देवांश्च भोजयामास ब्राह्मणांश्चापि सादरम् । ये ये समाययुर्यज्ञे तेच दत्त्वा शुभाशिषम्
त्याने देवांना आणि ब्राह्मणांना आदराने जेवू घातले; जे जे यज्ञात आले होते, त्यांनी शुभाशीर्वाद देऊन परत गेले.
कृण्णाय बलदेवाय प्रहृष्टाः प्रययृर्गुहम् । नन्दः सभार्यो निर्वाप्य शुभकर्म सुतस्य वै
कृष्ण आणि बलरामासोबत सर्वजण आनंदाने गुहेकडे गेले; नंद आणि त्यांची पत्नी, आपल्या मुलासाठी शुभकार्य करून, तिथे गेले.
क्रोडे कृत्वा बलं कृष्णं चुचुम्ब वदनं तयोः । उचचै रुरोद नन्दश्च यशोदा च पतिव्रता श्रीकृष्णस्तं समाश्वास्य बोधयामास यत्नतः
नंदाने बलराम आणि कृष्णाला मांडीवर घेऊन त्यांच्या गालांना चुंबन दिले; नंद मोठ्याने रडला आणि पतिव्रता यशोदा देखील रडली. श्रीकृष्णाने त्यांना धीर देत शांत केले.
श्रीकृष्ण उवाच सानन्दं गच्छ हे मातर्यशोदे तातमत्वरम् । त्वमेव माता पोष्ट्री त्वं पिता च परमार्थतः
श्रीकृष्ण म्हणाला — आई यशोदा, आनंदाने जा, वडील, तुम्हीही उशीर करू नका; खरी आई आणि पोसणारी तुम्हीच आहात, आणि खऱ्या अर्थाने तुम्हीच माझे वडीलही आहात.
अवन्तिनगरं तात यास्यामि सबलोऽधुना । मुनेः सांदीपनेः स्थानं वेदपाठार्थमीप्सितम्
वडील, मी आता बलरामासोबत अवंती नगरीला, सांदीपनी ऋषींच्या आश्रमात, वेद शिकण्यासाठी जाणार आहे.
तत आगत्य सुचिरं काले भवति दर्शनम् । कामः करोति कलनं स च भेदं करोति च
खूप दिवसांनी पुन्हा भेट होईल; इच्छा जुळवते आणि तीच वेगळेपणही आणते.
सर्वं कालकृतं मातर्भेदं संमीलनं नृणाम् । सुखं दुःखं च हर्षं च शोकं च मङ्गलालयम्
आई, माणसांमध्ये जुळणे आणि वेगळे होणे, सुख-दुःख, आनंद-शोक आणि सर्व शुभ गोष्टी — हे सर्व काळामुळेच घडते.
मया दत्तं च तत्त्वं च योगिनामपि दुर्लभम् । सर्वं नन्दश्च सानन्दं त्वामेव कथयिष्यति
मी दिलेले सत्य योग्यांनाही दुर्मिळ आहे; नंद तुला सगळं आनंदाने सांगेल.
इत्युक्त्वा जगतां नाथो वसुदेवसभां ययौ । तदाज्ञया क्षणं प्राप्य ययौ संदीपनेर्गूहम्
असं सांगून, जगाचा नाथ वसुदेवाच्या सभेत गेला; त्याच्या आज्ञेने क्षणातच सांदीपनीच्या आश्रमात पोहोचला.
वसुदेवं देवकीं च संभाष्य विनयेन च । नन्दः सभार्यः प्रययौ हृदयेन विदूयता
श्रीकृष्णाने वसुदेव आणि देवकीशी नम्रतेने संवाद केला; नंद आणि त्यांची पत्नी, दुःखी मनाने, निघून गेले.
मुक्तामणिं सुवर्ण च माणिक्यं हीरकं तथा । वह्निशुद्धांशुकं रत्नं नन्दाय देवकी ददौ
देवकीने नंदाला एक मोती, सोने, माणिक, हिरा आणि अग्नीशुद्ध वस्त्र दिले.
श्वेताश्वं च गजेन्द्रं च सुवर्णरथमुत्तमम् । नन्दाय कृष्णः प्रददौ वसुदेवश्च सादरम्
कृष्ण आणि वसुदेव यांनी नंदाला आदराने पांढरा घोडा, मोठा हत्ती आणि उत्तम सुवर्णरथ दिला.
तयोरनुव्रजन्विप्रा देवकीप्रमुखाः स्त्रियः । वसुदेवस्तथाऽक्रूरोऽप्युद्धवश्च ययौ मुदा
त्यांच्या मागे ब्राह्मण आणि देवकीसह इतर स्त्रिया गेल्या; वसुदेव, अक्रूर आणि उद्धवही आनंदाने गेले.
कालिन्दीनिकटं गत्वा ते सर्वे रुरुदुः शुचा । परस्परं च संभाष्य ते सर्वे स्वालयं ययुः
सर्वजण यमुनाकाठी गेले आणि दुःखाने रडले; एकमेकांशी बोलून, ते सर्व आपल्या घरी परतले.
कुन्ती सपुत्रा विधवा वसुदेवाज्ञया मुने । नानारत्नमणिं प्राप्य प्रययौ स्वरलयं मुदा
कुंती आपल्या मुलांसह विधवा झाली होती, पण वसुदेवांच्या आज्ञेने तिने अनेक मौल्यवान रत्ने मिळवली आणि आनंदाने स्वर्गलोकात गेली.
वसुतेवो देवकी च पुत्रकल्याणहेतवे । नानारत्नमणिं वस्त्रं मुवर्णं रजतं तथा
वसुदेव आणि देवकी यांनी आपल्या मुलांच्या कल्याणासाठी विविध रत्ने, वस्त्रे, सोने आणि चांदी दिली.
