इत्येवमुक्त्वा खड्गं च तामेव हन्तुमृद्यतः । जिघांसन्तं रतिं देत्यं प्रेरयामास मन्मथः
असं म्हणून, जसा तो तलवार उचलून तिला मारायला निघाला, तसा कामदेवाने त्या राक्षसाला रतीला मारण्यासाठी प्रवृत्त केले.
पपात दूरतो ब्रह्मन्मूर्च्छितः स्वाङ्गपीडितः । पुनश्च चेतनां प्राप्य कोपेन प्रज्वलन्निव
हे ब्रह्मन्, तो दूरवर पडला, बेशुद्ध झाला, त्याचे अंग दुखू लागले. पुन्हा शुद्धीवर येऊन तो प्रचंड रागाने पेटून उठला.
शिवदत्तं च शूलं च जग्राह निर्भरेण च । शतसूर्यप्रभं शूलं प्रलयाग्निसमं मुने
शंकराने दिलेला त्रिशूळ त्याने जोरात उचलला. तो त्रिशूळ शंभर सूर्यांसारखा तेजस्वी आणि प्रलयाच्या आगीसारखा भयंकर होता, हे मुनी.
दृष्ट्वाऽऽजग्मुश्च देवाश्च ब्रह्मेशशेषसंज्ञकाः । पवनः कथयामास कर्णे कामस्य यत्नतः
हे पाहून ब्रह्मा, ईश्वर, शेष अशा देवता तिथे आले. आणि वायूने काळजीपूर्वक कामदेवाच्या कानात काही सांगितले.
स्मर स्मर महामायां दुर्गां तुर्गतिनाशिनीम् । पवनस्य वचः श्रुत्वा दुर्गां सस्मार मन्मथः
पवनाच्या शब्दांनी प्रेरित होऊन, मनमथाने पुन्हा पुन्हा महाशक्ती दुर्गेचं स्मरण केलं, जी सर्व संकटांचा नाश करणारी आहे.
शूलं बभूव तस्याङ्गे रम्यं माल्यं मनोहरम् । ब्रह्मास्त्रेण च तं दैत्यं जघान मन्मथो मुदा
दुर्गेच्या अंगावर तेजस्वी त्रिशूल आणि सुंदर हार प्रकट झाला. मग मनमथाने आनंदाने ब्रह्मास्त्राने त्या दैत्याचा वध केला.
रतिं गृहीत्वा यानेन जगाम द्वारकां पुरीम् । प्रययुर्देवताः सर्वा स्तुत्वा च पार्वतीं स्वयम्
रतीला घेऊन, तो रथातून द्वारका नगरीकडे गेला. सर्व देवांनी स्वतः पार्वतीचं स्तवन करून तिथे प्रस्थान केलं.
रुक्मिणी मङ्गलं कृत्वा प्रजग्राह रतिं सुतम् । उत्सवं कारयामास परं स्वस्त्ययनं हरिः
रुक्मिणीने मंगलकार्य करून रती या आपल्या पुत्राचं स्वागत केलं. श्रीहरिने मोठा उत्सव आणि उत्तम मंगलकार्य घडवून आणलं.
ब्राह्मणान्भोजयामास पूजयामास पार्वतीम्र । अथ कृष्णः क्रमेणैव वेदोक्ते मङ्गले दिने
त्यांनी ब्राह्मणांना जेवायला घातलं आणि पार्वतीची पूजा केली. त्यानंतर कृष्णाने वेदांमध्ये सांगितलेल्या शुभ दिवशी योग्य क्रमाने सर्व मंगलकार्य केलं.
सप्तानां रमणीनां च पाणिग्राहं चकार ह । कालिन्दीं सत्यभामां च सत्या राग्निजितीं सतीम्
त्याने सात स्त्रियांचा विवाह केला—कालिंदी, सत्यभामा, सत्य, राज्ञिजिती ही सती—त्यांचा हात धरला.
