परितश्चतुरस्रां च शतयोजनसंमिताम् । सप्तभिः परिखाभिश्च गम्भीराभिश्च वेष्टिताम्
ती चारी बाजूंनी चौकोनी होती, शंभर योजन लांब आणि रुंद, आणि सात खोल खंदकांनी वेढलेली होती.
प्राकारैर्नवभिर्युक्तां लक्षैः क्रीडासरोवरैः । मनोहरैः सपद्मैश्च सहितैश्च मधुव्रतैः
ती नऊ भक्कम तटांनी सजलेली होती, आणि लक्षावधी कमळांनी भरलेल्या रम्य जलाशयांनी, गोड गूंजणाऱ्या मधमाशांनी मनमोहक बनलेली होती.
शोभितां सर्वतोभद्रैः पुष्पोद्यानत्रिलक्षकैः । प्रफुल्लपुष्पैः पवनैः सर्वत्र सुरभीकृताम्
ती सर्वत्र शुभ फुलांच्या तीन लक्ष बागांनी शोभली होती, आणि फुलांच्या सुगंधी वाऱ्यांनी सर्वत्र दरवळत होती.
आमोदितां च शीतेन मन्दचन्दनवायुना । तरुभिर्नारिकेलाणां शोभितां शतकोटिभिः
ती थंड, मंद, चंदनाच्या सुवासिक वाऱ्यांनी सुगंधित झाली होती, आणि शंभर कोटी नारळाच्या झाडांनी शोभली होती.
गुवाकानां च वृक्षैश्च भूषितां तच्चतुर्गुणैः । चतुर्गुणैर्गुवाकानां युक्तामाम्रमहीरुहैः
ती नारळाच्या झाडांपेक्षा चारपट अधिक गुवाकाच्या झाडांनी, आणि तितक्याच प्रमाणात आंब्याच्या झाडांनी सजलेली होती.
परीतां पनसानां च वृक्षैराम्रसमैर्मुने । सुशोभितां च तालानां द्रुमैराम्रसमैर्मुने
ती पानसाच्या झाडांनी आणि आंब्याच्या झाडांनी वेढलेली होती, आणि तळहाताच्या झाडांनी आणि आणखी आंब्याच्या झाडांनी सुंदर दिसत होती, हे मुनी.
अश्वत्थैर्बदरीभिश्च बिल्वैराम्रातकैर्वटैः । शाल्मलीभिश्च जम्बूभिः कदम्बैश्चापि शोभिताम्
ती अश्वत्थ, बोर, बेल, आम्रातक, वड, शाल्मली, जांभूळ आणि कदंब यांच्या झाडांनी शोभली होती.
वंशैश्च तिन्तिडीभिश्च चम्पकैर्बकुलैस्तथा । नागेश्वरैर्नागरङ्गैर्जम्बीरैर्दाडिमैर्युताम्
ती बांबू, चिंच, चंपा, बकुळ, नागेश्वर, नागरंग, लिंबू आणि डाळिंब यांच्या झाडांनी समृद्ध होती.
खर्जुरैरर्जुनैः पिष्टैरिक्षुभिः काञ्चनैरपि । हरीतकीभिर्धात्रीभिरिन्दुभिः परितः प्लुताम्
ती खजूर, अर्जुन, पिष्ट, ऊस, सोन्या बांबू, हरितकी, आवळा आणि चंद्रासारख्या झाडांनी सर्व बाजूंनी वेढलेली होती.
शालैः प्रियालैर्हिन्तालैः शिरीषैः सप्तपर्णकैः । अन्यैर्नानाद्रुमैरिष्टैरिष्टां युक्तां परिप्लुताम्
ती साल, प्रियल, हिंताळ, शिरीष, सप्तपर्ण आणि अनेक प्रिय झाडांनी भरलेली, अतिशय रमणीय आणि समृद्ध होती.
असंख्यैर्मन्दिरै रम्यैरत्युच्चैरपि संस्कृताम् । रत्नेन्द्रसारनिर्माणैर्मुक्तामाणिक्यभूषितैः
ती अनगिनत सुंदर, उंच इमारतींनी सजलेली होती, ज्या रत्न आणि चंदनाच्या लाकडांनी बांधलेल्या होत्या, आणि मोती व माणिकांनी सुशोभित होत्या.
माणिक्यहीरकैश्चित्रैः सद्रत्नकलशान्वितैः । मणिभिर्निर्मितैरिष्टैः सोपाननिकरैर्वरैः
ती विलक्षण माणिक आणि हिरा यांनी, शुभ रत्नजडित कलशांनी, आणि सुंदर रत्नांच्या पायऱ्यांनी सजलेली होती.
कपाटैः कठिनैर्दव्यैरर्गलाकीलकैर्युताम् । हरिन्मणीनां स्तम्भानां कदम्बैरपि संयुतैः
ती मजबूत आणि कठीण दरवाज्यांनी, अर्गळ आणि किल्यांनी सुरक्षित होती, आणि पंक्तीने लावलेल्या पाचूच्या खांबांनी, जणू कदंबाच्या फुलांसारख्या, सजलेली होती.
नानाचित्रैर्विचित्रैश्च सुचित्रैश्च परिष्कृतैः । दर्पणैः सूक्ष्मवस्त्रैश्च शोभितैः श्वेतचामरैः
ती विविध सुंदर आणि कलात्मक सजावटींनी, आरश्यांनी, सूक्ष्म वस्त्रांनी आणि शुभ्र चामरांनी शोभली होती.
प्राङ्गणैः पद्मरागाद्यरिन्द्रनीलपरिष्कृताम् । वीथीभी रत्नखचितैराजमार्गैः समन्विताम्
तीचे अंगण पद्मराग आणि इंद्रनील या रत्नांनी सजलेले होते, आणि रत्नजडित रस्ते व राजमार्गांनी युक्त होती.
