दशलक्षं तुरङ्गाणां रथानां लक्षमेव च । रत्नालंकारयुक्तानां दासीनां चापि लक्षकम्
त्याने दहा लाख घोडे, एक लाख रथ, सगळे रत्नांनी सजवलेले, आणि एक लाख दासी अशा सर्व गोष्टी दिल्या.
मणिलक्षं रत्नलक्षं स्वर्णकोटिं च सादरम् । वह्निशुद्धांशुकं रम्यं मुक्तामाणिक्यहीरकम्
त्याने आदराने एक लाख मौल्यवान मणी, एक लाख रत्ने, दहा कोटी सोन्याचे तुकडे, अग्नीशुद्ध सुंदर वस्त्रे, आणि मोती, माणिक, हिरे दिले.
दत्तवा कन्यां च राजेन्दो बलाय बलशालिने । रत्नेन्द्रसारयानेन तैः सार्ध कुण्डिनं ययौ
राजाने आपली कन्या बलवान बलरामाला दिली आणि त्या सर्व रत्ने व रत्नांनी सजवलेल्या उत्तम वाहनांसह कुंडिनाकडे गेला.
अथान्तरे च निर्बन्धे साङ्गे मङ्गलकर्मणि । रेवतीं वेशयामास योषितां कमलाकलाम्
मंगळकार्य सुरू असताना, सर्व विधींसह, त्याने लक्ष्मीच्या किरणासारखी सुंदर रेवतीला स्त्रियांच्या सोबतीने बसवले.
देवकी रोहिणी चैव यशोदा नन्दगेहिनी । अदितिश्च दितिः शान्तिर्जयं कृत्वा च मन्दिरम्
देवकी, रोहिणी, यशोदा, नंदाची पत्नी, अदिती, दिती आणि शांती यांनी विजयाचा विधी करून घरात प्रवेश केला.
ब्राह्मणान्भोजयामास ददौ तेभ्यो धनं मुदा । मङ्गलं कारयामास वसुदेवस्य वल्लभा
त्यांनी ब्राह्मणांना जेवू घातले आणि आनंदाने त्यांना धन दिले; वसुदेवाची प्रिय पत्नीने मंगळकार्याची व्यवस्था केली.
अथ देवाश्च मुनयो राजेन्द्रः कटकैः सह । संप्रापुर्लीलामात्रेण कुण्डिनं नगरं मुदा
मग देव, ऋषी आणि राजा आपल्या सैन्यासह आनंदाने क्षणात कुंडिनानगरात पोहोचले.
ददृशुर्नगरं सर्वे ह्यतीव सुमनोहरम् । सप्तभिःपरिशाभिश्च गभीराभिश्च वेष्टितम्
सर्वांनी ते नगर पाहिले, फारच सुंदर आणि सात खोल खंदकांनी वेढलेले होते.
प्राकारैः सप्तभिर्युक्तं द्वाराणां शतकैस्तथा । नानारत्नैश्च मणिभिर्निर्मितं विश्वकर्मणा
ते नगर सात भक्कम तटांनी आणि शंभर दरवाज्यांनी बांधलेले होते, आणि विश्वकर्म्याने विविध रत्ने व मण्यांनी ते घडवले होते.
नगरस्य बहिर्द्वारं ददृशुर्वरयात्रिणः । रक्षितं रक्षकैः सार्ध चतुर्भिश्च महारथैः
लग्नसोहळ्यात आलेल्यांनी नगराचे बाहेरचे दरवाजे पाहिले, जे रक्षक आणि चार मोठ्या रथी वीरांनी राखले होते.
रुक्मिश्च शिशुपालश्च दन्तवक्त्रो महाबली । शाल्वो मायाविनां श्रेष्ठो युद्धशास्त्रविशारदः
रुक्मी, शिशुपाल, बलाढ्य दंतवक्त्र आणि मायावी शाल्व, युद्धशास्त्रात निपुण असे हे सर्व वीर होते.
