ज्वलितं रत्नमुकुटं यद्दत्तं विश्वकर्मणा । ददौ तन्मस्तके राजा कृष्णस्य परमात्मनः
विश्वकर्म्याने दिलेला तेजस्वी रत्नमुकुट राजा कृष्णाच्या, त्या परमात्म्याच्या, डोक्यावर ठेवला.
धूपं रत्नप्रदीपं च नैवेद्यं सुमनोहरम् । नानाप्रकारपुष्पं च रत्नसिहासनं ददौ
त्याने धूप, रत्नांचा दिवा, मनोहारी नैवेद्य, विविध प्रकारची फुले आणि रत्नांचा सिंहासन अर्पण केले.
सप्ततीर्थोदकं चैव पुनराचमनीयकम् । ताम्बूलं च वरं रम्यं कर्पूरादिसुवासितम्
सात तीर्थांचे पवित्र पाणी, पुन्हा आचमनासाठी पाणी, आणि उत्तम, कर्पूरादी सुगंधी तांबूल त्याने दिले.
शय्यां रतिकरी रम्यां पानार्थं वासितं जलम् । कृत्वा च वरणं राजा परिहारं चकारतम्
रत्नांनी सजवलेली सुंदर शय्या, पिण्यासाठी सुगंधी पाणी तयार केले, आणि सर्व विधी करून राजा परंपरेप्रमाणे परिहार केला.
कृताञ्जलिपुटो राजा तस्मै पुष्पाञ्जलीं ददौ
राजाने दोन्ही हात जोडून त्याला फुलांची अंजली अर्पण केली.
इति श्रीब्रह्मo महाo श्रीकृष्णजन्मखo उत्तo नारदनाo रुक्मिण्युद्वाहे सप्ताधिकशततमोऽध्यायः
श्रीब्रह्मवैवर्त पुराणातील श्रीकृष्ण जन्म, नारदाची कथा आणि रुक्मिणी विवाह यांचा एकशे सातवा अध्याय येथे संपला.
अथाष्टाधिकशततमोऽध्यायः नारायाण उवाच एतस्मिन्नन्तरे देवी महालक्ष्मीश्च रुक्मिणी । आजगाम सभामध्ये मुनिदेवादिभिर्युते
त्याच वेळी, देवी महालक्ष्मी, जी रुक्मिणी म्हणूनही ओळखली जाते, मुनी, देव आणि इतरांसह सभागृहात आली.
रत्नसिंहासनस्था च रत्नालंकारभूषिता । वह्निशुद्धाशुकाधाना कबरीभारभूषिता
ती रत्नांनी मढवलेल्या सिंहासनावर बसली होती, तिच्या अंगावर मौल्यवान रत्नांची दागिने झळकत होती, अग्नीने शुद्ध केलेले शुभ्र वस्त्र तिने परिधान केले होते आणि तिच्या केसांचा गुच्छ सुंदरपणे मांडलेला होता.
पश्यन्ती सस्मिता साध्वीह्यमूल्यरत्नदर्पणम् । कस्तूरीबिन्दुभिर्युक्ता स्निग्धचन्दनचर्चिता
ती सोज्वळ हास्याने, मनमिळावू नजरेने, अनमोल रत्नांच्या आरशात पाहत होती; तिच्या अंगावर कस्तुरीचे टिळे होते आणि सुगंधी चंदनाचा लेप लावलेला होता.
सिधूरबिदुना शश्वद्भालमध्यस्थलोज्ज्वला । तप्तकाञ्चनवर्णभा शतचन्द्रसमप्रभा
तिच्या कपाळावर नेहमीच कुंकू आणि चंद्रकांतीसारखा तेज झळकत होता; तिच्या अंगाचा रंग तापलेल्या सोन्यासारखा होता आणि तिच्या तेजाची तुलना शंभर चंद्रांशी करता येईल अशी होती.
