एवं ब्रह्मण्यदेवस्य चरित्रं शृणु नारद । इदं स्तोत्रं महापुण्यं यः पठेद्भक्तिपूर्वकम्
नारद, ब्रह्मनिष्ठ देवाचं चरित्र ऐक. जो कोणी हा अत्यंत पुण्यदायक स्तोत्र भक्तीभावाने म्हणतो,
श्रीकृष्णे निश्चलां भक्तिं लभते नात्र संशयः । अस्पष्टकीर्तिः सुयशा मूर्खो भवति पण़्डितः
त्याला श्रीकृष्णावर अढळ भक्ती मिळते, यात शंका नाही. ज्याची कीर्ती अस्पष्ट आहे त्याला चांगली कीर्ती मिळते, आणि मूर्ख माणूसही विद्वान होतो.
इह लोके सुखं प्राप्य यात्यन्ते श्रीहरेः पदम् । तत्र नित्यं हरेर्दास्यं लभते नात्र संशयः
या जगात सुख मिळवून शेवटी श्रीहरिच्या चरणी पोहोचतो; तिथे त्याला कायमचं हरिची सेवा मिळते, यात काहीच शंका नाही.
इतिo श्रीब्रह्मo महाo श्रीकृष्णजन्मखo उत्तo नारदनाo मुनिपत्नीस्तोत्रं नाम द्व्यधिकशततमोऽध्यायः
या प्रकारे श्रीब्रह्म विभागातील श्रीकृष्ण जन्माख्यानात 'नारदांनी मुनीपत्नींचे स्तोत्र' नावाचा एकशे दुसरा अध्याय संपला.
अथ त्र्यधिकशततमोऽध्यायः नारायण उवाच अथाऽऽगत्य मधुपुरीं प्रणम्य पितरं विभुः । सबलो वटमूले च सस्मार गरुडं हरिः
आता एकशे तिसऱ्या अध्यायाची सुरुवात. नारायण म्हणाले: मग मधुपुरीत येऊन प्रभूंनी वडिलांना वंदन केलं; भाऊसोबत वडाच्या झाडाखाली बसून हरिने गरुडाचा स्मरण केला.
सादरं लवणोदं च विश्वकर्माणमीप्सितम् । तत्याज गोपवेषं च नृपवेषं दधार सः
आदराने, त्याने समुद्र आणि विश्वकर्म्याला हाक दिली; गवळ्याचा वेश सोडून राजाचा वेश धारण केला.
एतस्मिन्नन्तरे चक्रमाजगाम् हरिं स्वयम् । परं सुदर्शनं नाम सूर्यकोटिसमप्रभम्
इतक्यात, सुदर्शन चक्र स्वतःच हरिजवळ आलं—ते अत्यंत तेजस्वी, दहा कोटी सूर्यांसारखं उजळत होतं.
तेजसा हरिणा तुल्यं परं वैरिविमर्दनम् । अव्यर्थमस्त्रमस्त्राणां प्रवरं परमं परम्
ते चक्र हरिसारखंच तेजस्वी, शत्रूंचा संहार करणारे, सर्व अस्त्रांमध्ये श्रेष्ठ आणि अचूक होतं.
रत्नयानं पुरः कृत्वा गरुडो हरिसंनिधिम् । विश्वकर्मा सशिष्यश्च जलधिः कम्पितस्तथा
गरुडाने रत्नजडित वाहन पुढे ठेवून हरिजवळ प्रवेश केला; विश्वकर्मा आपल्या शिष्यांसह आणि समुद्रही थरथरत तिथे आले.
हरिं प्रणेमुस्ते सर्वे मूर्ध्ना च भक्तिपूर्वकम् । सस्मितः सादरं यत्नात्तानुवाच क्रमाद्विभुः
सर्वांनी भक्तीभावाने मस्तक झुकवून हरिला वंदन केलं; प्रभु हसत, आदराने आणि प्रेमाने सर्वांना एकेक करून बोलले.
श्रीकृष्ण उवाच हे समुद्र महाभाग स्थलं च शातयोजनम् । देहि मे नगरार्थं च पश्चाद्दास्यामि निश्चितम्
श्रीकृष्ण म्हणाले: हे समुद्रराजा, मला नगरासाठी शंभर योजन रुंदीचं भूमीस्थान दे; मी नंतर ते तुला नक्की परत देईन.
नगरं कुरु हे कारो त्रिषु लोकेषु दुर्लभम् । रमणीयं च सर्वेषां कमनीयं च योषिताम्
हे विश्वकर्मा, तिन्ही लोकांत दुर्मिळ, सर्वांना रमणीय आणि स्त्रियांना आकर्षक असं नगर बांध.
वाञ्छितं चापि भक्तानां वैकुण्ठसदृशं परम् । सर्वेषामपि स्वर्गाणां परं पारमभीप्सितम्
ते भक्तांच्या इच्छेनुसार असावं, वैकुंठासारखं श्रेष्ठ असावं आणि सर्व स्वर्गांपेक्षा वरचढ, सर्वांच्या मनातील अंतिम ध्येय असावं.
दिवानिशं खगश्रेष्ठ संनिधौ विश्वकर्मणः । स्थितिं कुरु महाभाग यावन्निर्माति द्वारकाम्
हे पक्षीराज, विश्वकर्म्याजवळ दिवसरात्र राहा, जोपर्यंत द्वारका पूर्ण होत नाही.
दिवानिशं च मत्पार्श्वे चक्रश्रेष्ठ स्थितिं कुरु । ओमित्युक्त्वा तु प्रययुः सर्वे चक्रं विना मुने
हे चक्रश्रेष्ठ, तूही माझ्या जवळ दिवसरात्र राहा; असं 'ॐ' उच्चारून सर्वजण, फक्त चक्र सोडून, निघून गेले.
