गुणे प्रकृष्टसत्त्वे च प्रशब्दो वर्तते श्रुतौ
शास्त्रांमध्ये 'प्र' हा शब्द गुण आणि श्रेष्ठ सत्त्व दर्शवण्यासाठी वापरला जातो.
त्रिगुणात्मस्वरूपा या सर्वशक्तिसमन्विता
ती जी त्रिगुणात्मक स्वरूपाची असून, सर्व शक्तींनी युक्त आहे.
प्रथमे वर्त्तते प्रश्च कृतिस्स्यात्सृष्टिवाचकः
'प्र' हा शब्द सुरुवातीला येतो आणि 'कृती' म्हणजे सृष्टी.
योगेनात्मा सृष्टिविधौ द्विधारूपो बभूव सः
योगाच्या सहाय्याने, आत्म्याने सृष्टीच्या वेळी दोन रूपे घेतली.
सा च ब्रह्मस्वरूपा स्यान्माया नित्या सनातनी 2.1.
ती ब्रह्मस्वरूप, नित्य आणि सनातन माया आहे.
अतएव हि योगीन्द्रः स्त्रीपुंभेदं न मन्यते
म्हणूनच, श्रेष्ठ योगी पुरुष आणि स्त्री यातील भेद मानत नाही.
स्वेच्छामयस्येच्छया च श्रीकृष्णस्य सिसृक्षया
श्रीकृष्ण आपल्या इच्छेने आणि सृष्टी करायच्या मनाने हे सर्व घडवतात.
तदाज्ञया पञ्चविधा सृष्टिकर्मणि भेदतः
त्यांच्या आज्ञेने पाच प्रकारची सृष्टी वेगवेगळ्या रूपांनी घडते.
गणेशमाता दुर्गा या शिवरूपा शिवप्रिया
गणेशाची आई म्हणजे दुर्गा, जी शिवस्वरूप आणि शिवाची प्रिय आहे.
ब्रह्मादिदेवैर्मुनिभिर्मनुभिः पूजिता सदा
ती ब्रह्मा, इतर देव, ऋषी आणि मनु यांच्याकडून नेहमी पूजली जाते.
यशोमङ्गलधर्मश्रीसत्यपुण्यप्रदायिनी
ती यश, मंगल, धर्म, श्री, सत्य आणि पुण्य देते.
शरणागतदीनार्तपरित्राणपरायणा
ती शरण आलेल्या, दीन आणि दुःखी लोकांचे रक्षण करण्यास नेहमी तत्पर असते.
सर्वशक्तिस्वरूपा च शक्तिरीशस्य सन्ततम्
ती सर्व शक्तींचे मूळ असून, परमेश्वराची अखंड शक्ती आहे.
बुद्धिर्निद्रा क्षुत्पिपासा च्छाया तन्द्रा दया स्मृतिः
बुद्धी, झोप, भूक, तहान, सावली, आळस, दया आणि स्मरणशक्ती,
तुष्टिः पुष्टिस्तथा लक्ष्मीर्वृत्तिर्माता तथैव च 2.1.
समाधान, पोषण, लक्ष्मी, उपजीविका आणि मातृत्व देखील तिच्याच रूपात आहेत.
उक्तः श्रुतौ श्रुतगुणश्चातिस्वल्पो यथागमम्
शास्त्रांमध्ये तिचे गुण थोडक्यात आणि परंपरेप्रमाणे सांगितले आहेत.
शुद्धसत्त्वस्वरूपा या पद्मा च परमात्मनः
शुद्ध सत्त्वस्वरूप असलेली पद्मा ही परमात्म्याची आहे.
कान्ता दान्ताऽतिशान्ता च सुशीला सर्वमङ्गला
ती सुंदर, संयमी, अत्यंत शांत, सुशील आणि सर्व मंगलाची मूळ आहे.
त्यक्ताऽनुरक्ता पत्युश्च सर्वाद्या च पतिव्रता
ती संसारातून अलिप्त असूनही पतीवर प्रेम करणारी, सर्वांत श्रेष्ठ आणि पतीव्रता आहे.
सर्वसस्यात्मिका सर्वजीवनोपायरूपिणी
ती सर्व पिकांची आत्मा आणि सर्व जीवांची उपजीविका आहे.
स्वर्गे च स्वर्गलक्ष्मीश्च राजलक्ष्मीश्च राजसु
स्वर्गात ती स्वर्गलक्ष्मी आहे आणि राजांमध्ये ती राजलक्ष्मी आहे.
सर्वेषु प्राणिद्रव्येषु शोभारूपा मनोहरा
सर्व जीवांमध्ये आणि संपत्तीत ती सौंदर्य आणि आकर्षणरूपाने वास करते.
वाणिज्यरूपा वणिजां पापिनां कलहङ्करी
व्यापाऱ्यांमध्ये ती व्यापाररूपाने असते आणि पाप्यांमध्ये ती वाद उत्पन्न करते.
चपले चपला भक्तसम्पदो रक्षणाय च
चंचलांमध्ये ती चंचल असते आणि भक्तांच्या संपत्तीचे रक्षण करते.
शक्तिर्द्वितीया कथिता वेदोक्ता सर्वसम्मता ।। 2.1.
दुसरी शक्ती आहे, जी वेदांनी सांगितली आहे आणि सर्वांनी मान्य केली आहे.
वाग्बुद्धिविद्याज्ञानाधिदेवता परमात्मनः
ती परब्रह्माच्या वाणी, बुद्धी, विद्या आणि ज्ञानाची अधिष्ठात्री देवता आहे.
सुबुद्धिः कविता मेधा प्रतिभा स्मृतिदा सताम्
ती सज्जनांना चांगली समज, काव्य, बुद्धी, तेज आणि स्मरणशक्ती देते.
व्याख्याबोधस्वरूपा च सर्वसंदेहभञ्जिनी
ती स्पष्टीकरण आणि समज यांचे मूर्तिमंत रूप असून, सर्व शंका दूर करणारी आहे.
सर्वसङ्गीतसन्धानतालकारणरूपिणी
ती सर्व संगीत, स्वर आणि ताल यांचे रूप धारण करते.
यया विना च विश्वौघो मूको मृतसमः सदा
ती नसली, तर हे संपूर्ण जग नेहमीच मूक आणि जणू काही निर्जीवच आहे.