तस्मै ददौ राजलक्ष्मीं निश्चलां साप्तपौरुषीम् । पृथुकानां कणं भुक्त्वा भक्तस्य भक्तवत्सलः
त्या भक्तवत्सलाने सुदाम्याला सात पिढ्यांची अढळ राजलक्ष्मी दिली, फक्त त्याच्या हातून पोहे खाऊनही.
बभूव तस्य राज्यं च यथेन्द्रस्यामरावती । यथा धनेश्वरो देवो धनाढ्यः स बभुव ह
सुदाम्याचे राज्य इंद्राच्या अमरावतीसारखे झाले आणि तो धनाच्या देवासारखा धनाढ्य झाला.
निश्चलां हरिभक्तिं च ददौ दास्यं सृदुर्लभम् । अविनाशिनि गोलोके यथेष्टं पदमुत्तमम्
त्याने सुदाम्याला अढळ हरिभक्ती, दुर्मिळ दास्य आणि गोलोकातील इच्छित, श्रेष्ठ, अविनाशी स्थान दिले.
जहार पारिजातं च शक्राहंकारमेव च । सत्यां च कारयामास पुण्यकं व्रतमीप्सितम् ।। १३३.
त्याने पारिजात वृक्ष आणला आणि इंद्राचा अहंकार मोडला. सत्येला हवी असलेली पुण्यव्रत पूजा करवली.
वर्धयामास सर्वत्र नित्यं नैमित्तिकं मुने । तत्र व्रते कुमाराय स्वात्मानं दक्षिणां ददौ ।। १३३.
त्याने सर्वत्र नित्य आणि नैमित्तिक कर्मे वाढवली. त्या व्रतात त्याने स्वतःला कुमाराला दक्षिणा म्हणून दिले.
ब्रह्माणान्भोजयामास तेभ्यो रत्नं ददौ मुदा । सत्यभामातिमानं च वर्धयामास सर्वतः ।। १३३.
त्याने ब्राह्मणांना जेवू घातले आणि आनंदाने त्यांना रत्ने दिली. सत्यभामेचा अभिमान सर्व प्रकारे वाढवला.
रुक्मिण्या अतिसौभाग्यमन्यासां च नवं नवम् । वैष्णवानां सुराणां च विप्रणामपि पूजनम् ।। १३३.
त्याने रुक्मिणीला अतुल्य सौभाग्य दिले आणि इतरांना नवनवीन कृपा दिल्या. वैष्णव, देव आणि ब्राह्मण यांचाही सन्मान केला.
वर्धयामास सर्वत्र नित्यं नैमित्तिकं मुने । परमाध्यात्मिकं ज्ञानमुद्धवाय ददौ प्रभुः ।। १३३.
त्याने सर्वत्र नित्य आणि नैमित्तिक कर्मे वाढवली. उद्धवाला परम आध्यात्मिक ज्ञान दिले.
अर्जुनं कथयामास गीतां च रणमूर्धनि । कृत्वा निष्कण्टकं चैव कृपया च कृपानिधिः ।। १३३.
त्याने रणभूमीवर अर्जुनाला गीता सांगितली आणि करुणेने राज्य सर्व विघ्नांपासून मुक्त केले.
युधिष्ठिराय पृथिवीराज्यलक्ष्मीं ददौ प्रभुः । दुर्गां च पूजयामास वैष्मवीं ग्रामदेवताम्
प्रभूने युधिष्ठिराला पृथ्वीचे राजलक्ष्मी दिली आणि दुर्गा या वैष्णवी ग्रामदेवीची पूजा केली.
यज्ञं च कारयामास कोटिहोमान्वितं शुफम् । नानाप्रकारनैवेद्यैर्द्यूपदीपैर्मनोहरैः
त्याने कोट्यवधी होमांसह शुभ यज्ञ केला, विविध नैवेद्यांनी आणि सुंदर दिव्यांनी तो सजवला.
ब्राह्मणान्भोजयामास पार्वतीप्रीतये तथा । रैवते पर्वते रम्ये चामूल्यरत्नमन्दिरे
त्याने ब्राह्मणांना पार्वतीच्या आनंदासाठी जेवू घातले, रायवत पर्वतावरील सुंदर, अमूल्य रत्नांच्या मंदिरी.
गणेशं पूजयामास देवानामीश्वरं परम् । लड्डुकानां तिलानां च सुस्वादुसुमनोहरम्
त्याने गणेशाची, देवांचा श्रेष्ठ ईश्वर, तिळाच्या स्वादिष्ट आणि सुगंधी लाडूंनी पूजा केली.
परिपुष्टं पञ्चलक्षं नैवेद्यं च ददौ मुदा । लड्डुकं स्वस्तिकानां च सप्तलक्षं सुधोपमम्
त्याने आनंदाने पाच लाख पौष्टिक लाडू आणि सात लाख उत्तम, स्वस्तिकाकार लाडू नैवेद्य म्हणून अर्पण केले.
गणेश्वराय प्रददौ शर्कराशतराशिकम् । पक्वरम्भाफलानां च दशलक्षमपूपकम्
त्याने गणेश्वराला शंभर हजार शर्करेचे माप आणि पिकलेल्या आंब्यांच्या दहा लाख गोड पुरणपोळ्या अर्पण केल्या.
मिष्टान्नं पायसं रम्यं स्वादु स्वस्तिकपिष्टकम् । घृतं च नवनीतं च दधि दुग्धं सुधोपमम्
त्याने स्वादिष्ट गोड भात, रम्य पायस, चवदार स्वस्तिक पिठाचे पदार्थ, तूप, ताजे लोणी, दही आणि दूध, हे सगळे उत्तम दर्जाचे अर्पण केले.