नानाशास्रत्रैस्तथाऽश्त्रैश्च रथस्थश्च रणोन्मुखः । विलोक्य कृष्णसैन्यं च चुकोप नृपनन्दनः
विविध शस्त्रास्त्रांनी सज्ज होऊन, रथावर उभे राहून युद्धासाठी तयार असताना, कृष्णाची सेना पाहून राजकुमार संतापला.
उवाच निष्ठुरं वाक्यं श्रुतितीक्ष्मं सुदुष्करम् । उपहास्य मुनीन्द्रांश्च देवांश्च मुनिपुंगवान्
त्याने कठोर आणि कानाला बोचणारे, सहन न होणारे शब्द बोलले आणि मोठ्या ऋषी, देव आणि तपस्वी यांची टिंगल केली.
रुक्मिरुवाच अहो कालकृतं कर्म दैवं च केन वार्यते । किंवाऽहं कथयिष्यामि देवेन्द्राणां च संसदि
रुक्मी म्हणाला, 'अरे, हे सगळे काळाचे कर्म आहे; नशिबाला कोण थांबवू शकतो? देवांच्या सभेत मी काय सांगू?'
ग्रहीतुं रुक्मिणीं कन्यां देवयोग्यां मनोहराम् । आयाति देवैर्मुनिभिर्नन्दस्य पशुरक्षकः
देवतांना योग्य आणि मन मोहून टाकणारी रुक्मिणी हिला पळवण्यासाठी, नंदाचा गवळा, देव आणि ऋषींसह येतो आहे.
साक्षाज्जारश्च गोपीनां गोपोच्छिष्टान्नभोजनः । जातेश्च निर्मयो नास्ति भक्ष्यमैथुनयोस्तथा
तो गवळणींचा उघडपणे प्रियकर आहे, गवळ्यांनी उरलेले अन्न खातो, त्याच्या जन्माला काहीच संपत्ती नव्हती, ना अन्न, ना विवाहाचे दान.
किं नु राजेन्द्रपुत्रश्च किं नु वा मुनिपुत्रकः । वसुदेवः क्षत्रियश्च भक्षणं वैश्यमन्दिरे
तो राजाचा मुलगा आहे का, की ऋषीचा मुलगा? वसुदेव क्षत्रिय असला तरी तो वैश्याच्या घरी जेवतो.
शिशुकाले च स्त्रीहत्या कृताऽनेन दुरात्मना । कुब्जा मृता च संभोगाद्वाससा रजको मृतः
लहानपणी या दुष्टाने स्त्रीहत्या केली; कुब्जा त्याच्या संगामुळे मेली, आणि त्याच्या वस्त्रामुळे धोपट्या मेला.
राजेन्द्रस्य वधे दुष्टो ब्रह्महत्यां लभेद्ध्रुवम् । मथुरायां च धर्मिष्ठः सद्यः कंसो निपातितः
राजाचा अन्यायाने वध करणारा नक्कीच ब्रह्महत्येचा पापी होतो; पण मथुरेत धर्मनिष्ठ कंस त्वरित मारला गेला.
शाल्व उवाच यदुक्तं रुक्मिणा देवाः किमसत्यं च तत्र वै । को वाऽयं रुक्मिणीभर्ता नन्दस्य पशुरक्षकः
शाल्व म्हणाला: रुक्मिणीने जे काही सांगितले, हे देवांनो, ते खोटे आहे का? आणि हा रुक्मिणीचा पती कोण, नंदाचा गवळा कोण आहे?
शिशुपाल उवाच अहो भुवि किमाश्चर्य देवा ब्रह्मादयस्तथा । मुनीन्द्रा ब्रह्मणः पुत्राश्चाऽऽययुर्मानवाज्ञया
शिशुपाल म्हणाला: अहो, या पृथ्वीवर काय आश्चर्य आहे, हे देवांनो! ब्रह्मा आणि इतरही, ब्रह्मदेवांचे श्रेष्ठ पुत्र, माणसाच्या आज्ञेने येथे आले आहेत.
