सर्वत्र सिद्धं निलयमुग्रसेनस्य भूभृतः । आश्रमं सर्वतोभद्रं वसुदेवस्य मत्पितुः
सर्वत्र उग्रसेन राजासाठी उत्तम निवासस्थान आणि माझ्या वडिल वसुदेवांसाठी सर्व बाजूंनी मंगल आश्रम,
विश्वकर्मोवाच के ते वृक्षाः प्रशस्ताश्च निषिद्धाश्चापि केचन । भद्राभद्रप्रदाश्चापि तान्वदस्व जगद्गुरो
विश्वकर्मा म्हणाला: कोणते वृक्ष प्रशंसनीय आहेत आणि कोणते वर्ज्य आहेत? कोणते शुभ किंवा अशुभ फल देतात? हे जगद्गुरु, ते मला सांगा.
केषामस्थिनियुक्तं च शिबिरं च शुभाशुभम् । दिशि कुत्र जलं भद्रमभद्रं च वद प्रभो
कोणत्या छावण्यांत हाडांचा वापर केला आहे आणि त्या शुभ की अशुभ आहेत? कोणत्या दिशेला पाणी शुभ किंवा अशुभ असते, हे प्रभो, मला सांगा.
भद्रप्रदश्च को वृक्षो दिशि कृत्र प्रवर्तते । किं प्रमाणं गृहाणां च प्राङ्गणानां सुरेश्वर
कोणता वृक्ष शुभ फल देतो आणि तो कोणत्या दिशेला वाढतो? घरे आणि अंगण यांचे योग्य माप काय आहे, हे सुरेश्वर, मला सांगा.
मङ्गलं कुसुमोद्यानं दिशि कुत्र तरोस्तथा । प्राकाराणां किं प्रमाणं परिखाणां सुरेश्वर
फुलांचे शुभ बाग कुठे असावी आणि वृक्ष कोणत्या दिशेला असावा? तटबंदी आणि परिखा यांचे योग्य माप काय आहे, हे सुरेश्वर, मला सांगा.
द्वाराणां च गृहाणां च प्राकाराणां प्रमाणकम् । कस्य कस्य तरोः काष्ठं प्रशस्तं शिबिरे प्रभो
दार, घरे आणि तटबंदी यांचे माप काय असावे? छावणीत कोणत्या वृक्षाचे लाकूड उत्तम मानले जाते, हे प्रभो, मला सांगा.
अमङ्गलं वा केषां च सर्वं मां वक्तुमर्हसि
कोणासाठी आणि काय अमंगल आहे ते सर्व तू मला सांग.
श्रीभगवानुवाच आश्रमे नारिकेलश्च गृहिणां च धनप्रदः । शिबिरस्य यदीशाने पूर्वे पुत्रप्रदस्तरुः
श्रीभगवान म्हणाले: आश्रमात नारळाचे झाड गृहस्थांसाठी धन देणारे आहे; छावणीच्या ईशान्य दिशेला झाड लावल्यास पुत्रप्राप्ती होते.
सर्वत्र मङ्गलार्हश्च तरुराजो मनोहरः । रसालवृक्षः पूर्वस्मिन्नृणां संपत्प्रदस्तथा
सर्वत्र सुंदर आणि सर्वांना मंगल देणारा वृक्षराज आहे; पूर्वेला रसाळ वृक्ष लोकांना संपत्ती देतो.
शुभप्रदश्च सर्वत्र सुरकारो निशामय । बिल्वश्च पनसश्चैव जम्बीरो बदरी तथा
सर्वत्र सुरक वृक्ष शुभ देतो; तसेच बेल, फणस, लिंबू आणि बोर हेही लक्षात घे.
प्रजाप्रदश्च पूर्वस्मिन्दक्षिणे धनदस्तथा । संपत्प्रदश्च सर्वत्र यतो हि वर्धते गृही
पूर्वेला झाडे संतती देतात; दक्षिणेला धन मिळते; सर्वत्र ते संपत्ती देतात, त्यामुळे गृहस्थ वाढतो.
जम्बूवृक्षश्च दाडिम्बः कदल्याम्रातकस्तथा । बन्धुप्रदश्च पूर्वस्मिन्दक्षिणे मित्रदस्तथा
जांभूळ, डाळिंब, केळी आणि आंबा; पूर्वेला ते नातेसंबंध देतात, दक्षिणेला मैत्री मिळते.
सर्वत्र शुभदश्चैव धनपुत्रशुभप्रदः । हर्षप्रदो गुवाकश्च दक्षिणे पश्चिमे तथा
सर्वत्र शुभ, धन, पुत्र आणि आनंद देतात; गुवाक वृक्ष दक्षिण व पश्चिमेला हर्ष देतो.
ईशाने सुखदश्चैव सर्वत्रैव निशामय । सर्वत्र चम्पकः शुद्धो भुवि भद्रप्रदस्तथा
ईशान्येला सुख देतो; आणि सर्वत्र शुद्ध चंपक वृक्ष पृथ्वीवर भद्र देतो हे लक्षात घे.
अलाबुश्चापि कूष्माण्डमायाम्बुश्च सकिंशुकः । खर्जूरी कर्कटी चापि शिबिरे मङ्गलप्रदा
दुधी भोपळा, कोहळा, पाणी आणि किंशुक; खजूर व काकडीही छावणीत मंगलदायक आहेत.
