नानाप्रकारधूपैश्च गन्धद्रव्यैः सुवासतम् । चित्रैर्विचित्रैर्विविधैः शिल्पिनांपुण्यकारिणाम्
नानाविध धूप आणि सुवासिक द्रव्यांनी दरवळलेले, पुण्यवान कारागिरांच्या सुंदर आणि रंगीबेरंगी कलाकृतींनी सजलेले होते.
परितः परितश्चैव शोभनार्हैः सुशोभनैः । गन्धर्वाणां च संगीतैमधुरंर्मधुरीकृतम्
सर्वत्र सुंदर अलंकारांनी सजवलेले, गंधर्वांच्या मधुर गाण्याने ते अधिक गोड झाले होते.
विद्याधरीणांनृत्यैश्च नर्तकीनां च शिल्पिनाम् । तत्र निश्चेष्टचित्रैश्च जनराजिविराजितम्
विद्याधरी, नर्तकी आणि कारागिरांच्या नृत्याने, तसेच उपस्थित लोक आणि राजांच्या शांत आणि भव्य उपस्थितीने ते ठिकाण अधिक शोभून गेले.
गुप्तद्वारैर्गवाक्षैश्च युवतीभिश्च वीक्षितम् । मङ्गलेन घटेनैव विधुषा च पुरोधसा
गुप्त दरवाजे आणि खिडक्या, युवतींच्या नजरेखाली, पुढे मंगलकलश आणि विद्वान पुरोहित होते.
कुशहस्तेन भूपेन दानेन दानवस्तुना । दृष्ट्वा च प्राङ्गणं राज्ञो देवा ब्रह्मादयस्तथा
राजा कुशाच्या पाती हातात घेऊन, मौल्यवान वस्तूंचे दान देत होता. राजाच्या प्रांगणात पाहून, ब्रह्मा आणि इतर देवता आले.
अवरुह्य रथात्तूणं तिष्टन्ति प्राङ्गणे मुदा । राजेन्द्रा दानवेन्द्राश्च सुनयः सनकादयः
रथातून पटकन उतरून, राजे, दानवांचे प्रमुख, ज्ञानी आणि सनकादी ऋषी आनंदाने प्रांगणात उभे राहिले.
श्रीकृष्णश्चापि भगवान्पार्षदप्रवरैः सह । तान्दृष्ट्वा सहसोत्थाय जवेन भीष्मकस्तथा
श्रीकृष्ण भगवंत आपल्या श्रेष्ठ पार्षदांसह तेथे आले. त्यांना पाहताच भीष्मक राजाने त्वरित उठून त्यांचे स्वागत केले.
मूर्घ्ना ववन्दे देवाश्च मुनोन्द्रांश्च नृपांस्तथा । रत्नसिहासनेष्वेव सुरम्येषु पृथवपृथक्
त्याने देव, ऋषी आणि राजांना मस्तक झुकवून वंदन केले आणि त्यांना वेगवेगळ्या सुंदर रत्नांच्या सिंहासनांवर बसवले.
क्रमतो वासयामास संपूज्य सादरेण च । राजा तुष्टाव भक्त्या च तान्सर्वान्भक्तिपूर्वकम् वसुदेवं वासुदेवं साश्रुनेत्रः पुटाञ्जलिः
त्याने सर्वांना आदराने सन्मानपूर्वक बसवले. राजा भक्तीने, डोळ्यांत अश्रू आणि हात जोडून, सर्वांचे आणि वासुदेव, वासुदेव यांचे स्तवन केले.
भीष्मक उवाच अद्य मे सफलं जन्म जीवितं च सुजीवितम् । बभूव जन्मकोटीनां कर्ममूलनिकृन्तनम्
भीष्मक म्हणाला — आज माझा जन्म सफल झाला, माझे जीवनही सार्थक झाले; जन्मोजन्मीच्या कर्मांचे मूळ आज छाटले गेले.
