रतिपुत्रं रतिरसं प्रमत्तं रसिकं प्रिये । युवानं व्याधिहीनं च कामुकं कामुकीच्छति
प्रिये, मी रतीचा पुत्र आहे, प्रेमाचा सार आहे, प्रेमात बेधुंद आणि रसिक आहे, तरुण आहे आणि रोगरहित आहे; कामुक स्त्रीला नेहमी कामुक पुरुषच हवा असतो.
विदग्धामु विदग्धं च कान्तमायाति कामतः । विदग्धाया विदग्धेन संगमो गुणवान्भवेत्
चतुर स्त्री इच्छेने चतुर पुरुषाकडे जाते; चतुर आणि चतुर यांचा संग खरोखरच गुणकारी असतो.
प्रच्छाद्य लोजनास्यं च नवसंगमलज्जिता । विलोकयन्ती वक्राक्षिकोणेन तमुवाच सा
ती नव्या संगामुळे लाजून, डोळे आणि चेहरा झाकून, डोळ्यांच्या कोपऱ्यातून त्याच्याकडे पाहत म्हणाली.
कामिन्युवाच कामुकः कामपुत्रोऽसि कामेन व्याकुलोऽधुना । भवांश्चेत्कामुकीयोग्यो न कामश्चिन्तितः कथम्
स्त्री म्हणाली: तू कामुक आहेस, कामाचा पुत्र आहेस, आणि आता इच्छेने अस्वस्थ झालेला आहेस; जर तू खरोखरच कामुक स्त्रीसाठी योग्य असशील, तर इच्छा पूर्ण का होत नाही?
पौत्रस्त्रैलोक्यनाथस्य स्वतः संभावितस्य च । स्वयं योग्यो योग्यपुत्रो विवाहं न कथं (व्यधाः) चन
तू त्रैलोक्यनाथाचा नातू आहेस, स्वतःच्या गुणांनी सन्मानित आहेस; स्वतः योग्य असून आणि योग्याचा पुत्र असूनही, तू लग्न का केले नाहीस?
विवाहीता यज्ञपत्नी सा च पुण्यव्रता सती । निश्चला सततं साध्या वर्धिनी सङ्गिनी सदा
लग्न केलेली पत्नी ही यज्ञाची सोबती असते, पुण्यव्रती, सती, नेहमी स्थिर, नेहमी जपावी अशी, वाढ करणारी आणि सदैव सोबत असणारी असते.
भयप्रीतिदानसाध्या गुप्तपत्नी त्वनिश्चला । नैमित्तिका न नीत्या सा सा च वेदविवर्जिता
ती प्रेम आणि भीतीच्या दानाने मिळवावी लागते, गुप्त पत्नी असते, स्थिर असते, केवळ हेतूसाठी घेतलेली असते, नियमाने नाही आणि वेदाबाहेर असते.
परं नरकसोपाना परत्रेहायशस्करा । साधुस्तत्र न हि रतो वंशजो वैष्णवो यदि
अशी संगती नरकाकडे नेणारी आहे, या जन्मात आणि पुढच्या जन्मात अपयश आणणारी आहे; विशेषतः वैष्णव वंशज असला तर, सज्जन माणूस अशा गोष्टीत कधीही रमण करत नाही.
यदि पूर्व भवेद्भ्रान्तो निवृत्तः साधुसङ्गतः । प्रवृत्तिरेषा भूतानां निवृत्तिस्तु महाफला
पूर्वी चुकला असला, पण आता वाईट मार्ग सोडून सत्पुरुषांच्या संगतीत आला, तर अशी निवृत्ती सर्व जीवांसाठी मोठे फळ देणारी असते.
प्रायश्चित्ती पुनर्लिप्तो निवृत्तः पातकी यदि । उवहास्यो भुवि भवेत्सर्वं कुञ्जरशौचवत्
पाप केलेल्या माणसाने प्रायश्चित्त करून आणि वाईट मार्ग सोडूनही, लोक त्याची टिंगल करतात, जसे हत्तीने आंघोळ केली तरी तो पुन्हा मळतो.
सुशीला सुन्दरी शान्ता धर्मपत्नी प्रशंसिता । पतिव्रता सुसाध्या सा शश्वत्सुप्रियवादिनी
ती सुसंस्कारित, सुंदर, शांत, आदर्श पत्नी आहे; पतीवर निष्ठावान, सहज आनंदी होते आणि नेहमी प्रेमाने बोलते.
कोमलाङ्गी विदग्धा च श्यामा रतिसुखप्रदा । एवंभूतां परित्यज्य वैष्णवस्तपसे व्रजेत्
तिचे अंग कोमल, ती बुद्धिमान, सावळी आणि प्रेमात आनंद देणारी आहे; अशी स्त्री सोडून वैष्णवाने तप करावे.
सा जेत्परिणता साध्वी शान्ता पुत्रवती यदा । अन्यथा च वृथा सर्वं तपसः स्खलनं भवेत्
ती परिपक्व, सती, शांत आणि मुलांची आई झाल्यावर योग्य आहे; अन्यथा सर्व काही व्यर्थ होते आणि तपाचा परिणाम नष्ट होतो.
असाधुश्च कुवंशश्चेत्परनारीं प्रयाति चेत् । स याति नरकं घोरं पितुशिः सप्तभिःसह
जो दुष्ट आणि वाईट वंशाचा पुरुष दुसऱ्या स्त्रीकडे जातो, तो आपल्या वडिलांसह आणि सात पिढ्यांसह भयानक नरकात पडतो.