चन्दनोक्षितमर्वाङ्गा मालतीमाल्यशोभिता । सप्तभिर्नृपपुत्रैश्चसमानीता च बालकैः
तिच्या संपूर्ण शरीरावर चंदनाचा लेप लावलेला होता, मोगऱ्याच्या माळांनी ती सजलेली होती, आणि सात राजकुमारांनी, जे अजून लहान होते, तिला घेऊन आले.
देवेन्द्राश्च मुनीन्द्राश्च सिद्धेन्द्रा नृपपुंगवाः । ददृशू रुक्मिणीं देवीं महालक्ष्मीं पतिव्रताम्
देवांचे, ऋषींचे, सिद्धांचे आणि राजांच्या प्रमुखांनी रुक्मिणी देवी महालक्ष्मी, जी आपल्या पतीला निष्ठावान होती, तिला पाहिले.
सप्तप्रदक्षिणाःकृत्वा प्रणम्य स्वपतिंसती । सिषेच शीततोयेन स्निग्धचन्दनपल्लवैः
सतीने आपल्या पतीची सात प्रदक्षिणा घालून, त्याला वंदन करून, थंड पाणी आणि कोवळ्या चंदनाच्या पानांनी त्याचे अभिषेक केले.
तां सिषेच जगत्कान्तः कान्ता शान्तां च सस्मिताम् । ददर्श कान्तः कान्तां च कान्तं कान्ता शुभे क्षणे
जगाचा प्रियकर असलेल्या कृष्णाने, आपल्या प्रिय, शांत आणि हसतमुख पत्नीवर पाणी शिंपडले; त्या शुभ क्षणी प्रियकराने प्रियतमेचा आणि प्रियतमेने प्रियकराचा एकमेकांकडे प्रेमाने पाहिले.
अथ देवी पितुः क्रोडे समुवास शुभानना । लज्जया नम्रवदना ज्वलन्ती च स्वतेजसा
मग देवी, शुभ्र चेहरा असलेली, लाजेखाली मान खाली घालून, पण स्वतःच्या तेजाने झळकत, आपल्या वडिलांच्या मांडीवर बसली.
राजा देवेश्वरीं तस्मै परिबूर्णतमाय च । प्रददौ संप्रदानेन वेदमन्त्रेण नारद
राजाने, सर्व विधी आणि वेदमंत्रांसह, त्या देवेश्वरीला, जो सर्वार्थाने परिपूर्ण आहे, त्याला समर्पण केले, हे नारद.
वसुदेवाज्ञया कृष्णः स्वस्तीत्युक्त्वा स्थितो मुदा । जग्राह देवीं देवश्च भवानीं च भवो यथा
वसुदेवांच्या आज्ञेने, कृष्णाने आनंदाने शुभाशीर्वाद देत उभा राहून, देवीला स्वीकारले, जसे शंकराने पार्वतीला स्वीकारले होते.
सुवर्णानां पञ्चलक्षं कृष्णाय परमात्मने । दक्षिणां तां ददौ राजा परिपूर्णतमाय च
राजाने कृष्णाला, जो परब्रह्म आहे, पाच लाख सुवर्णमुद्रा दक्षिणा म्हणून दिल्या.
शुभकर्मणि निष्पन्ने कृत्वा कन्यां च वक्षसि । रुरोद राजा मोहेन मुनिदेवेन्द्रसंसदि
शुभ कार्य पूर्ण झाल्यावर, आपली कन्या कृष्णाच्या छातीवर ठेवून, राजाने मुनी आणि देवांच्या सभेत गोंधळून जाऊन रडायला सुरुवात केली.
परिहारेण वचसा कुत्वा तस्मै समर्पणम् । सिषेच कन्यां धन्यां च नेत्रयुग्मजलेन च
राजाने निरोपाचे शब्द सांगून, आपली धन्य कन्या कृष्णाला समर्पित केली आणि दोन्ही डोळ्यांतून वाहणाऱ्या अश्रूंनी तिच्यावर पाणी शिंपडले.
