एतस्मिन्नन्तरे तत्र शतानन्दो महामुनिः । कोटिभिर्मुनिभिः सार्धमाजगाम हरेः पुरः
इतक्यात तेथे महर्षी शतानंद कोट्यवधी ऋषींना घेऊन हरिपुढे आले.
पुरं प्रवेशयामास शतद्वारं च दुर्गमम् । अगम्यं चापि शत्रूणां मित्राणा च सुखप्रदम्
त्यांनी सर्वांना शंभर दरवाजे असलेल्या, अभेद्य आणि शत्रूंना न गाठता येणाऱ्या, मित्रांना आनंद देणाऱ्या नगरीत प्रवेश दिला.
देवकन्या नागकन्या राजकन्यास्तथैव च । मुनिकन्या वरं द्रष्टुं सस्मिताश्च समाययुः
देवकन्या, नागकन्या, राजकन्या आणि ऋषिकन्या, सर्वजणी हसतमुखाने वर पाहण्यासाठी एकत्र आल्या.
ददृशुर्योषितः सर्वा निमेषरहितेन च । प्रसन्नं कारयामास सस्मितश्चन्द्रशेखरः
त्या सर्व स्त्रिया त्याच्याकडे डोळ्यांत क्षणभरही न पापता पाहू लागल्या; आणि चंद्रशेखराने हसून त्यांना आनंद दिला.
रत्नेन्द्रसारनिर्माणरथस्थं परमेश्वरम् । सर्वेषां परमात्मानं भक्तानुग्रहविग्रहम्
त्यांनी सर्वांच्या अंतःकरणातील परमात्मा, भक्तांना कृपा करणारा, उत्तम रत्नांनी बनवलेल्या रथात उभा असलेला परमेश्वर पाहिला.
नवीनजलदश्यामं शोभितं पीतवाससा । यन्दनोक्षितसर्वाङ्गं वनमालाविभूषितम्
त्याचा रंग नव्या काळ्या मेघासारखा, पिवळ्या वस्त्रांनी शोभलेला, अंगावर चंदनाचा लेप, आणि वनमाळेने सजलेला होता.
रत्नकेयूरवलयरत्नमालाकुलोज्ज्वलम् । रत्नकुण्डलयुग्मेन गण्डस्थलविराचितम्
त्याच्या हातात रत्नांचे कडे, बांगड्या आणि हार होते; गालांवर रत्नांची कुंडले झळकत होती.
रत्नेन्द्रसारनिर्माणक्वणन्मञ्जीररञ्जितम् । सस्मितं मुरलीहस्तं पश्यन्तं रत्नदर्पणम्
तो उत्तम रत्नांनी बनवलेल्या मंजिरांनी नटलेला, हसतमुख, हातात बासरी घेतलेला, आणि रत्नांच्या आरशात पाहणारा होता.
सप्तभिः पार्षदैर्गोपैः सेवितं श्वेतचामरैः । नवयौवनसंपन्नं शरत्कमललोचनम्
सात गोप पार्षद त्याची सेवा करत होते, पांढऱ्या चामरांनी त्याला पंखा घालत होते; तो ताज्या तारुण्याने भरलेला आणि शरद ऋतूतील कमळासारख्या डोळ्यांचा होता.
शरत्पूर्णेन्दुतुल्यास्यं भक्तानुग्रहकारकम् । कोटिकन्दर्पसौन्दर्यं सत्यं नित्यं सनातनम्
त्याचा चेहरा शरद ऋतूतील पूर्ण चंद्रासारखा, भक्तांना कृपा करणारा, कोट्यवधी मदनांपेक्षा सुंदर, खरा, शाश्वत आणि सनातन होता.
तीर्थपूतं कीर्तिपूतं ब्रह्मेशशेषवन्दितम् । परम्ह्नादकं रूपं कौटिचन्द्रसमप्रभम्
त्याचे रूप तीर्थांनी आणि कीर्तीने पावन झालेले, ब्रह्मा, ईश आणि शेष यांनी वंदिलेले, मन आनंदित करणारे आणि कोटी चंद्रांसारखे तेजस्वी होते.
ध्यानासाध्यं दुराराध्यं परमं प्रकृतेः परम् । दूर्वया पट्टसूत्रं च रत्नेन्द्रसारदर्पणम्
तो ध्यानाने प्राप्त होणारा, कठीण साध्य, सर्वोच्च आणि प्रकृतीच्या पलीकडचा आहे; त्याने दुर्वा घाललेली माळ, रेशमी दोरा आणि रत्नांचा आरसा घेतला आहे.
दधानं कर्तृकासार्ध कदल्याः स्फुटमञ्जरीम् । चूडां त्रिविक्रमाकारां मालतीमाल्यभूषितम्
त्याच्या शिरावर सोन्याच्या केसपिनने अर्धविकसित केळीच्या फुलांचा गुच्छ होता, आणि मोगऱ्याच्या माळेने तो शोभलेला होता.
पुष्पं नारीप्रदत्तं च मुकुटं मस्तकोजज्ववलम् । दृष्ट्वा वरं युवत्यश्च मूर्च्छा संप्रापुरीश्वरम्
एका स्त्रीने अर्पण केलेले फूल त्याच्या मुकुटात शोभत होते; ते मुकुट त्याच्या मस्तकावर झळकत होते. वर पाहून युवतींना ईश्वरापुढे मूर्च्छा आली.
