पपाठ पत्रिकां कृष्णो देवीसंसदि सस्मितः । लक्ष्मी सरस्वती दुर्गा सावित्री राधिका सती
कृष्णाने हसत-हसत त्या देवींच्या सभेत पत्र वाचलं; लक्ष्मी, सरस्वती, दुर्गा, सावित्री, राधिक आणि सती तिथे होत्या.
तुलसी पृथिवी गङ्गाऽरुन्धति यमुनाऽदितिः । शतरूपा च सीता च देवहूतिश्च मेनका
तुलसी, पृथ्वी, गंगा, अरुंधती, यमुना, अदिती, शतरूपा, सीता, देवहूती आणि मेनका या सगळ्याही तिथे उपस्थित होत्या.
दैव्यश्चैताश्च दंपत्योः कुर्वन्तु परम् । पपाठ चेति कृष्णश्च शुश्रुवुर्जहसुश्च ताः
ही दैवी दांपत्ये दोघांना उत्तम आशीर्वाद देवोत, असं कृष्णाने वाचलं आणि त्या सर्व देवींनी ऐकून हसून आनंद व्यक्त केला.
पार्वत्युवाचरुक्मिणीं रुक्मिणीकान्त त्वां पश्यन्तीं च सस्मिताम् । पश्य प्रौढां रुपवतीं सुन्दरीं नवयौवनाम्
पार्वती म्हणाली — रुक्मिणीच्या प्रिय कृष्णा, ती हसत तुझ्याकडे पाहते आहे; तिचं तारुण्य, सौंदर्य आणि प्रौढता पाहा.
शच्युवाच तव योग्या च युवती रत्नभूषणभूषिता । त्वां प्रार्थयन्ती सुचिरमवमन्यान्यमीश्वरम्
शची म्हणाली — ही तुझ्यासाठी योग्य अशी युवती आहे, रत्नांच्या दागिन्यांनी सजलेली, जी खूप दिवसांपासून तुला इच्छित होती आणि इतर कोणत्याही स्वामीकडे तिने पाहिलं नाही.
सावित्र्युवाच यथा वरस्तथा कन्या विधिना योजिता पुरा । विदग्धाया विदग्धेन सर्वत्र संगमः शुभः
सावित्री म्हणाली — जसा वर तशी वधू, पूर्वीपासून विधीने त्यांचा संग केला आहे; बुद्धिमानांसाठी बुद्धिमानाची संगत नेहमीच शुभ असते.
रत्युवाच ईश्वरेण परीहासं का वा कर्तुं क्षमा भुवि । ध्यानासाध्यो दुराराध्यश्चावमन्यान्यमीश्वरम्
रती म्हणाली — पृथ्वीवर कोणाला परमेश्वराशी विनोद करणे शक्य आहे? तो ध्यानानेच प्राप्त होतो, साधना कठीण आहे, आणि तिने इतर कोणत्याही स्वामीकडे पाहिलं नाही.
गायत्र्युवाच यथा वरस्तथा कन्या चाक्षुब्धे भैष्मके गृहे
गायत्री म्हणाली — जसा वर तशी वधू, भीष्मकाच्या शांत घरात.
रोहिण्युवाच सत्यं ब्रूहि जगन्नाथ कामिनीनां च संसदि । कीदृशी राधिका रम्या रुक्मिणी चापि कीदृशी
रोहिणी म्हणाली — जगाच्या स्वामी, स्त्रियांच्या सभेत खरी गोष्ट सांग; राधिका कशी आहे आणि रुक्मिणी कशी आहे?
सरस्वत्युवाच राधायां यादृशी प्रीती रुक्मिण्यां नैव तादृशी । सा सङ्गिनी पूर्वकाले सर्वक्रीडासु वर्धिनी
सरस्वती म्हणाली — राधेच्या प्रेमासारखं प्रेम रुक्मिणीकडे नाही; ती पूर्वीपासून संगिनी होती आणि सर्व लीला-खेळात पुढे होती.
प्राणाधिष्ठातुदेवी सा पञ्चप्राणाधिका सती । रुक्मिणी कमला साक्षात्संपदामधिदेवता
ती सती प्राणांची अधिष्ठात्री देवी आहे, पाचही प्राणांपेक्षा श्रेष्ठ आहे; रुक्मिणी म्हणजे कमलाच, सर्व संपत्तीची अधिदेवी.
सर्वशक्तिस्वरूपा च कृष्णस्य परमात्मनः । बुद्धेरप्यधिदेवी च दुर्गा नारायणी परा
ती कृष्ण परमात्म्याच्या सर्व शक्तींचं मूर्तिमंत रूप आहे; दुर्गा, सर्वोच्च नारायणी, बुद्धीचीही अधिदेवी आहे.
देवाधिष्ठातृदेवी त्वं सावित्री वेदमातृका । विद्याधिदेवताऽहं च ततोऽन्याश्च कलाकलाः
तू देवतांची अधिष्ठात्री देवी आहेस, सावित्री, वेदांची जननी; मी विद्या देवता आहे, आणि इतर अनेक कला व रूपे आहेत.
न ब्रह्मणि शिवे शेषे गणेशे च दिनेश्वरे । न भक्तेषु च पद्मायां न शिवायां च मय्यपि
जशी कृपा तिच्यात आहे, तशी ब्रह्मा, शिव, शेष, गणेश, सूर्य, भक्त, पद्मा, शिवा किंवा माझ्यातही नाही.