जाम्बवतीं लक्ष्मणां च समुद्वाहं चकार सः । ताभिः सार्ध क्रमेणैव पुत्रत्पत्तिं चकार ह
जांबवती आणि लक्ष्मणा यांचाही त्याने विवाह केला. त्या सर्वांसोबत योग्य क्रमाने त्याने पुत्रप्राप्ती केली.
एकस्यां दशपुत्राश्च कन्यकैका क्रमेण च । निहत्य नरकं दैत्यं सपुत्रं च नृपेश्वरम्
त्यातील एकेक स्त्रीपासून दहा पुत्र आणि एक कन्या अशी संतती झाली. त्याने नरकासुर आणि त्याच्या पुत्रांचा वध केला.
बलवन्तं मुरं दैत्यं जघान रणमूर्धनि । ददर्श कन्यास्तत्रस्थाः सहस्राणां च षोडश
रणभूमीत बलवान मुर दैत्याचा वध केला. तिथे त्याला सोळा हजार कन्या दिसल्या.
शताधिका वयस्याश्च शश्वत्सुस्थिरयौवनाः । प्रफुल्लवदनाः सर्वा रत्नभूषणभूषिताः
त्यांच्या मैत्रिणी शंभराहून अधिक होत्या आणि सर्वजणी नेहमीच तारुण्याने उजळून निघालेल्या, हसऱ्या चेहऱ्याच्या आणि रत्नांच्या दागिन्यांनी सजलेल्या होत्या.
शुभक्षणे च तासां च पाणिं जग्राह माधवः । ताभिः सार्धं स रेमे च क्रमेण च शुभक्षणे
शुभ मुहूर्तावर माधवाने त्या सर्व कन्यांचा हात धरून विवाह केला. त्या सर्वांसोबत तो योग्य वेळी, योग्य पद्धतीने रमला.
एकस्यां दशपुत्राश्च कन्यकैका क्रमेणा च । हरेरेतान्यपत्यानि बभूवुश्च पृथक्पृथक्
त्यातील एकेक स्त्रीपासून दहा पुत्र आणि एक कन्या अशी संतती झाली. या सर्व संतती वेगवेगळ्या आईंपासून हरिला झाली.
एकदा द्वारकां रम्यां दुर्वासा मुनिपुंगवः । शिष्यैस्त्रिकोटिभिः सार्धमाजगामावलीलया
एकदा सुंदर द्वारका नगरीत दुर्वासा ऋषी आपल्या तीन कोटी शिष्यांसह मोठ्या थाटात आले.
राजा महोग्रसेनश्च सपुत्रः सपुरोहितः । वसुदेवो वासुदेवोऽप्यक्रूरश्चोद्धवस्तथा
राजा महोग्रसेन आपल्या पुत्रांसह आणि पुरोहितांसह, तसेच वसुदेव, वासुदेव, अक्रूर आणि उद्धव हे सर्व तिथे होते.
नीत्वा षोडशोपचारं प्रणेमुर्मुनिपुंगवम् । शुभार्शिषं च प्रददौ तेभ्यो ब्रह्मन्पृथक्पृथक्
त्यांनी सोळा प्रकारची सेवा करून त्या श्रेष्ठ ऋषीला वंदन केले. त्या ऋषीने प्रत्येकाला वेगवेगळ्या शुभाशीर्वाद दिल्या.
एकानंशां च कन्यां तां ददौ तस्मै शुभक्षणे । मुक्तामाणिक्यङीरांश्च रत्नं च यौतकं ददौ
शुभ मुहूर्तावर त्याने एकांशा नावाच्या कन्येचं त्याला दान केलं. मोती, माणिक, निळमणी आणि इतर रत्नांची यौतकं दिली.
स रेमे रामया सार्ध माहेन्द्रे रत्नमन्दिरे । रत्नेन्द्रसारनिर्माणं ददौ तस्मै शुभाश्रमम्
त्याने रामासोबत इंद्राच्या रत्नमंडित राजमहालात आनंद घेतला. त्याला रत्नांच्या सारांशातून बनवलेलं सुंदर आश्रमही दिलं.