ग्रीष्मध्याह्नसूर्याभां ज्वलितां रत्नतेजसा । गवाक्षलक्षैः संयुक्तां वाजिशालापरिष्कृताम्
ती रत्नांच्या तेजाने झगमगत होती, जणू उन्हाळ्यातील दुपारच्या सूर्यासारखी, आणि लक्षावधी खिडक्या व घोड्यांच्या तबेल्यांनी सजलेली होती.
दृष्ट्वा च द्वारकां रम्यां ते देवा विस्मयं ययुः । प्रसन्नवदनो देवो लाङ्गली भगवानजः
ती रम्य द्वारका पाहून देवांना आश्चर्य वाटले; प्रसन्न चेहऱ्याने भगवान बलराम आनंदित झाले.
सस्मार यदुवंशानां समूहमुग्रसेनकम् । वसुदेवं देवकीं च पाण्डवांश्च समातृकान्
त्यांनी यदुवंशातील सर्व मंडळी, उग्रसेन, वसुदेव, देवकी आणि पांडवांसह त्यांच्या मातांची आठवण काढली.
नन्दं यशोदां गोपालान्राजेन्द्रमुनिपुंगवाम् । गन्धर्वान्किन्नरांश्चैव सहितो यदुपुंगवैः
नंद, यशोदा, गवळण, राजांचे आणि ऋषींचे श्रेष्ठ, गंधर्व, किन्नर आणि यदुवंशातील प्रमुख मंडळी—
नन्दो यशोदा गोपाश्च जनन्या सह पाण्डवाः । गन्धर्वाः किन्नराश्चैव विद्याधर्यश्च नारद
नंद, यशोदा, गवळण, त्यांच्या आईबरोबर पांडव, गंधर्व, किन्नर, विद्याधरी आणि नारद—
किन्नर्यश्चापि नर्तक्यो गायका वाद्यभाण्डकाः । भिक्षुका भाण्डकाश्चैव भट्टाश्चगणकास्तथा
नाचणाऱ्या किन्नर स्त्रिया, गायक, वादक, भिक्षुक, तमाशावाले, पंडित आणि ज्योतिषी—
नानादेशो द्भवा भूपा वैद्याश्चान्ये च मानवाः । संन्यासिनश्च यतयोऽवधूता ब्रह्मचारिणः
नानाविध देशांत जन्मलेले राजे, वैद्य, इतर माणसं, संन्यासी, तपस्वी, अवधूत आणि ब्रह्मचारी—
आययुर्मुनयः सर्वे सशिष्याः सिद्धपुंगवाः । सनकश्च सनन्दश्च त्तीयश्च सनातनः
सर्व ऋषी आपापल्या शिष्यांसह आले, सिद्ध पुरुष, तसेच सनक, सनंद आणि तिसरे सनातन—
सनत्कुमारो भगवाञ्ज्ञानिनां च गुरोर्गुरुः । शिष्यैस्त्रिकोटिभिः सार्ध पञ्चवर्षा दिगम्बरः
सनत्कुमार, ज्ञानी लोकांचे गुरु, आपल्या तीस कोटी पाच वर्षांचे दिगंबर शिष्यांसह—
शिष्यैस्त्रिलक्षैः सहितो दुर्वासा भगवानजः । लक्षशिष्यैः कश्यपश्च वाल्मीकिश्च त्रिलक्षकैः
तीन लक्ष शिष्यांसह भगवान अजन्मा दुर्वासा, लक्ष शिष्यांसह कश्यप आणि तीन लक्ष शिष्यांसह वाल्मीकि—
लक्षशिष्यैर्गौ तमश्च कौटिभिश्च बृहस्पतिः । शुक्रस्त्रिकोटिभिः सार्ध भरद्वाजश्च लक्षकैः
लक्ष शिष्यांसह गौतम, कोटी शिष्यांसह बृहस्पती, तीस कोटी शिष्यांसह शुक्र आणि लक्ष शिष्यांसह भरद्वाज—
शिष्यैस्त्रिकोटिभिः सार्धमङ्गिरा भगवानजः । वसिष्ठः कोटिभिः शिष्यैः प्रचेताः कोटिभिस्तथा
तीस कोटी शिष्यांसह भगवान अजन्मा अंगिरस, कोटी शिष्यांसह वसिष्ठ आणि कोटी शिष्यांसह प्रचेतस—
त्रिलक्षैश्च पुलस्त्यश्चाप्यगस्त्यः कोटिभिः सह । पुलहो लक्षशिष्यैश्च क्रतुर्लक्षैस्थैव च
तीन लक्ष शिष्यांसह पुलस्त्य, कोटी शिष्यांसह अगस्त्य, लक्ष शिष्यांसह पुलह आणि तितक्याच शिष्यांसह क्रतू—
अत्रिस्त्रिकोटिभिः शिष्यैर्भृगुश्च पञ्चकोटिभिः । त्रिकोटिभिर्मरीचिश्च शतानन्दः सहस्रकैः
तीस कोटी शिष्यांसह अत्री, पन्नास कोटी शिष्यांसह भृगु, तीस कोटी शिष्यांसह मरीचि आणि हजार शिष्यांसह शतानंद—
सार्ध त्रिकोटिभिः शिष्यैर्ऋष्यशृङ्गो विभाण्डकः । पापिनिः कोटिभिः शिष्यैर्लक्षैः कात्यायनस्तथा
तीस कोटी शिष्यांसह ऋष्यशृंग आणि विभांडक, कोटी शिष्यांसह पापिनी आणि लक्ष शिष्यांसह कात्यायन—