हे कारो तिन्तिडीवृक्षो यत्नात्तं परिवर्जयेत् । शतेन धनहानिः स्यात्प्रजाहानिर्भवेद्ध्रुवम्
हे कारा, चिंचेचे झाड काळजीपूर्वक टाळावे; ते शंभरपट धनहानी आणि निश्चितच संततीहानी करते.
शिबिरेऽतिनिषिद्धश्च नगरे किंचिदेव च । न निषिद्धः प्रसिद्धश्च ग्रामेषु नगरेषु च
छावणीत ते फारच वर्ज्य आहे, शहरात थोडेसे वर्ज्य; पण गावात आणि शहरात ते वर्ज्य नाही, उलट प्रसिद्ध आहे.
विद्यामतिनिषिद्धश्च प्राज्ञस्तं परिवर्जयेत् । खर्जूरश्च गहुश्चैव निषिद्धः शिबिरे तथा
विद्वानांसाठी ते फारच वर्ज्य आहे, म्हणून ज्ञानी माणसाने ते टाळावे; छावणीत खजूर आणि गहूही वर्ज्य आहेत.
न निषिद्धः प्रसिद्धश्च ग्रामेषु नगरेषु च । वृक्षश्च चणकादीनां धान्यं च मङ्गलप्रदम्
गावात आणि शहरात ते वर्ज्य नाही, उलट प्रसिद्ध आहे; चण्यासारखी धान्ये आणि त्यांची झाडे मंगलदायक आहेत.
ग्रामेषु नगरे चापि शिबिरे च तथैव च । इक्षुवृक्षश्च शुभदः संततं शुभदस्तथा
गावात, शहरात आणि छावणीतसुद्धा ऊसाचे झाड नेहमीच शुभ आणि सौख्यदायक असते.
अशोकश्च शिरीषश्च कदम्बश्च शुभप्रदः । कच्चिद्धरिद्रा शुभदा शुभदश्चाऽऽर्द्रकस्तथा
अशोक, शिरीष आणि कदंब ही झाडे शुभता देतात; हळद कधी कधी शुभ असते, आणि आलेसुद्धा शुभ आहे.
हरीतकी च शुभदा ग्रामेषु नगरेषु च । न वाद्या भद्रदा नित्यं तथा चाऽऽमलकी घ्रुवम्
हरितकी गावात आणि शहरात शुभ असते; वाद्ये नेहमीच सौख्य देत नाहीत, आणि आवळा देखील तसेच.
गजानामस्थि शुभदमश्वानां च तथैव च । कल्याणमुच्चैःश्रवसां वास्तौ स्थापनकारिणाम्
हत्ती आणि घोड्यांच्या हाडांना शुभत्व असते; उच्चैःश्रवा यांच्या हाडांचे घरात स्थान केल्याने कल्याण होते.
न शुभप्रदमन्येषामुच्छिन्नकारणं परम् । वानराणां नराणां च गर्दभानां गवामपि
इतर कोणत्याही प्राण्यांच्या हाडांना, विशेषतः काढून टाकल्यास, शुभत्व राहत नाही; हे वानर, माणूस, गाढव आणि गायींसाठीही लागू आहे.
कुक्कुराणां शृगालानां मार्जाराणामभद्रकम् । भेटकानां सूकराणां सर्वेषां च शुभप्रदम्
कुत्रा, कोल्हा, मांजर, बकरी आणि डुक्कर यांच्या बाबतीत सर्व काही अशुभच असते; यांपैकी काहीही शुभ देत नाही.
ईशाने चापि पूर्वस्मिन्पश्चिमे च तथोत्तरे । शिबिरस्य जलं भद्रमन्यत्राशुभमेव च
ईशान्य, पूर्व, पश्चिम आणि उत्तर या दिशांना छावणीत पाणी ठेवणे शुभ असते; इतरत्र मात्र ते अशुभ असते.
दीर्घे प्रस्थे समानं च न कुर्यान्मन्दिरे बुधः । चतुरस्रे गृहे कारो गृहिणां धननाशनम्
शहाणा माणूस लांबट किंवा चौकोनी घर बांधू नये; चौकोनी घर गृहस्थाच्या धनाचा नाश करते.
दीर्घप्रस्थः परिमितो नेत्राङ्केनापि संहृतम् । शून्येन रहितं भद्रं शून्यं शून्यप्रदं नृणाम्
लांबट चौकोन, डोळ्याने मोजून आखलेला, जर रिकामा असेल तर शुभ असतो; पण रिकामेपणामुळे लोकांमध्येही रिकामेपणा येतो.
प्रस्थे हस्तद्वयात्पूर्वं दीर्घे हस्तत्रयं तथा । गृहाणां शुभदं द्वारं प्राकारस्य गृहस्य च
चौकोनी घरात दार पुढून दोन हात अंतरावर, आणि लांबट घरात तीन हात अंतरावर असावे; घराचे दार आणि भिंत दोन्ही शुभता देतात.
न मध्यदेशे कर्तव्यं किंचिन्न्यूनाधिके शुभम् । चतुरस्रं चन्द्रवेधं शिबिरं मङ्गलप्रदम्
मध्यभागी काहीही बांधू नये, ते कमी असो वा जास्त; चंद्रवेध असलेली चौकोनी छावणी मंगलदायक असते.