एकदा स मुनिश्रेष्ठः समालोच्य स्वचेतसा । शयानं कृत्रचिद्रम्यपर्यङ्के रत्ननिर्मिते
एकदा त्या श्रेष्ठ ऋषीने आपल्या मनात विचार करून, रत्नांनी बनवलेल्या सुंदर पलंगावर कोणी झोपलेला आहे हे पाहिलं.
श्रुतवन्तं पुराणं च श्रद्धया कुत्रचिद्धिभुम् । महोत्सवे नियुक्तं च कुत्रचित्प्राङ्गणे शुभे
कुठेतरी श्रद्धेने पुराण ऐकले असेल, किंवा एखाद्या मोठ्या उत्सवात सहभागी झाला असेल, किंवा शुभ अंगणात कुठेतरी उपस्थित होता.
तामबूलं भुक्तवन्तं च भक्त्या दत्तं च सत्यया । कुत्रचित्सेवितं तल्पे रुक्मिण्या श्चेतचामरैः
भक्तीने आणि प्रामाणिकपणे दिलेले तांबूल कुणी खाल्ले असेल, किंवा कुठेतरी रुक्मिणीने चामरांनी पलंगावर सेवा केली असेल.
कालिन्दीसेपितपदं शयानं कुत्रचिन्मुदा । सर्वत्र समसंभाषां चकार भगवान्मुनिम्
कधीतरी कालिंदीने पाय दाबले असताना आनंदाने पडलेला, सर्वत्र भगवंत त्या ऋषीशी एकसमानपणे बोलत होता.
विस्मयं प्रययौ विप्रौ दृष्ट्वा तत्परमाद्भुतम् । तुष्टाव जगतीनाथं रुक्मिणीमन्दिरे पुनः वसन्तं च सुधर्मायां सतां संसदि सुन्दरम्
तो ब्राह्मण ते अद्भुत दृश्य पाहून आश्चर्यचकित झाला. त्याने पुन्हा रुक्मिणीच्या महालात आणि सुंदर सुधर्मा सभागृहात सज्जनांच्या मध्ये वसणाऱ्या जगन्नाथाचे स्तवन केले.
दुर्वासा उवाच जय जय जगतां नाथ जितसर्व जनार्दन सर्वात्मक सर्वेश सर्वबीज पुरातन निर्गुण निरीह
दुर्वासा म्हणाले: जय हो, जय हो जगाचा नाथ, सर्वांना जिंकणारा जनार्दन, सर्वांचा आत्मा, सर्वांचा स्वामी, आद्य बीज, निर्गुण, निःस्पृह.
निर्लिप्त निरञ्जन निराकार भक्तानुग्रहविग्रह सत्यम्वरूपसनातन निःस्वरूप नित्यनूतन
निष्कलंक, निर्मळ, निराकार, भक्तांवर कृपा करणारा, सत्यस्वरूप, सनातन, कोणतेही निश्चित रूप नसलेला, नेहमी नवा वाटणारा.
ब्रह्मेशशेषधनेशवन्दित पद्मया सेवितपादपद्म ब्रह्मज्योतिरनिर्वचनीय वेदाविदितगुणरूप महाकाशसंमाननीय परमात्मन्नमोऽस्तु ते
ब्रह्मा, शंकर, शेष आणि कुबेर ज्यांची पूजा करतात, पद्मा ज्यांचे चरणकमल सेवते, ज्यांचे तेज वर्णन करता येत नाही, वेदांना ज्यांचे गुणरूप समजत नाही, ज्याला विश्व सन्मान देते, त्या परात्म्याला मी नमस्कार करतो.
इत्येवमुक्त्वा मनसा हरेरनुमतेन च । प्रणम्य तस्थौ विप्रेन्द्रस्तत्रैव पुरतो हरेः
असे म्हणून आणि मनाने हरिच्या अनुमतीने, तो श्रेष्ठ ब्राह्मण हरिपुढे वाकून तिथेच उभा राहिला.