इति श्रीब्रह्मo महाo श्रीकृष्णजन्मखo उत्तo नारदनाo रुक्मिण्यु- द्वाहेऽष्टाधिकशाततमोऽध्यायः
या प्रकारे, श्रीब्रह्मवैवर्त महापुराणाच्या श्रीकृष्णजन्मखंडातील, नारदांनी सांगितलेल्या रुक्मिणी विवाहाच्या उत्कृष्ट कथनाचा एकशेआठवा अध्याय संपला.
अथ नवाधिकशततमोऽध्यायः नारायण उवाच एतस्मिन्नन्तरे राज्ञी रुक्मिणीजननी शभा । पतिपुत्रवतीभिश्च साध्वीभिः सहिता मुदा
त्याच वेळी, रुक्मिणीची आई, जी राणी होती, आपल्या पती आणि पुत्र असलेल्या सती स्त्रियांसह आनंदाने सभागृहात आली.
आगत्य मङ्गलं कृत्वा तत्र निर्मञ्छनादिकम् । दंपती वेशयामास रत्ननिर्माणमन्दिरम्
ती तेथे पोहोचली, मंगलकार्य आणि शुद्धीकरणाची विधी करून, त्या दांपत्याला रत्नांनी बांधलेल्या महालात घेऊन गेली.
नानाचित्रविचित्राढ्यं हीरहारेण भूषितम् । मुक्तामाणिक्यरत्नेन मुदीप्तं दर्पणेन च
त्या महालात विविध सुंदर चित्रे होती, हिरक्यांच्या हारांनी तो सजवलेला होता, आणि मोती, माणिक, रत्नांनी व आरशाने तो उजळून निघाला होता.
ददर्श कृष्णस्तत्रैव दुर्गां दुर्गतिनाशिनीम् । सरस्वतीं च सावित्रीं रतिं च रोहिणीं सतीम्
श्रीकृष्णाने तिथे दुर्गा — जी सर्व दुःखांचा नाश करणारी आहे — तसेच सरस्वती, सावित्री, रती, रोहिणी आणि सती यांना पाहिलं.
देवपत्नीं राजपत्नीं मुनिपत्नीं पतिव्रताम् । रत्नमिहानस्थां च रत्नभूषणभूषिताम्
त्यांनी देवांच्या पत्नी, राजांच्या पत्नी, ऋषींच्या पत्नी — या सर्व पतीपरायण स्त्रिया आणि रत्नांनी सजलेल्या, रत्नांच्या दागिन्यांनी मढवलेल्या स्त्रिया तिथे उभ्या पाहिल्या.
उत्तस्थुराराद्दृष्ट्वा च श्रीकृष्णं जगतीपतिम् । रत्नसिहासने रम्ये वारयामास तां मुदा
श्रीकृष्ण, जगाचा स्वामी, तिथे येताच त्या भक्तिभावाने उठल्या आणि आनंदाने त्यांना सुंदर रत्नांच्या सिंहासनावर बसायला थांबवलं.
स्तुतिं चक्रुश्च देवाश्च मुनिपत्न्यश्च माधवम् । पुटाञ्जलियुतास्तत्र त्रमेण च पृधक्पृथक्
त्या देवी आणि ऋषींच्या पत्नी यांनी हात जोडून, एकेक करून आणि स्वतंत्रपणे, माधवाची स्तुती केली.
भोजयामास राज्ञी च वरेण सह कन्यकाम् । सकर्पूरं सताम्बूलं प्रददौ वासितं जलम्
राणीने त्या कन्येसह भोजन वाढलं, सुगंधी पाणी, कर्पूर आणि तांबूल देऊन आदराने त्यांचं स्वागत केलं.
दुर्गा कृष्णाय प्रददौ तत्र मङ्गलपत्रिकाम् । सर्वासामाज्ञया देवी पठेति तमुवाच सा
दुर्गेने तिथे कृष्णाला मंगलपत्र दिलं; सर्वांच्या आज्ञेने तिने त्यांना ते वाचायला सांगितलं.