शैलवृष्टिं शिलावृष्टिं जलवृष्टिं चकार सः । ज्वलदङ्गारवृष्टिं च शरवृष्टिं चकार ह
त्याने दगडांचा पाऊस, शिळांचा पाऊस, पाण्याचा पाऊस, जळत्या कोळशांचा पाऊस आणि बाणांचा पाऊस पाडला.
बलाच्चास्त्रेण सर्वाणि वारयामास लाङ्गली । हलेन तद्रथं चूर्ण चकार रणमध्यतः
पण हलधराने आपल्या बळाने आणि अस्त्रांनी हे सर्व परतवले, आणि रणभूमीच्या मध्यभागी हलाने शाल्वाचा रथ चुरडून टाकला.
घोटकान्सारथिं चैव जघान चैव लीलया । कोपाद्बलेन तं हन्तुं वाग्बभूवाशरीरिणी
त्याने सहजपणे घोडे आणि सारथ्यालाही मारले; आणि जेव्हा रागाने बलराम त्याला मारायला गेला, तेव्हा एक देहरहित आवाज ऐकू आला.
त्यज शाल्वं कृष्णवध्यं तव किं पौरुषं रणे । यस्य मूर्ध्नि च ब्रह्माण्डं शूर्पे च सर्षपे यथा
शाल्वाला सोड, कारण कृष्णाच्या हातूनच त्याचा वध होणार आहे; ज्याच्या डोक्यावर जसे सुपातल्या तीळासारखे ब्रह्मांड आहे, त्याच्याशी युद्ध करून तुला काय मिळणार?
तच्छ्रुत्वा बलदेवश्च हलेन तस्य मस्तकम् । चकार चूर्ण व्यथितः पपात रणमूर्धनि
हे ऐकून बलरामाने हलाने त्याचे डोके चुरडले; त्यामुळे तो वेदनेने रणभूमीत कोसळला.
शाल्वस्य पतनं दृष्ट्वा शिशुपालो महाबली । चकार शरवृष्टिं च जलवृष्टिं यथा भुवि
शाल्वाचा पराभव पाहून बलवान शिशुपालाने पृथ्वीवर जसा पाऊस पडावा तसा बाणांचा वर्षाव केला.
हली तस्य रथं चूर्ण चकार लाङ्गलेन च । अर्धचन्द्रेण तद्वाणान्वारयामास लीलया
हलायुधाने आपल्या नांगराने त्याचा रथ चुरडून टाकला आणि अर्धचंद्रासारख्या टोकाने त्याच्या बाणांना सहजपणे थोपवले.
तं हन्तुं शंकरः साक्षान्निषेधं च चकार तम् । कृष्णवध्यं त्यज बल पार्षदप्रवरं हरः
त्याला मारू नकोस म्हणून शंकराने स्वतः हस्तक्षेप केला आणि म्हणाला, "बळा, कृष्णाला न मारता येणाऱ्या या श्रेष्ठ पार्षदाला सोडून दे."
दन्तवक्त्रस्य दन्तं च बभञ्ज स हलेन च । सुप्रवृत्तस्य युद्धेन ते सर्वे जहसुश्च तम्
हलायुधाने दंतवक्त्राचा दात आपल्या नांगराने मोडला; आणि घनघोर युद्धानंतर सर्वांनी त्याला सोडून दिले.
बलस्य विक्रमं दृष्ट्वा सर्वे वीराः पलायिताः । चक्रुः प्रवेशनं सर्वे कुण्डिनं वरयात्रिकाः
बळरामाचे पराक्रम पाहून सर्व वीर पळून गेले; आणि सर्व वरातीचे लोक कुंडिनात शिरले.
एतस्मिन्नन्तरे तत्र शतानन्दो महामुनिः । कोटिभिर्मुनिभिः सार्धमाजगाम हरेः पुरः
इतक्यात तेथे महर्षी शतानंद कोट्यवधी ऋषींना घेऊन हरिपुढे आले.
पुरं प्रवेशयामास शतद्वारं च दुर्गमम् । अगम्यं चापि शत्रूणां मित्राणा च सुखप्रदम्
त्यांनी सर्वांना शंभर दरवाजे असलेल्या, अभेद्य आणि शत्रूंना न गाठता येणाऱ्या, मित्रांना आनंद देणाऱ्या नगरीत प्रवेश दिला.
देवकन्या नागकन्या राजकन्यास्तथैव च । मुनिकन्या वरं द्रष्टुं सस्मिताश्च समाययुः
देवकन्या, नागकन्या, राजकन्या आणि ऋषिकन्या, सर्वजणी हसतमुखाने वर पाहण्यासाठी एकत्र आल्या.
ददृशुर्योषितः सर्वा निमेषरहितेन च । प्रसन्नं कारयामास सस्मितश्चन्द्रशेखरः
त्या सर्व स्त्रिया त्याच्याकडे डोळ्यांत क्षणभरही न पापता पाहू लागल्या; आणि चंद्रशेखराने हसून त्यांना आनंद दिला.
रत्नेन्द्रसारनिर्माणरथस्थं परमेश्वरम् । सर्वेषां परमात्मानं भक्तानुग्रहविग्रहम्
त्यांनी सर्वांच्या अंतःकरणातील परमात्मा, भक्तांना कृपा करणारा, उत्तम रत्नांनी बनवलेल्या रथात उभा असलेला परमेश्वर पाहिला.
नवीनजलदश्यामं शोभितं पीतवाससा । यन्दनोक्षितसर्वाङ्गं वनमालाविभूषितम्
त्याचा रंग नव्या काळ्या मेघासारखा, पिवळ्या वस्त्रांनी शोभलेला, अंगावर चंदनाचा लेप, आणि वनमाळेने सजलेला होता.