अभद्रदं सूर्यवेधं शिबिरं मङ्गलप्रदम् । अभद्रदं सूर्यवेधं प्राङ्गणं च तथैव च
सूर्यवेध असलेली छावणी जरी कधी कधी शुभ वाटली तरी ती अशुभच असते; अंगणातला सूर्यवेधही अशुभ असतो.
शिबिराभ्यन्तरे भद्रा स्थापिता तुलसी नृणाम् । धनपुत्रप्रदात्री च पुण्यदा हरिभक्तिदा
छावणीच्या आत ठेवलेली तुळस लोकांसाठी शुभ असते; ती धन, मुले, पुण्य आणि हरिभक्ती देते.
प्रभाते तुलसीं दृष्ट्वा स्वर्णदानफलं लभेत् । मालती यूथिका कुन्दं माधवी केतकी तथा
प्रभातकाळी तुळस पाहिल्याने सोन्याचे दान केल्याचा फल मिळते; मोगरा, जुई, कुंद, माधवी आणि केतकी याही तशाच आहेत.
नागेश्वरं मल्लिकां च काञ्चनं बकुलं शुभम् । अपराजिता च शुभदा तेषामुद्यानमीप्सितम्
नागेश्वर, मल्लिका, कांचन, बकुळ आणि अपराजिता ही झाडे शुभ असतात; त्यांचा बाग सर्वांना आवडतो.
पूर्वे च दक्षिणे चैव शुभदं नात्र संशयः । ऊर्ध्वं षोडशहस्तेभ्यो नैव कुर्याद्गृहं गृही
पूर्व आणि दक्षिण दिशेला हे नक्कीच शुभ असते; सोळा हातांपेक्षा उंच घर गृहस्थाने बांधू नये.
उर्ध्वं विंशतिहस्तेभ्यः प्राकारं न शुभप्रदम् । सूत्रधारं तैलाकारं स्वर्णकारं च हीरकम्
वीस हातांपेक्षा उंच भिंत शुभ नसते; तसेच सुतार, तेलवाला, सोनार आणि हिरे व्यापारी यांनाही.
वाटीमूले ग्राममध्ये न कुर्यात्स्थापनं बुधः । ब्राह्मणं क्षत्त्रियं वैश्यं सच्छूद्रं गणकं शुभम्
शहाण्या माणसाने बागेच्या मुळाशी किंवा गावाच्या मध्यभागी घर बांधू नये; ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य, सच्चा शूद्र आणि शुभ ज्योतिषी हे मात्र योग्य आहेत.
भट्टं वैद्यं पुष्पकारं स्थापयेच्छिबिरान्तिके । प्रस्थे च परिखामानं शतहस्तं प्रशस्तकम्
शिबिराजवळ एक पुरोहित, एक वैद्य आणि एक फुलांची सजावट करणारा ठेवावा. शिबिराभोवती शंभर हात रुंद आणि नीट बांधलेली खंदक करावी.
परितः शिबिराणां च गम्भीरं दशहस्तकम् । संकेतपूर्वकं चैव परिखाद्वारमीप्सितम्
शिबिराभोवती दहा हात खोल अशी खंदक करावी. खंदकात प्रवेश करण्यासाठी हवी तशी जागा आधीच ठरवावी.
शत्रोरगम्यं मित्रस्य गम्यमेव सुखेन च । शाल्मलीनां तिन्तिडीनां हिन्तालानां तथैव च
ती खंदक शत्रूंना जाऊ न शकणारी, पण मित्रांना सहज जाण्यासारखी असावी. शाल्मली, तिंतिडी आणि हिंताल या झाडांचाही तसाच वापर करावा.
निम्बाणां सिन्धुवाराणां बदरीणामभद्रकम् । धत्तूराणां वटानां चाप्येरण्डानामवाञ्छितम्
निंबा, सिंधुवारा, बोर, अभद्र, धत्तूरा, वड आणि एरंड या झाडांचाही इच्छेनुसार वापर करावा.
एतेषामतिरिक्तानां शिबिरे काष्ठमीप्सितम् । वृक्षं च वज्रहस्तं च भूधरो वर्जयेदधः
याशिवाय इतरही लाकूड शिबिरासाठी योग्य आहे. पण वीज पडलेली किंवा वारुळावर वाढलेली झाडे टाळावीत.
पुत्रदारधनं हन्यादित्याह कमलोद्भवः । कथितं लोकशिक्षार्थं कुरु काष्ठं विना पुरीम्
कमलातून जन्मलेल्या ब्रह्मदेवाने सांगितले आहे की, अशी झाडे वापरल्याने मुलं, पत्नी आणि संपत्ती नष्ट होते. म्हणून लोकांना शिकवण्यासाठी असे सांगितले आहे—अशा लाकडाशिवायच नगरी बांधावी.
शुभक्षणं चाप्यधुना गच्छ वत्स यथासुखम् । विश्वकर्मा हरिं नत्वा जगाम् पक्षिणा सह
आता शुभ मुहूर्त आहे, बाळा, तू हवे तसे जा. विश्वकर्म्याने हरिला वंदन करून त्या पक्षासोबत निघाला.
समुद्रस्य समीपं च वटमूलं मनोहरम् । सुष्वाप तत्र नक्तं च कारुश्च पक्षिणा सह
समुद्राच्या काठी, वडाच्या मुळाशी जी रमणीय जागा होती, तिथे त्या कारागिराने त्या पक्षासोबत रात्री झोप घेतली.