स्वयं विधाता जगतां प्रदाता सर्वसंपदाम् । स्वप्रे यत्पादपद्मं च द्रष्टुं नैव क्षमः प्रभो
ज्यांनी हे जग निर्माण केलं, सर्व संपत्ती दिली, असे विधाता सुद्धा, प्रभो, आपल्या प्रेमात ज्या चरणकमळांचं दर्शन करू शकत नाहीत.
तपसां फरदाता च संस्रष्टा प्राङ्गणे मम । स्वात्मारामेषु पूर्णेषु शुभप्रश्नमनीप्सितम्
तपस्येचं फळ देणारा, माझ्या अंगणात उभा असलेला सृष्टीकर्ता, स्वतःमध्ये तृप्त आणि पूर्ण असलेल्या साधूंमध्ये, शुभ प्रश्न विचारण्याची इच्छा धरतो.
योगीन्द्रैरपि सिद्धेन्द्रैः सुरेन्द्रैश्च मुनीन्द्रकैः । ध्यानादृष्टश्च यो देवः स शिवः प्राङ्गणे मम
योग्यांचे, सिद्धांचे, देवांचे आणि ऋषींचे श्रेष्ठ, ध्यानातच ज्यांचं दर्शन होतं, तेच शिव माझ्या अंगणात प्रत्यक्ष आहेत.
कालस्य कालो भगवान्मृत्योर्मृत्युश्च यः प्रभुः । मृत्युंजयश्च सर्वेशोनराणां दृष्टिगोचरः
जो काळाचाही काळ आहे, मृत्यूचाही मृत्यू आहे, मृत्यूवर विजय मिळवणारा, सर्वांचा स्वामी, तो सर्वांना दिसत आहे.
यस्यमूर्ध्नां सहस्रेषु मूर्ध्नि विश्वं चराचरम् । नास्त्यन्तः सर्ववेदेषु सोऽयं च मम प्राङ्गणे
ज्याच्या हजारो शिरांवर हे चराचर विश्व टिकून आहे, ज्याचा शेवट सर्व वेदांमध्येही सापडत नाही, तोच माझ्या अंगणात आहे.
सर्वकामप्रणेयो हि सर्वाग्रे यस्य पूजनम् । श्रेष्ठो देवगणानां च स गणेशो ममाङ्गणे
सर्वांच्या आधी ज्याची पूजा करावी लागते, सर्व इच्छा पूर्ण करणारा, देवांमध्ये श्रेष्ठ, तो गणेश माझ्या अंगणात आहे.
मुनीनां वैष्णवानां च प्रवनो ज्ञानिनां गुरुः । सनत्कुमारो भगवान्प्रत्यक्षः प्राङ्गणे मम
मुनींमध्ये, वैष्णवांमध्ये श्रेष्ठ, ज्ञानींचे गुरु, भगवंत सनत्कुमार माझ्या अंगणात प्रत्यक्ष प्रकट झाले आहेत.
ब्रह्मपुत्राश्च पौत्राश्च प्रपौत्राश्चापि वंशजाः । ते सर्वे मदगृहेऽद्यैव ज्वलन्तो ब्रह्मतेजसा
ब्रह्मदेवाचे पुत्र, नातू, पणतू आणि वंशज, हे सर्व आज माझ्या घरात ब्रह्मतेजाने उजळून निघाले आहेत.
अहो कल्पान्तपर्यन्तं तीर्थीभूतो ममाऽऽश्रमः । येषां पादोदकैस्तीर्थ विशुद्धं तद्गृहे मम
वा! कल्पाच्या शेवटापर्यंत माझं आश्रम पवित्र स्थळ झालं आहे; ज्यांच्या पादोदकामुळे तीर्थ शुद्ध होतं, ते माझ्या घरात आहेत.
पृथिव्यां यानि तीर्थानि तानि तीर्थानि सागरे । सागरे यानि तीर्थानि विप्रपादेषु तानि च
पृथ्वीवरची सर्व तीर्थस्थळं, समुद्रातील तीर्थस्थळं, आणि समुद्रातली तीर्थस्थळं, ती सर्व ब्राह्मणांच्या पायांपाशी आहेत.