दन्तवक्त्र उवाच संततं ब्राह्मणा लुब्धा देवाश्च भक्तवत्सलाः । आययुर्ब्रह्मपुत्राश्च नन्दपुत्राज्ञया कथम्
दंतवक्त्र म्हणाला: ब्राह्मण नेहमीच लोभी असतात, देव भक्तांवर प्रेम करणारे असतात; मग ब्रह्मदेवांचे पुत्र नंदाच्या मुलाच्या आज्ञेने कसे आले?
तेषां च वचनं श्रुत्वा चुकोप देवसंधकः । मुनिराजेन्द्रसंघश्च लाङ्गलीत्यादयस्तथा
त्यांचे बोल ऐकून देवांचा शत्रू संतापला, आणि ऋषी, राजे, तसेच हलधर बलराम यांच्या सोबत असलेले सर्वजणही रागावले.
इति श्रीब्रह्मo महाo शीकृष्णजन्मखo उत्तo नारदनाo रुक्मिण्युद्वाहे षडधिकशततमोऽध्यायः
या प्रकारे श्रीब्रह्मवैवर्त महापुराणातील श्रीकृष्ण जन्मखंडातील नारदकृत रुक्मिणी विवाह नावाचा एकशे सहावा अध्याय समाप्त.
अथ सप्ताधिकशततमोऽध्यायः नारायण उवाच अथ कोपपीतश्च बलदेवो महाबलः । हलेन रुक्मियानं च बभञ्ज मुनिपुंगव
आता एकशे सातवा अध्याय. नारायण म्हणाले: मग रागाने पेटलेला, बलवान बलरामाने आपल्या हलाने रुक्मीचे रथ मोडून टाकले, हे श्रेष्ठ ऋषी.
घोटकान्सारथिं चैव निहत्य जगतीपतिः । भुमिष्ठं चापि पापिष्ठं रुक्मिं हन्तुं जगाम सः
त्याने घोडे आणि सारथ्याला ठार मारले, आणि जमिनीवर पडलेल्या पापी रुक्मीला मारण्यासाठी पृथ्वीचा स्वामी पुढे गेला.
रुक्मी च शरजालेन वारयामास लीलया । नागास्त्रं योजयामास बद्धुं हलिनमीश्वरम्
रुक्मीने सहजपणे बाणांचा मारा करून त्याला थांबवले आणि हलधराला बांधण्यासाठी नागास्त्र तयार केले.
नागास्त्रं गारुडेनैव संजहार हली स्वयम् । जग्राह कोपाद्रुक्मी च परं पाशुपतं मुने
पण हलधराने स्वतःच गरुडास्त्राने नागास्त्र नष्ट केले; मग रागाने रुक्मीने श्रेष्ठ पाशुपतास्त्र उचलले, हे मुनी.
अव्यर्थं वैरिमर्द च शतसूर्यसमप्रभम् । अभितो हलिना रुक्मी जृम्भणास्त्रेण जृम्भितः
शंभर सूर्यांसारखा तेजस्वी रुक्मी, हलधराच्या जंभनास्त्रामुळे स्थिर झाला आणि त्याचा शत्रूवरचा हल्ला व्यर्थ गेला.
भूमिष्ठः स्थाणुमद्रुक्मी निद्रास्त्रेणैव निद्रितः । शाल्वस्तं निद्रितं दृष्ट्वा शतबाणान्मुमोच तम्
रुक्मी जमिनीवर उभा राहून जणू काही स्तंभासारखा झाला आणि निद्रास्त्रामुळे झोपेत गेला; त्याला झोपलेला पाहून शाल्वाने त्याच्यावर शंभर बाण सोडले.