वस्त्रं दग्ध्वा समुत्तस्थौ ज्वलदग्निः सुरेश्वरः
कपडे जळून गेल्यावर, प्रज्वलित अग्नी वर उभा राहिला, हे देवाधिदेव.
कृष्णस्तद्वर्द्धनं दृष्ट्वा ससर्जापः स्वलीलया
ती वाढ पाहून, कृष्णाने आपल्या लीलाखेळीतून पाणी निर्माण केले.
विश्वौघं प्लावयामास मुखबिंदुजलं द्विज
त्याच्या तोंडातून पडलेल्या पाण्याच्या थेंबाने त्याने साऱ्या विश्वाला पाण्याने भरून टाकले, हे द्विज.
ततःप्रभृति तेनाग्निस्तोयान्निर्वाणतां व्रजेत्
त्या वेळेपासून अग्नी पाण्याने विझतो.
उत्तस्थौ तज्जलादेकः पुमान्स वरुणः स्मृतः
त्या पाण्यातून एक पुरुष प्रकट झाला, ज्याला वरुण म्हणतात.
आविर्बभूव कन्यैका तद्वह्नेर्वामपार्श्वतः
त्या अग्नीच्या डाव्या बाजूने एक कन्या प्रकट झाली.
जलेशस्य वामपार्श्वात्कन्या चैका बभूव सा 1.4.
जलाधिपतीच्या डाव्या बाजूने एक कन्या उत्पन्न झाली.
बभूव पवनः श्रीमान्विभोर्निश्वासवायुतः
परमेश्वराच्या श्वासातून तेजस्वी वायुदेव प्रकट झाला.
तस्य वायोर्वामपार्श्वात्कन्या चैका बभूव ह
त्या वाऱ्याच्या डाव्या बाजूने एक कन्या उत्पन्न झाली.
कृष्णस्य कामबाणेन रेतःपातो बभूव ह
कृष्णाच्या कामबाणामुळे वीर्यस्राव झाला.
सहस्रवत्सरान्ते तड्डिम्भरूपं बभूव ह
हजार वर्षांच्या शेवटी ते पाण्यातील फुग्यासारखे झाले.
यस्यैक लोमविवरे विश्वैकस्य व्यवस्थितिः
ज्याच्या एका केसाच्या छिद्रात संपूर्ण विश्व वसते.
स एव षोडशांशोऽपि कृष्णस्य परमात्मनः
तो कृष्ण परमात्म्याचा केवळ सोळावा भाग आहे.
महार्णवे शयानः स पद्मपत्रं यथा जले
तो मोठ्या समुद्रावर जणू कमळाच्या पानासारखा पाण्यावर झोपला होता.
तौ जलाच्च समुत्थाय ब्रह्माणं हन्तुमुद्यतौ
ते पाण्यातून वर येऊन ब्रह्माला मारण्याच्या उद्देशाने सज्ज झाले.
बभूव मेदिनी कृत्स्ना कार्त्स्न्येन मेदसा तया
त्या मेदापासून संपूर्ण पृथ्वी निर्माण झाली.
मम संदेहभेदार्थं तन्मे व्याख्यातुमर्हसि
माझ्या शंकेचे निरसन व्हावे म्हणून तू मला हे समजावून सांग.
सर्वादिसृष्टिकथनं यन्मया कथितं द्विज
संपूर्ण सृष्टीच्या आरंभीची कथा मी सांगितली आहे, हे द्विज.
सर्वादिसृष्टौ क्लृप्तौ च नारायणमहेश्वरौ
संपूर्ण सृष्टीच्या प्रारंभाला नारायण आणि महेश्वर हे स्थिर होते.
सर्वादौ ब्रह्मकल्पस्य चरितं कथितं द्विज
ब्रह्मकल्पाच्या अगदी सुरुवातीची कथा सांगितली आहे, हे द्विज.
ब्राह्मवाराहपाद्माश्च कल्पाश्च त्रिविधा मुने
हे मुनी, ब्रह्म, वाराह आणि पद्म हे तीन कल्प आहेत.
सत्यं त्रेता द्वापरं च कलिश्चेति चतुर्युगम्
सत्ययुग, त्रेतायुग, द्वापरयुग आणि कलियुग — ही चार युगे आहेत.
मन्वन्तरं तु दिव्यानां युगानामेकसप्ततिः
एक मन्वंतर म्हणजे एकाहत्तर दिव्य युगांचा समूह असतो.
त्रिशतैश्च षष्ट्यधिकैर्दिनैर्वर्षं च ब्रह्मणः
ब्रह्मदेवाचे एक वर्ष तीनशे साठ अशा दिवसांनी बनते.
एतन्निमेषकालस्तु कृष्णस्य परमात्मनः
कृष्ण परमात्म्याच्या काळात हा केवळ डोळ्याचा क्षण आहे.
क्षुद्रकल्पा बहुतरास्ते संवर्तादयः स्मृताः 1.5.
अशा अनेक लहान कल्पा आहेत, त्या संहारादि म्हणून ओळखल्या जातात.
ब्रह्मणश्च दिनेनैव स कल्पः परिकीर्तितः
ब्रह्मदेवाचा एक दिवस म्हणजे एक कल्प असं सांगितलं आहे.
ब्राह्मवाराहपाद्माश्च त्रयः कल्पा निरूपिताः
ब्रह्म, वाराह आणि पद्म — हे तीन कल्प ठरवले आहेत.
ब्राह्मे च मेदिनीं सृष्ट्वा स्रष्टा सृष्टिं चकार सः
ब्रह्मकल्पात सृष्टीकर्त्याने पृथ्वीची निर्मिती करून सृष्टी घडवली.
वाराहे तां समुद्धृत्य लुप्तां मग्नां रसातलात्
वाराहकल्पात त्याने रसातळात बुडालेली आणि हरवलेली पृथ्वी वर काढली.