात आनंद देणारी आहे; अशी स्त्री सोडून वैष्णवाने तप करावे.
सा जेत्परिणता साध्वी शान्ता पुत्रवती यदा । अन्यथा च वृथा सर्वं तपसः स्खलनं भवेत्
ती परिपक्व, सती, शांत आणि मुलांची आई झाल्यावर योग्य आहे; अन्यथा सर्व काही व्यर्थ होते आणि तपाचा परिणाम नष्ट होतो.
असाधुश्च कुवंशश्चेत्परनारीं प्रयाति चेत् । स याति नरकं घोरं पितुशिः सप्तभिःसह
जो दुष्ट आणि वाईट वंशाचा पुरुष दुसऱ्या स्त्रीकडे जातो, तो आपल्या वडिलांसह आणि सात पिढ्यांसह भयानक नरकात पडतो.
अहमूषा बाणकन्या बाणः शंकरकिंकरः । बाणस्त्रैलोक्यविजयी शंकरो जगतां पतिः
मी उषा आहे, बाणाची कन्या; बाण शंकराचा सेवक आहे; बाण तीन लोकांचा विजेता आहे आणि शंकर सर्व जगाचा स्वामी आहे.
न स्वतन्त्रा पराधीना त्रिषु कालेषु कामिनी । पुंश्चली या स्वतन्त्रा साऽप्यसद्वंशप्रसूतिका
स्त्री स्वतंत्र नसते, ती तीन काळात दुसऱ्यावर अवलंबून असते; जी स्वतंत्र असते, ती वाईट वंशात जन्मलेली असते.
पिता ददाति कन्यां तां सुयोग्याय वराय च । कन्या वरं न याचेत धर्म एष सनातनः
वडील आपल्या कन्येला योग्य वराला देतात; कन्येने वर निवडू नये—हेच सनातन धर्म आहे.
त्वं च योग्योऽसि योग्याऽहं मामिच्छसि यदि प्रभो । बाणं प्रार्थय शंभुं वाऽऽप्यथवा पार्वतीं सतीम्
तू योग्य आहेस, मीही योग्य आहे; प्रभु, तुला माझी इच्छा असेल तर बाण, शंभू किंवा सती पार्वती यांना विनंती कर.
इत्युक्त्वा सुन्दरी साध्वी सान्तर्धाना बभूव ह । निद्रां तत्याज सहसा कामी कामात्मजो मुने
अशी बोलून ती सुंदर आणि सती स्त्री अदृश्य झाली; कामाचा पुत्र अचानक झोप सोडून उठला, हे मुनी.
बुद्धवा स्वप्नं स विज्ञाय कामेन व्यथितान्तरः । बभूव व्याकुलोऽशान्तो न दृष्ट्वा प्राणवल्लभाम्
तो जागा झाला, स्वप्न असल्याचे समजले; कामामुळे मन अस्वस्थ झाले, प्रियेला न पाहता तो बेचैन आणि शांत राहिला नाही.
त्यक्त्वाऽऽहारमनिद्रश्च प्रमत्तश्च कृशोदरः । क्षणं तिष्ठति शेते च क्षणं रहसि रोदिति
त्याने अन्न सोडले, झोप न लागली, मन गोंधळले, पोट सुकले; क्षणभर उभा राहतो, क्षणभर झोपतो, आणि एकांतात रडतो.
पुत्रं दृष्ट्वा तु क्रन्दन्तं देवकी रुक्मिणी रतिः । अन्याश्च योषितः सर्वाः कथयामासुरीश्वरम्
त्यांचा मुलगा रडताना पाहून देवकी, रुक्मिणी, रती आणि इतर सर्व स्त्रिया ईश्वराला सांगू लागल्या.
तासां च वचनं श्रुत्वा प्रहस्य मवुसूदनः । उवाच सर्वतत्त्वज्ञः कृष्णश्च पूर्णमानसः
त्यांचे बोल ऐकून मधुसूदन हसला; सर्व तत्त्वांचा जाणता कृष्ण पूर्ण मनाने बोलला.
श्रीभगवानुवाच कामातुरा बाणकन्या रतिं दृष्ट्वा शिवेशयोः । वरं संप्राप दुर्गाया व्याकुला मदनास्त्रतः
श्रीभगवान म्हणाले: बाणाची कन्या कामाने ग्रस्त होऊन शिव आणि पार्वतीचे मिलन पाहिले; मदनाच्या बाणांनी व्याकुळ झाल्यावर तिने दुर्गेकडून वर मिळवला.
स्वप्नं च दर्शयामास साऽनिरुद्धं च पार्वती । मम पौत्रं प्रमत्तं च चकार कौतुकेन च
तिने अनिरुद्धाला स्वप्न दाखवले; पार्वती, माझा नातू, गोंधळलेला होता आणि कुतूहलाने हे केले.
तत्पुत्रीं च प्रमतां ता करोमि स्वप्नताऽधुना । स्वच्छन्दं तिष्ठ न चिरं नास्ति चिन्ता मनोव्यथा
आता मी त्या कामातुर कन्येला स्वप्न बनवतो; तू जसा आहेस तसा राहा, फार काळ नाही—कुठली चिंता किंवा मनाची वेदना नाही.