धूपं दीपं पारिजातपुष्पमाल्यमभीप्सितम् । सुगन्धि चन्दनं गन्धं वह्निशुद्धाशुके ददौ
त्याने धूप, दिवे, इच्छित पारिजात फुलांची माळ, सुगंधी चंदन, गंध आणि अग्नीशुद्ध वस्त्रे अर्पण केली.
यज्ञं च कारयामास कोटिहोमान्वितं शुभम् । ब्राह्मणान्भोजयामास तुष्टाव स गणेश्वरम्
त्याने कोटी होमांसह शुभ यज्ञ केला, ब्राह्मणांना जेवू घातले आणि गणेश्वराची स्तुती केली.
वाद्यं दशविधं चैव वादयामास तत्र वै । सूर्यं च पूजयामास साम्बः कुष्ठक्षयाय च
तेथे त्याने दहा प्रकारचे वाद्य वाजवले; सूर्याची आणि सांबाची पूजा केली, कुष्ठरोग निवारणासाठी.
हविष्यं कारयामास तं च साम्बंसमातरम् । परिबूर्ण वत्सरं चाप्युपहारैरनुत्त्मैः वरं ददौ च साम्बाय स्तोत्रं च भास्करः स्वयम्
त्याने सांबा आणि त्याच्या आईसाठी, संपूर्ण वर्षभर उत्तम भेटवस्तूंनी यज्ञासाठी हविष्य तयार केले; भास्कराने स्वतः सांबाला वर आणि स्तोत्र दिले.
इति श्रीब्रह्मo महाo श्रीकृष्णजन्मखo उत्तं नारदनाo गणेशपूजा नाम त्रयोदशाधिकशततमोऽध्यायः
या प्रकारे श्रीब्रह्मवैवर्त महापुराणातील श्रीकृष्ण जन्मकथेत नारदांनी सांगितलेल्या 'गणेशपूजा' नावाच्या एकशेतेराव्या अध्यायाचा समारोप झाला.
अथ चतुर्दशाधिकशततमोऽध्यायः नारायण उवाच कृष्णपुत्रश्च प्रद्युम्नो महाबलपराक्रमः । तत्पुत्रोऽप्यनिरुद्धश्च विधातुरंश एव च
आता एकशेचौदाव्या अध्यायास प्रारंभ. नारायण म्हणाले: कृष्णाचा पुत्र प्रद्युम्न, अत्यंत बलवान आणि पराक्रमी होता. त्याचा पुत्र अनिरुद्ध, जो प्रत्यक्ष विधात्याचा अंश आहे.
एकदाऽसावनिरुद्धो नवयौवनसंयुतः । सुप्तो रहसि पर्यङ्के पुष्पचन्दनचर्चिते
एकदा अनिरुद्ध, नवयौवनाने भरलेला, एकटाच फुलांनी आणि चंदनाने सुशोभित अशा पलंगावर गुप्त ठिकाणी झोपला होता.
स्वप्ने ददर्श युवतीं पुष्णोद्याने सुपुष्पिते । सुगन्धिपुष्पतल्पे च स्निग्धचन्दनचर्चिते
स्वप्नात त्याने पुष्णाच्या बागेत, फुलांनी बहरलेल्या आणि सुगंधी फुलांच्या पलंगावर, मृदू चंदन लावलेल्या एका युवतीला पाहिले.
शयानां सुस्मितां रम्यां नवयौवनसंयुताम् । अमूल्यरत्ननिर्माणभूषणेन विभूषिताम्
ती तेथे पडली होती, सुंदर, हसतमुख, नवयौवनाने उजळलेली, अमूल्य रत्नांनी बनवलेल्या दागिन्यांनी सजलेली.
चारुकेयूरवलयशङ्खकङ्कणशोभिताम् । मणिकुण्डलयुग्मेन गण्डस्थलविराजिताम्
ती मनोहर केयूर, बांगड्या, शंखाच्या कड्या घातलेली होती आणि तिच्या गालांवर मणींच्या कुंडलांची जोडी चमकत होती.
अतीव सूक्ष्मवसनां क्वणन्मञजीररञ्जिताम् । पक्वबिम्बाधरोष्ठीं च शरत्कमललोचनाम्
ती अतिशय सूक्ष्म वस्त्र घातलेली, मंजिरांच्या निनादाने सजलेली, पिकलेल्या बिंब फळासारखी ओठ आणि शरद ऋतूतील कमळासारखी डोळे असलेली होती.
शरत्पद्मप्रभामुष्टकोटीन्दुनिन्दिताननाम् । मुक्तापङ्क्तिसमासाद्यदन्तपङ्क्तिमनोहराम्
तिचा चेहरा शरद ऋतूतील कमळासारखा तेजस्वी, कोटी चंद्रालाही लाजवणारा, आणि तिचे दात मोत्यांच्या माळेसारखे आकर्षक होते.
त्रिवक्रकबरीभारां मालतीमाल्यभूषिताम् । कस्तूरीकुङ्कुमालक्तस्निग्धचन्दनकज्जलैः
तिचे केस तीन वळ्यांत मांडलेले, माळतीच्या फुलांच्या माळेने सजलेले, आणि ती कस्तुरी, कुंकू, आलक्तक, मृदू चंदन व काजळ यांनी अंगरंगलेली होती.
पत्रावलीविरचितसुकपोलस्थलोज्ज्वलाम् । दाडिमीकुसुमाकारसिन्दूरबिन्दुभूषिताम्
तिचे गाल पानांच्या नक्षीने सजवलेले उजळत होते, आणि डाळिंबाच्या फुलासारख्या आकाराचा कुंकवाचा टिळा तिच्या कपाळावर शोभत होता.