विप्रपादोदकक्लिन्ना यावत्तिष्ठति मेदिनी । तावत्पुष्करपत्रेषु पिबन्ति पितरो जलम्
जोपर्यंत पृथ्वी ब्राह्मणांच्या पादोदकाने ओलसर आहे, तोपर्यंत पितर कमळाच्या पानावरून पाणी पितात.
विप्रपादोदकं भुक्त्वा दत्त्वा विप्राय दक्षिणाम् । स्रानानां सर्वतीर्थानां फलमाप्नोति निश्चितम्
ब्राह्मणाचं पादोदक पिऊन, त्याला दक्षिणा दिल्यावर, सर्व तीर्थस्नानांचं फळ नक्कीच मिळतं.
निकृन्तनं च विपदां व्याधिनिर्मुलकारणम् । सुखदं शुभदं सारं विप्रपादोदकं नृणाम्
ब्राह्मणांचं पादोदक संकटांचं नाश करणारं, रोगांचं मूळ काढणारं, सुख आणि शुभ देणारं, माणसांसाठी सार्थक असतं.
न गङ्गासदृशं तीर्थ न देवो माधवात्परः । सनत्कुमारा द्भक्तो न न हि कल्पतरोस्तरुः
गंगा सारखं तीर्थ नाही, माधवापेक्षा श्रेष्ठ देव नाही, सनत्कुमारासारखा भक्त नाही, आणि कल्पवृक्षासारखं झाड नाही.
न पुष्पं पारिजाताच्च न व्रतं हरिवासरात् । पूजने न हि पूज्यं च न पत्रं तुलसीपरम्
पारिजातासारखं फूल नाही, हरिवासरासारखं व्रत नाही, पूजा करताना तुळशीच्या पानापेक्षा पूज्य काहीच नाही.
न देवी प्रकृतेश्चापि नाऽऽधारः पवनात्परः । न हि स्थूलो महाविष्णोर्न सूक्ष्मं परमाणुतः
प्रकृतीपेक्षा श्रेष्ठ देवी नाही, वायूपेक्षा मोठा आधार नाही, महाविष्णूपेक्षा स्थूल काही नाही, आणि परमाणूपेक्षा सूक्ष्म काही नाही.
न ब्राह्मणात्परः पूतो नाऽऽश्रमश्च न तीर्यकम् । न देवो न परः कोऽपि चेत्याह कमलोद्भवः
ब्राह्मणापेक्षा पवित्र कोणी नाही, कोणताही आश्रम किंवा तीर्थ श्रेष्ठ नाही, कोणताही देव श्रेष्ठ नाही, असं कमलातून जन्मलेल्या ब्रह्मदेवाने सांगितलं.
ब्रह्मविष्णुशिवादीनां प्रकृतेश्च परः प्रभुः । ध्यानासाध्यो दुराराध्यो योगिनामपि निश्चितम्
ब्रह्मा, विष्णु, शिव आणि प्रकृती यांच्याही पलीकडचा जो प्रभू आहे, तो ध्यानानेच प्राप्त होतो, योग्यांनाही आराधना कठीण आहे, हे निश्चित.
निर्गुणश्च निराकारो भक्तानुग्रहविग्रहः । स एव चक्षुषो नॄणां साक्षाद्देवश्च मद्गृहे
तो निर्गुण, निराकार असला तरी भक्तांवर कृपा करण्यासाठी तो स्वतः रूप घेतो; तोच परमेश्वर, जो माणसांच्या डोळ्यांना प्रत्यक्ष दिसतो, माझ्या घरी प्रकट झाला आहे.
देवैर्ब्रह्मेशशेषैश्च ध्यातं यत्पादपङ्कजम् । धनेशेन गणेशेन दिनेशेनापि दुर्लभम्
ज्याच्या चरणकमळाचे ब्रह्मा, शंकर, शेष आणि देवता ध्यान करतात, ते चरण कुबेर, गणपती आणि सूर्यालाही सहज मिळत नाहीत.