इति कृष्णः समाश्वास्यसर्वातमासर्वसिद्धिवित् । स्वप्नं च दर्शयामास बाणपुत्रीं च कामुकीम्
कृष्णाने सर्वांना दिलासा दिला, सर्व सिद्धी दिल्या; त्याने स्वप्न आणि बाणाची कामातुर कन्या दाखवली.
सुप्ता सुतल्पे बाला सा पुष्पचन्दनचर्चिते । नवयौवनसंयुक्ता रत्नभूषणभूषिता
ती मुलगी फुलांनी आणि चंदनाने सजलेल्या मऊ पलंगावर झोपली होती; तिला नवयौवन लाभले होते आणि रत्नांनी सजली होती.
शयाना रत्नपर्यङ्के ददर्श स्वप्नमीप्सितम् । अतीव निर्जने देशे रत्ननिर्माणमन्दिरे
रत्नांच्या पलंगावर झोपलेली ती आपल्या इच्छित स्वप्नात, एकांत स्थळी रत्नांनी बांधलेला भव्य महाल पाहते.
नवीननीरदश्याममतीव नवयौवनम् । कोटिकन्दर्पलीलाभं सस्मितं सुमनोहरम्
तेथे तिने नव्या पावसाच्या ढगासारखा काळा, नवयौवनाने उजळलेला, कोटी कामदेवांच्या आकर्षणासारखा, हसरा आणि अत्यंत मनमोहक युवक पाहिला.
रत्नकेयुरवलयरत्नमञ्जीररञ्जितम् । रत्नकुण्डलयुग्मेन गण्डस्थलविराजितम्
त्याच्या हातात रत्नांचे कंगण, बांगड्या आणि पायात रत्नांची पैंजण होती; त्याच्या गालांवर रत्नांच्या कुंडल्यांचा जोडा चमकत होता.
चन्दनोक्षितसर्वाङ्गं भूषितं पीतवाससा । सुचारुमालतीमाल्यवक्षः स्थलसमुज्ज्वलम्
त्याचे सर्व अंग चंदनाने लेपलेले होते, पिवळ्या वस्त्रांनी सजलेले होते, आणि त्याच्या छातीवर सुंदर माळतीच्या फुलांची माळ उजळत होती.
शयानं रत्नपर्यङ्के पुष्पचन्दनचर्चिते । तं दृष्ट्वा सहसा साध्वी तन्मूलं प्रययौ मुदा
तो रत्नांच्या पलंगावर फुलांच्या आणि चंदनाच्या लेपाने सुशोभित झोपलेला होता; त्याला अचानक पाहून, ती सती आनंदाने त्याच्या जवळ गेली.
उवाच मधुरं साध्वी हृदयेन विदूयता । कामात्मजप्रिया कान्ता कामबाणप्रपीडिता
ती सती, हृदयात गोंधळलेली, प्रेमाच्या बाणांनी व्याकुळ, कामदेवाच्या पुत्राची प्रिय आणि प्रियतमा, गोड बोलली.
ऊषोवाच कस्त्वं कामुक भद्रं ते मां भजस्व स्मरातुराम् । अतिप्रौढां नवोढां च नवसंगमलालसाम्
ऊषा म्हणाली: तू कोण आहेस, हे प्रेमळा? तुला शुभेच्छा! मी प्रेमाने व्याकुळ, अतिशय प्रौढ, नव्याने विवाह केलेली, आणि नव्या संगमाची इच्छुक आहे; मला स्वीकार.
तवानुरक्तां भक्तां च गान्धर्वेण समुद्वह । विवाहाष्टप्रकारेषु गान्धर्वः सुलभो नृणाम्
मी तुझ्यावर प्रेम करणारी, तुझी भक्त आहे; मला गंधर्व विवाहाने स्वीकार. आठ विवाह प्रकारांमध्ये गंधर्व विवाह पुरुषांसाठी सहज मिळणारा आहे.
अनुरक्तां प्रियां प्राप्य त्यजेद्यः कपटी पुमान् । तस्माद्याति महालक्ष्मीः शापं दत्त्वा सुदारुणम्
जो कपटी पुरुष, प्रेमळ आणि प्रियतमा मिळवून, तिला सोडतो, त्याला महालक्ष्मी स्वतः अत्यंत भयंकर शाप देते.
पुमानुवाच अहं कृष्णस्य पौत्रश्च कामदेवात्मजः स्वयम् । कथं गृह्णामि त्वां कान्ते तयोरनुमतिं विना
पुरुष म्हणाला: मी कृष्णाचा नातू आणि कामदेवाचा पुत्र आहे; दोघांची संमती नसताना, हे सुंदर, मी तुला कसा स्वीकारू?
इत्येवमुक्त्वा स पुमानन्तर्धानं चकार सः । कामेन व्याकुला कान्ता न दृष्ट्वा कान्तमीप्सितम्
असे बोलून तो पुरुष अदृश्य झाला; प्रेमाने व्याकुळ झालेली ती प्रियतमा, आपल्या इच्छित प्रियाला पाहू शकली नाही.
निद्रां त्यक्त्वा समुत्थाय तल्पादेव मनोहरात् । विषसाद सखीमध्ये प्रमत्ता रुदती भृशम्
ती झोप सोडून, मनोहारी पलंगावरून उठली; सखींच्या मध्ये बसून, ती अत्यंत व्याकुळ होऊन रडू लागली.