कंसस्य पितरं भद्रमुग्रसेनं महाबलम् । नृपं चकार नगरे क्षत्रियाणां सतामपि
कंसाचा वडील, बलवान आणि सद्गुणी उग्रसेन याला, त्या नगरात क्षत्रियांमध्येही राजा केलं.
विजित्य च जरासंधं निहत्य यवनं तथा । उपायेन महाभाग निर्माणक्रममीश्वरः
जरा संध आणि यवनाचा पराभव करून, प्रभूंनी युक्तीने नगर उभारणीची तयारी सुरू केली.
श्रीभगवानुवाच शतयोजनपर्यन्तं नगरं सुमनोहरम् । पद्मरागैर्मरकतैरिन्द्रनीलैरनुत्तमैः
श्रीभगवान म्हणाले: शंभर योजन विस्तारलेलं, अत्यंत सुंदर असं नगर, उत्तम पद्मराग, पाचू आणि निळमणी यांनी सजवलं जाईल.
रुचकैः पारिभद्रैश्च पलङ्कैश्च स्यमन्तकैः । गन्धकैर्गालिमैश्चैव चन्द्रकान्तादिभिस्तथा
रुचक, पारिभद्र, पलंक, स्यमंतक या रत्नांनी, तसेच गंधक, गालीम या दगडांनी आणि चंद्रकांत वगैरे इतर रत्नांनी,
सूर्यकान्तादिभिश्चैव पुत्रैश्च स्फटिकाकृतैः । हरिद्वर्णैश्च मणिभिः श्यामैर्गौरमुखैश्चषैः
सूर्यकांत वगैरे रत्नांनी, स्फटिकासारख्या मुलांच्या आकाराच्या रत्नांनी, हिरवे व काळसर, तसेच गोऱ्या चेहऱ्याच्या रत्नांनी,
गोरोचनाभिः पीतैश्च दाडिमीबीजरूपकैः । पद्मबीजनिभैश्चैव नीलैः कमलवर्णकैः
गोरचनासारख्या पिवळ्या रत्नांनी, डाळिंबाच्या बीसारख्या आकाराच्या दगडांनी, तसेच निळ्या कमळाच्या बियांसारख्या रत्नांनी,
मणिभिः कज्जलाकारैरुज्ज्वलैश्च परिष्कृतैः । श्वेतचम्पकवर्णाभैस्तप्तकाञ्चनसंनिभैः
काजळासारख्या, तेजस्वी व सुंदरपणे सजवलेल्या रत्नांनी, पांढऱ्या चंपकाच्या फुलांसारख्या आणि तापलेल्या सोन्यासारख्या चमकणाऱ्या रत्नांनी,
स्वर्णमूल्यशतगुणैरीषद्रक्तैः सुशोभनैः । गरिष्ठैश्च वरिष्ठैश्च मणिश्रेष्ठैश्च पूजितैः
सोन्याच्या किमतीपेक्षा शंभरपट अधिक मोलाच्या, किंचित लालसर, सुंदर, जड, उत्तम आणि सर्वश्रेष्ठ अशा पूज्य रत्नांनी,
यथाविधानं यद्योगं यत्र यन्मुक्तमीप्सितम् । मणीनां हरणं चैव यक्षसंघा हिमालयात्
योग्य पद्धतीने आणि गरजेनुसार, जिथे ज्या रत्नांची इच्छा असेल, तेथे हिमालयातून यक्षांच्या समूहांनी रत्नांची आणणी,
दिवानिशं करिष्यन्ति यावन्निर्माणपूर्वकम् । यक्षैश्च सप्तभिर्लक्षैः कुबेरप्रेरितैरपि
रचना पूर्ण होईपर्यंत, दिवस-रात्र सात लाख यक्ष, अगदी कुबेराने पाठवलेले, हे कार्य करतील,
वेताललक्षैः कूष्माण्डलक्षैः शंकरयोजितैः । दानवैर्ब्रह्मरक्षोभिः शैलकन्यानियोजितैः
शंभर हजार वेताळ, कूष्मांड, शंकराने नेमलेले, दानव, ब्रह्मराक्षस आणि पर्वतकन्या यांच्या सहाय्याने,
कुरु दिव्यं च पत्नीनां सहस्राणां च षोडश । अन्यपत्नीजनस्यापि चाष्टाधिकशतस्य च
सोळा हजार पत्नींसाठी आणि इतर पत्नी, ज्यांची संख्या शंभर आठ आहे, त्यांच्यासाठीही दिव्य छावणी तयार कर,
शिबिरं परिखायुक्तमुच्चैः प्राकारवेष्टितम् । युक्तद्वादशशालं च सिंहद्वारपरिष्कृतम्
परिखा असलेली, उंच तटबंदीने वेढलेली, बारा सभागृहांनी युक्त आणि सिंहद्वारांनी सजलेली छावणी,
युक्तं चित्रैर्विचित्रैश्च कृत्रिमैश्च कपाटकैः । निषिद्धवृक्षरहितं प्रसिद्धैश्च परिष्कृतम्
नानाविध सुंदर व कृत्रिम दरवाजे असलेली, निषिद्ध वृक्ष नसलेली आणि प्रसिद्ध वस्तूंनी सजलेली,
सुलक्षणं चन्द्रवेधं प्राङ्गणं च तथैव च । यदूनामाश्रमं दिव्यं किंकराणां तथैव च
सुव्यवस्थित, चंद्राच्या आकाराच्या वेदीसह अंगण, तसेच यादवांसाठी आणि सेवकांसाठी दिव्य आश्रम,