रत्नकेयूरवलयरत्नमालाकुलोज्ज्वलम् । रत्नकुण्डलयुग्मेन गण्डस्थलविराचितम्
त्याच्या हातात रत्नांचे कडे, बांगड्या आणि हार होते; गालांवर रत्नांची कुंडले झळकत होती.
रत्नेन्द्रसारनिर्माणक्वणन्मञ्जीररञ्जितम् । सस्मितं मुरलीहस्तं पश्यन्तं रत्नदर्पणम्
तो उत्तम रत्नांनी बनवलेल्या मंजिरांनी नटलेला, हसतमुख, हातात बासरी घेतलेला, आणि रत्नांच्या आरशात पाहणारा होता.
सप्तभिः पार्षदैर्गोपैः सेवितं श्वेतचामरैः । नवयौवनसंपन्नं शरत्कमललोचनम्
सात गोप पार्षद त्याची सेवा करत होते, पांढऱ्या चामरांनी त्याला पंखा घालत होते; तो ताज्या तारुण्याने भरलेला आणि शरद ऋतूतील कमळासारख्या डोळ्यांचा होता.
शरत्पूर्णेन्दुतुल्यास्यं भक्तानुग्रहकारकम् । कोटिकन्दर्पसौन्दर्यं सत्यं नित्यं सनातनम्
त्याचा चेहरा शरद ऋतूतील पूर्ण चंद्रासारखा, भक्तांना कृपा करणारा, कोट्यवधी मदनांपेक्षा सुंदर, खरा, शाश्वत आणि सनातन होता.
तीर्थपूतं कीर्तिपूतं ब्रह्मेशशेषवन्दितम् । परम्ह्नादकं रूपं कौटिचन्द्रसमप्रभम्
त्याचे रूप तीर्थांनी आणि कीर्तीने पावन झालेले, ब्रह्मा, ईश आणि शेष यांनी वंदिलेले, मन आनंदित करणारे आणि कोटी चंद्रांसारखे तेजस्वी होते.
ध्यानासाध्यं दुराराध्यं परमं प्रकृतेः परम् । दूर्वया पट्टसूत्रं च रत्नेन्द्रसारदर्पणम्
तो ध्यानाने प्राप्त होणारा, कठीण साध्य, सर्वोच्च आणि प्रकृतीच्या पलीकडचा आहे; त्याने दुर्वा घाललेली माळ, रेशमी दोरा आणि रत्नांचा आरसा घेतला आहे.
दधानं कर्तृकासार्ध कदल्याः स्फुटमञ्जरीम् । चूडां त्रिविक्रमाकारां मालतीमाल्यभूषितम्
त्याच्या शिरावर सोन्याच्या केसपिनने अर्धविकसित केळीच्या फुलांचा गुच्छ होता, आणि मोगऱ्याच्या माळेने तो शोभलेला होता.
पुष्पं नारीप्रदत्तं च मुकुटं मस्तकोजज्ववलम् । दृष्ट्वा वरं युवत्यश्च मूर्च्छा संप्रापुरीश्वरम्
एका स्त्रीने अर्पण केलेले फूल त्याच्या मुकुटात शोभत होते; ते मुकुट त्याच्या मस्तकावर झळकत होते. वर पाहून युवतींना ईश्वरापुढे मूर्च्छा आली.
रुक्मिणीजीवनं धन्यं श्लाध्यमित्यूचुरीप्सितम् । जामातरं सा ददर्श राज्ञी भीष्मककामिनी
रुक्मिणीचं जीवन किती भाग्यवान आणि कौतुकास्पद आहे, असं सगळ्यांनी म्हटलं. भीष्मकाची प्रिय राणी तिला हवा तसा जावई पाहून खूप आनंदली.
निमेषरहिता तुष्टा प्रसन्नवदनेक्षणा । राजा प्रसन्नवदनः सामात्यः सपुरोहितः
ती राणी डोळा न लवता, तृप्त आणि हसऱ्या चेहऱ्याने पाहत होती. राजा, त्याचे मंत्री आणि पुरोहितही आनंदी चेहऱ्याने तिथे होते.
समागत्य सुरान्विप्रान्भूपांश्च प्रणनाम सः । ददौ योग्याश्रमं तेभ्यो भक्ष्यपूर्ण सुधोपमम्
तो देव, ऋषी आणि राजे यांच्या जवळ गेला आणि त्यांना वाकून नमस्कार केला. त्यांना सुंदर आसनं दिली आणि अमृतासारख्या स्वादिष्ट जेवणाने त्यांची पाहुणचार केला.
दिवानिशं चाप्युवाच दीयतां दीयतामिति । सुखं निनाय रजनीं देवैश्च बान्धवैः सह
रोज सकाळ-संध्याकाळ तो म्हणत राहिला, 'द्या, द्या!' देव आणि नातेवाईकांसोबत त्याने ती रात्र आनंदात घालवली.
वसुदेवः प्रभाते च प्रातःकृत्यं चकार सः । स्नात्वा संध्यादिकं कृत्वा धृत्वा धौते च वाससी
वसुदेवाने पहाटे उठून आपली सकाळची कामं केली. स्नान करून, संध्यावंदन करून, स्वच्छ कपडे घातले.
चकार वेदमन्त्रेण शुभाधिवासनं हरेः । संपूज्य मातृकाः सर्वाः साक्षाच्च सर्वदेवताः
त्याने वेद-मंत्रांनी श्रीहरीची मंगल पूजा केली. सगळ्या मातृका आणि देवतांचीही मनापासून पूजा केली.