प्रसादो यादृशस्तस्यामन्येषु च न तादृशः । त्रैलोक्ये पृथिवी धन्या सुपुण्यं भारतं यतः
तिच्यात जी कृपा आहे, ती इतर कुणातही नाही; या तिन्ही लोकांत पृथ्वी धन्य आहे, कारण भारतभूमी अतिशय पवित्र आहे.
तत्र वृन्दावनं धन्यं राधापादाब्जचिह्नितम् । सर्वासामपि देवीनां राधा पुण्यवती सती
त्या भारतभूमीत वृंदावन धन्य आहे, कारण ते राधेच्या कमलपादांनी पावन झाले आहे; सर्व देवींपैकी राधा सर्वात पुण्यवती आणि सती आहे.
राधापादाब्जनखरे ददौ स्निग्धमलक्तकम् । अयमेवमिति श्रुत्वा जहसुः सर्वयोषितः
राधेच्या कमलपादाच्या नखाने तिने मृदू लाल रंग लावला; हे ऐकून सर्व स्त्रिया हसल्या.
ध्यायन्ते दूर्तः सर्वा राधा वक्षःस्थलस्थिता । तस्माद्राधां नमस्कृत्य तुलनां मन्यते किल
सर्व स्त्रिया मन लावून राधेचे, जी वक्षस्थळी वसते, ध्यान करतात; म्हणून राधेला वंदन करून तिला अद्वितीय मानतात.
सरस्वतीवचः श्रुत्वा सावित्री पार्वती सती । अन्याश्च योषितः सर्वाः साध्वित्यूचुश्च संसदि
सरस्वतीचे बोल ऐकून सावित्री, पार्वती, सती आणि इतर सर्व स्त्रिया सभेत 'छान बोललीस' असे म्हणाल्या.
लोपामुद्राऽनसूया चाप्यहल्याऽरुन्धती तथा । सर्वास्ता मुनिपत्न्यश्च रभसं चक्रुरीश्वरम्
लोपामुद्रा, अनसूया, अहल्या, अरुंधती आणि सर्व ऋषिपत्न्या यांनी उत्साहाने प्रभूची पूजा केली.
अथ देवांश्च भूपांश्च मुनीद्रांश्चापि भीष्मकः । पूजयामास विधिना भोजयामास सादरम्
मग भीष्मकाने सर्व देव, राजे आणि श्रेष्ठ ऋषी यांची विधिपूर्वक पूजा केली आणि आदराने त्यांना भोजन दिले.
खाद्यतां लोका दीयतां दीयतामिति । शब्दो बभूव नगरे वाद्यसंगीतमङ्गलैः
'लोकांनी खा! द्या, द्या!' असा आवाज शहरात वाजू लागला, मंगल वाद्ये आणि गाण्यांसह.
अथ प्रभाते ब्रह्मेशसेषास्त्रिदशास्तथा । यानमारोहणं भूपाश्चक्रिरे च त्वरान्विताः
मग सकाळी ब्रह्मा, ईश, शेष आणि इतर देव, तसेच राजे, लवकर आपापल्या वाहनांवर चढले.
राजा महोग्रसेनश्च वसुदेवस्त्वरान्वितः । कारयामास यात्रां च श्रीकृष्णं रुक्मिणीं सतीम्
राजा महौग्रसेन आणि वसुदेव यांनी घाईने श्रीकृष्ण आणि सती रुक्मिणी यांच्या प्रवासाची तयारी केली.
सुभद्रा रुक्मिणीमाता कन्यां कृत्वा स्ववक्षसि । रुरोदोच्चैस्तत्सखीभिर्बान्धवैरित्युवाच सा
सुभद्रा, रुक्मिणीची आई, तिला आपल्या छातीशी धरून मोठ्याने रडली आणि सखी व नातेवाईकांसोबत बोलू लागली.
सुभद्रोवाच क्व यासि मां परित्यज्य वत्से मातरमीश्वरीम् । कथं जीवामि त्वां त्यक्त्वा कथं त्वं वाऽपि जीवसि
सुभद्रा म्हणाली: 'माझ्या लेकरा, मला आईला सोडून कुठे चाललीस? मी तुला सोडून कशी जिवंत राहू, आणि तूही माझ्याशिवाय कशी राहशील?'
महालक्ष्मीर्मम गृहात्कन्यारूपा च मायया । वसुदेवालयं यासि वासुदेवप्रिया सतीः
'महालक्ष्मी, तू माझ्या घरी कन्यारूपाने मायेमुळे आलीस, आता वसुदेवाच्या घरी, वासुदेवाची प्रिय सती म्हणून जात आहेस.'
इत्युक्त्वा कन्यकां शोकात्सिषेव नेत्रजैर्जलैः । भीष्मकः साश्रुनेत्रश्च कन्यां कृष्णे समर्प्य च
असे म्हणून तिने दु:खाने डोळ्यांतून पाणी काढून मुलीला न्हालवले; भीष्मकही अश्रुपूर्ण डोळ्यांनी कन्येला कृष्णाला अर्पण केला.
तं च कृत्वा परीहारं रुरोदोच्चैरतीव सः । रुरोद रुक्मिणी देवी श्रीकृष्णश्चापि मायया
कन्यादान करून तो फार मोठ्याने रडला; देवी रुक्मिणीही रडली आणि श्रीकृष्णही आपल्या मायेमुळे रडले.
रथमारोपयामास वसुदेवः सुतं वधूम् । एतस्मिन्नन्तरे राजा जामात्रे यौतुकं ददौ
वसुदेवाने आपल्या मुलाला आणि वधूला रथावर बसवले; इतक्यात राजाने जावयाला विवाहाचे दान दिले.