वास्तूककारबिल्वश्च वार्ताकश्च शुभप्रदः । लताफलं च शुभदं सर्वं सर्वत्र निश्चितम्
वास्तूक, कारा, बेल आणि वांगी हे शुभ देतात; वेलफळ सर्वत्र नक्कीच शुभ आहे.
प्रशस्तं कथितं कारो निषिद्धं च निशामय । वन्यवृक्षो निषिद्धश्च शिबिरे नगरेऽपि च
काय योग्य आणि काय वर्ज्य आहे ते सांगितले; छावणीत आणि शहरात वनझाडे वर्ज्य आहेत हे लक्षात घे.
वटो निषिद्धः शिबिरे नित्यं चोरभयं यतः । नगरेषु प्रसिद्धश्च दर्शनात्पुण्यदस्तथा
वडाचे झाड छावणीत नेहमी वर्ज्य आहे, कारण ते चोरांचा भयंकर धोका आणते; पण शहरात ते प्रसिद्ध असून दर्शनाने पुण्य मिळते.
निषिद्धः शाल्मलिश्चैव शिबिरे नगरे पुरे । दुःखप्रदश्च सततं भूमिपानां सदाऽपि च
शालमलीचे झाड छावणी, शहर आणि नगरात वर्ज्य आहे; ते नेहमी राजांना दुःख देते.
न निषिद्धः प्रसिद्धश्च ग्रामेषु नगरेषु च । विद्यामतिनिषिद्धस्तु सततं दुःखदस्तदा
गावात आणि शहरात ते वर्ज्य नाही, उलट प्रसिद्ध आहे; पण विद्वानांसाठी ते नेहमीच कठोरपणे वर्ज्य असून दुःख देणारे आहे.
हे कारो तिन्तिडीवृक्षो यत्नात्तं परिवर्जयेत् । शतेन धनहानिः स्यात्प्रजाहानिर्भवेद्ध्रुवम्
हे कारा, चिंचेचे झाड काळजीपूर्वक टाळावे; ते शंभरपट धनहानी आणि निश्चितच संततीहानी करते.
शिबिरेऽतिनिषिद्धश्च नगरे किंचिदेव च । न निषिद्धः प्रसिद्धश्च ग्रामेषु नगरेषु च
छावणीत ते फारच वर्ज्य आहे, शहरात थोडेसे वर्ज्य; पण गावात आणि शहरात ते वर्ज्य नाही, उलट प्रसिद्ध आहे.
विद्यामतिनिषिद्धश्च प्राज्ञस्तं परिवर्जयेत् । खर्जूरश्च गहुश्चैव निषिद्धः शिबिरे तथा
विद्वानांसाठी ते फारच वर्ज्य आहे, म्हणून ज्ञानी माणसाने ते टाळावे; छावणीत खजूर आणि गहूही वर्ज्य आहेत.
न निषिद्धः प्रसिद्धश्च ग्रामेषु नगरेषु च । वृक्षश्च चणकादीनां धान्यं च मङ्गलप्रदम्
गावात आणि शहरात ते वर्ज्य नाही, उलट प्रसिद्ध आहे; चण्यासारखी धान्ये आणि त्यांची झाडे मंगलदायक आहेत.
ग्रामेषु नगरे चापि शिबिरे च तथैव च । इक्षुवृक्षश्च शुभदः संततं शुभदस्तथा
गावात, शहरात आणि छावणीतसुद्धा ऊसाचे झाड नेहमीच शुभ आणि सौख्यदायक असते.
अशोकश्च शिरीषश्च कदम्बश्च शुभप्रदः । कच्चिद्धरिद्रा शुभदा शुभदश्चाऽऽर्द्रकस्तथा
अशोक, शिरीष आणि कदंब ही झाडे शुभता देतात; हळद कधी कधी शुभ असते, आणि आलेसुद्धा शुभ आहे.
हरीतकी च शुभदा ग्रामेषु नगरेषु च । न वाद्या भद्रदा नित्यं तथा चाऽऽमलकी घ्रुवम्
हरितकी गावात आणि शहरात शुभ असते; वाद्ये नेहमीच सौख्य देत नाहीत, आणि आवळा देखील तसेच.
गजानामस्थि शुभदमश्वानां च तथैव च । कल्याणमुच्चैःश्रवसां वास्तौ स्थापनकारिणाम्
हत्ती आणि घोड्यांच्या हाडांना शुभत्व असते; उच्चैःश्रवा यांच्या हाडांचे घरात स्थान केल्याने कल्याण होते.
न शुभप्रदमन्येषामुच्छिन्नकारणं परम् । वानराणां नराणां च गर्दभानां गवामपि
इतर कोणत्याही प्राण्यांच्या हाडांना, विशेषतः काढून टाकल्यास, शुभत्व राहत नाही; हे वानर, माणूस, गाढव आणि गायींसाठीही लागू आहे.
कुक्कुराणां शृगालानां मार्जाराणामभद्रकम् । भेटकानां सूकराणां सर्वेषां च शुभप्रदम्
कुत्रा, कोल्हा, मांजर, बकरी आणि डुक्कर यांच्या बाबतीत सर्व काही अशुभच असते; यांपैकी काहीही शुभ देत नाही.