मुक्तामाणिक्यचहारं च मिष्टान्नं च सुधोपमम् । भट्टेम्यो ब्राह्मणेभ्यश्च प्रददौ सादरं मुदा
त्यांनी मोती, माणिक, दागिने आणि अमृतासारखे गोड पदार्थ ब्राह्मण व पुरोहितांना आदराने व आनंदाने दिले.
महोत्सवं वेदपाठं हरेर्नामैकमङ्गलम् । विप्राणां भोजनं चैव कारयामास यत्नतः
त्यांनी मोठा उत्सव, वेदपाठ, हरिनामाचा मंगल गजर आणि ब्राह्मणांना जेवण यांचे बारकाईने आयोजन केले.
ज्ञातीनां बान्धवानां च पुरस्कारं यथोचितम् । चकार मणिमाणिक्यमुक्तावस्त्रैर्मनोहरैः
नातेवाईक व मित्रांना योग्य त्या मानाने सुंदर रत्ने, माणिक, मोती आणि वस्त्रे देऊन सन्मान केला.
इति श्रीब्रह्मo महाo श्रीकृष्णजन्मखo नारादनाo उत्तo भगवदुपनयनं नामैकाधिकशततमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीब्रह्मवैवर्त महापुराणातील श्रीकृष्ण जन्मखंडातील नारदकृत 'भगवंताच्या उपनयन' नावाचा एकशेएकवा अध्याय संपला.
द्व्यधिकशततमोऽध्यायः नारायण उवाच कृण्णः सांदीपनेर्गेहं गत्वा च सबलो मुदा । नमश्चकार स्वगुरुं गुरुपत्नीं पतिव्रताम्
दोनशे दुसरा अध्याय. नारायण म्हणाले: कृष्ण आपल्या भावासह आनंदाने सांदीपनी ऋषींच्या घरी गेला आणि आपल्या गुरू व त्यांच्या पतिव्रता पत्नीला नमस्कार केला.
शुभाशिषं गृहीत्वा च दत्त्वा रत्नमणिं हरिः । गुरवे तस्य भार्यायै तमुवाच यथोचितम्
शुभाशीर्वाद घेऊन आणि रत्न देऊन हरीने गुरू व त्यांच्या पत्नीला योग्य त्या प्रकारे संबोधले.
श्रीकृष्ण उवाच त्वत्तो विद्यां लभिष्यामि वाञ्छितां वाञ्छितं मम । कृत्वा शुभक्षणं विप्र मां पाठय यथोचितम्
श्रीकृष्ण म्हणाला: मला तुझ्याकडून हवी ती विद्या मिळेल. हे ब्राह्मण, शुभ मुहूर्तावर मला योग्य ते शिकव.
ओमित्युक्त्वा मुनिश्रेष्ठः पूजयामास तं मुदा । मधुपर्कप्राशनेन गवा वस्त्रेण चन्दनैः
‘ॐ’ असे म्हणून त्या श्रेष्ठ ऋषीने आनंदाने मधुपर्क, गाय, वस्त्रे आणि चंदनाने त्याची पूजा केली.
मिष्टान्नं भोजयामास ताम्बूलं च सुवासितं । सुप्रियं कथयामास तुष्टाव परमेश्वरम्
त्यांनी गोड पदार्थ, सुवासिक तांबूल दिले, प्रेमाने बोलले आणि परमेश्वराची स्तुती केली.
सांदीपनिरुवाच परं ब्रह्म परं धाम परमीश परात्पर । स्वेच्छामयं स्वयंज्योतिर्निलिप्तैको निरङ्कुशः
सांदीपनी म्हणाले: तूच परब्रह्म, परमधाम, सर्वश्रेष्ठ ईश्वर, सर्वांपेक्षा श्रेष्ठ, स्वेच्छेने वागणारा, स्वयंप्रकाश, कुठल्याही दोषापासून दूर आणि निर्बंधमुक्त आहेस.
भक्तैकनाथ भक्तेष्ट भक्तानुग्रहविग्रह । भक्तवाञ्छाकल्पतरो भक्तानां प्राणवल्लभ
भक्तांचा एकमेव आधार, भक्तांना प्रिय, भक्तांवर कृपा करणारा, भक्तांच्या इच्छा पूर्ण करणारा कल्पवृक्ष आणि भक्तांच्या प्राणांचा लाडका.
मायया बालरूपोऽसि ब्रह्मेशशेषवन्दितः । मायया भुवि भूपाल भुवो भारक्षयाय च
मायेने तू बालरूप धारण करतोस, ब्रह्मा, शंकर आणि शेष यांनी वंदन केलेला आहेस; आणि मायेनेच या पृथ्वीवर राजाच्या रूपात पृथ्वीचा भार हलका करण्यासाठी येतोस.
योगिनो यं विदन्त्येवं ब्रह्मज्योतिः सनातनम् । ध्यायन्ते भक्तनिवहा ज्योतिरभ्यन्तरे मुदा
योगी तुला सनातन ब्रह्मतेज म्हणून जाणतात; भक्तगण तुझ्या अंतरंग तेजाचे आनंदाने ध्यान करतात.
द्विभुजं मुरलीहस्तं सुन्दरं श्यामहुपकम् । चन्दनोक्षितसर्वाङ्गं सस्मितं भक्तवत्सलम्
दोन हातांत मुरली असलेला, सुंदर, श्यामवर्णाचा, सर्व अंगांना चंदन लावलेला, हसरा आणि भक्तांवर प्रेम करणारा.