रुक्मिणीजीवनं धन्यं श्लाध्यमित्यूचुरीप्सितम् । जामातरं सा ददर्श राज्ञी भीष्मककामिनी
रुक्मिणीचं जीवन किती भाग्यवान आणि कौतुकास्पद आहे, असं सगळ्यांनी म्हटलं. भीष्मकाची प्रिय राणी तिला हवा तसा जावई पाहून खूप आनंदली.
निमेषरहिता तुष्टा प्रसन्नवदनेक्षणा । राजा प्रसन्नवदनः सामात्यः सपुरोहितः
ती राणी डोळा न लवता, तृप्त आणि हसऱ्या चेहऱ्याने पाहत होती. राजा, त्याचे मंत्री आणि पुरोहितही आनंदी चेहऱ्याने तिथे होते.
समागत्य सुरान्विप्रान्भूपांश्च प्रणनाम सः । ददौ योग्याश्रमं तेभ्यो भक्ष्यपूर्ण सुधोपमम्
तो देव, ऋषी आणि राजे यांच्या जवळ गेला आणि त्यांना वाकून नमस्कार केला. त्यांना सुंदर आसनं दिली आणि अमृतासारख्या स्वादिष्ट जेवणाने त्यांची पाहुणचार केला.
दिवानिशं चाप्युवाच दीयतां दीयतामिति । सुखं निनाय रजनीं देवैश्च बान्धवैः सह
रोज सकाळ-संध्याकाळ तो म्हणत राहिला, 'द्या, द्या!' देव आणि नातेवाईकांसोबत त्याने ती रात्र आनंदात घालवली.
वसुदेवः प्रभाते च प्रातःकृत्यं चकार सः । स्नात्वा संध्यादिकं कृत्वा धृत्वा धौते च वाससी
वसुदेवाने पहाटे उठून आपली सकाळची कामं केली. स्नान करून, संध्यावंदन करून, स्वच्छ कपडे घातले.
चकार वेदमन्त्रेण शुभाधिवासनं हरेः । संपूज्य मातृकाः सर्वाः साक्षाच्च सर्वदेवताः
त्याने वेद-मंत्रांनी श्रीहरीची मंगल पूजा केली. सगळ्या मातृका आणि देवतांचीही मनापासून पूजा केली.
प्रदाय वसुधारां च वृद्धिश्राद्धादिकं तथा । प्राह्मणान्भोजयामास देवांश्च बान्धवांस्तथा
त्याने पृथ्वीचे दान दिले आणि वृद्धीश्राद्धासारखी विधी केली. ब्राह्मण, देव आणि नातेवाईकांना भरपूर जेवण दिलं.
वाद्यं च वादयामास कारयामास मङ्गलम् । सुवेषं कारयामास वरस्यापि प्रशंसितम्
त्याने वाद्यांचा गजर केला आणि मंगलकार्याची तयारी केली. वराला सुंदर वस्त्रांनी सजवलं.
सज्जं च कारयामास नरयानं सुशोभनम् । एवं राजा भीष्मकश्च विवाहार्हं च मङ्गलम्
त्याने सुंदर रथ सजवला. अशा रीतीने भीष्मक राजाने लग्नासाठी सगळी शुभ तयारी केली.
पुरोहितैर्वेदमन्त्रैः सर्व कर्म चकार सः । मणिरत्नं धनं चापि मुक्तामाणिक्यहीरकम्
पुरोहितांनी वेद-मंत्रांनी सर्व विधी केले. त्याने मौल्यवान दागिने, धन, मोती, माणिक आणि हिरा दिले.
भक्ष्यद्रव्यं च वस्त्रं चाप्युपहारमनुत्तमम् । भट्टेम्यो ब्राह्मणेभ्योऽपि भिक्षुकेभ्यो ददौ मुदा
त्याने स्वादिष्ट जेवण, वस्त्रं आणि उत्तम भेटवस्तू दिल्या. ब्राह्मण, पंडित आणि भिक्षुकांना आनंदाने दान दिलं.
वाद्यं च वादयामास कारयामास मङ्गलम् । सुवेषं कारयामास रुक्मिण्याश्च मनोहरम्
त्याने वाद्यांचा गजर केला आणि मंगलकार्याची तयारी केली. रुक्मिणीला देखील मनमोहक वस्त्रांनी सजवलं.
राज्ञीभिर्मुनिपत्नीभिर्विधानं च यथोचितम् । ततः शुभे क्षणे प्राप्ते माहेन्द्रे परमोदये
राणींनी आणि ऋषिपत्नींनी योग्य त्या विधी केल्या. मग शुभ मुहूर्तावर, इंद्रनक्षत्राच्या उदयावेळी,
विवाहोचितलग्ने च लग्नाधिपतिसंयुते । सद्ग्रहेक्षणशुद्धे चाप्यसतां दृष्टिवर्जिते
लग्नासाठी योग्य मुहूर्तावर, लग्नाचा स्वामी असताना, शुभ ग्रहांची दृष्टी शुद्ध असताना आणि अशुभ ग्रहांची दृष्टी टाळून,
शुभक्षणे सुभर्क्षे च विशुद्धे चन्द्रतारयोः । वेधदोषादिरहिते शलाकादिविवर्जिते
शुभ क्षण, उत्तम नक्षत्र, शुद्ध चंद्र-तारे, पत्रिकेत कोणताही दोष नसताना आणि वाईट शकुन नसताना,
दंपत्योः शर्मयोग्ये च परिणामसुखप्रदे । एवंभूते च समये भीष्मकप्राङ्गणं हरिः
दांपत्याच्या सुखासाठी योग्य असा काळ आला असता, अशा वेळी श्रीहरी भीष्मकाच्या अंगणात आला.