अहमूषा बाणकन्या बाणः शंकरकिंकरः । बाणस्त्रैलोक्यविजयी शंकरो जगतां पतिः
मी उषा आहे, बाणाची कन्या; बाण शंकराचा सेवक आहे; बाण तीन लोकांचा विजेता आहे आणि शंकर सर्व जगाचा स्वामी आहे.
न स्वतन्त्रा पराधीना त्रिषु कालेषु कामिनी । पुंश्चली या स्वतन्त्रा साऽप्यसद्वंशप्रसूतिका
स्त्री स्वतंत्र नसते, ती तीन काळात दुसऱ्यावर अवलंबून असते; जी स्वतंत्र असते, ती वाईट वंशात जन्मलेली असते.
पिता ददाति कन्यां तां सुयोग्याय वराय च । कन्या वरं न याचेत धर्म एष सनातनः
वडील आपल्या कन्येला योग्य वराला देतात; कन्येने वर निवडू नये—हेच सनातन धर्म आहे.
त्वं च योग्योऽसि योग्याऽहं मामिच्छसि यदि प्रभो । बाणं प्रार्थय शंभुं वाऽऽप्यथवा पार्वतीं सतीम्
तू योग्य आहेस, मीही योग्य आहे; प्रभु, तुला माझी इच्छा असेल तर बाण, शंभू किंवा सती पार्वती यांना विनंती कर.
इत्युक्त्वा सुन्दरी साध्वी सान्तर्धाना बभूव ह । निद्रां तत्याज सहसा कामी कामात्मजो मुने
अशी बोलून ती सुंदर आणि सती स्त्री अदृश्य झाली; कामाचा पुत्र अचानक झोप सोडून उठला, हे मुनी.
बुद्धवा स्वप्नं स विज्ञाय कामेन व्यथितान्तरः । बभूव व्याकुलोऽशान्तो न दृष्ट्वा प्राणवल्लभाम्
तो जागा झाला, स्वप्न असल्याचे समजले; कामामुळे मन अस्वस्थ झाले, प्रियेला न पाहता तो बेचैन आणि शांत राहिला नाही.
त्यक्त्वाऽऽहारमनिद्रश्च प्रमत्तश्च कृशोदरः । क्षणं तिष्ठति शेते च क्षणं रहसि रोदिति
त्याने अन्न सोडले, झोप न लागली, मन गोंधळले, पोट सुकले; क्षणभर उभा राहतो, क्षणभर झोपतो, आणि एकांतात रडतो.
पुत्रं दृष्ट्वा तु क्रन्दन्तं देवकी रुक्मिणी रतिः । अन्याश्च योषितः सर्वाः कथयामासुरीश्वरम्
त्यांचा मुलगा रडताना पाहून देवकी, रुक्मिणी, रती आणि इतर सर्व स्त्रिया ईश्वराला सांगू लागल्या.
तासां च वचनं श्रुत्वा प्रहस्य मवुसूदनः । उवाच सर्वतत्त्वज्ञः कृष्णश्च पूर्णमानसः
त्यांचे बोल ऐकून मधुसूदन हसला; सर्व तत्त्वांचा जाणता कृष्ण पूर्ण मनाने बोलला.
श्रीभगवानुवाच कामातुरा बाणकन्या रतिं दृष्ट्वा शिवेशयोः । वरं संप्राप दुर्गाया व्याकुला मदनास्त्रतः
श्रीभगवान म्हणाले: बाणाची कन्या कामाने ग्रस्त होऊन शिव आणि पार्वतीचे मिलन पाहिले; मदनाच्या बाणांनी व्याकुळ झाल्यावर तिने दुर्गेकडून वर मिळवला.
स्वप्नं च दर्शयामास साऽनिरुद्धं च पार्वती । मम पौत्रं प्रमत्तं च चकार कौतुकेन च
तिने अनिरुद्धाला स्वप्न दाखवले; पार्वती, माझा नातू, गोंधळलेला होता आणि कुतूहलाने हे केले.
तत्पुत्रीं च प्रमतां ता करोमि स्वप्नताऽधुना । स्वच्छन्दं तिष्ठ न चिरं नास्ति चिन्ता मनोव्यथा
आता मी त्या कामातुर कन्येला स्वप्न बनवतो; तू जसा आहेस तसा राहा, फार काळ नाही—कुठली चिंता किंवा मनाची वेदना नाही.
इति कृष्णः समाश्वास्यसर्वातमासर्वसिद्धिवित् । स्वप्नं च दर्शयामास बाणपुत्रीं च कामुकीम्
कृष्णाने सर्वांना दिलासा दिला, सर्व सिद्धी दिल्या; त्याने स्वप्न आणि बाणाची कामातुर कन्या दाखवली.
सुप्ता सुतल्पे बाला सा पुष्पचन्दनचर्चिते । नवयौवनसंयुक्ता रत्नभूषणभूषिता
ती मुलगी फुलांनी आणि चंदनाने सजलेल्या मऊ पलंगावर झोपली होती; तिला नवयौवन लाभले होते आणि रत्नांनी सजली होती.
शयाना रत्नपर्यङ्के ददर्श स्वप्नमीप्सितम् । अतीव निर्जने देशे रत्ननिर्माणमन्दिरे
रत्नांच्या पलंगावर झोपलेली ती आपल्या इच्छित स्वप्नात, एकांत स्थळी रत्नांनी बांधलेला भव्य महाल पाहते.
नवीननीरदश्याममतीव नवयौवनम् । कोटिकन्दर्पलीलाभं सस्मितं सुमनोहरम्
तेथे तिने नव्या पावसाच्या ढगासारखा काळा, नवयौवनाने उजळलेला, कोटी कामदेवांच्या आकर्षणासारखा, हसरा आणि अत्यंत मनमोहक युवक पाहिला.