पञ्चामृतेन शुद्धेन पञ्चगव्येन भक्तितः । हेरम्बं स्नापयामास समुद्रोदेन मन्त्रतः
शुद्ध पंचामृत, पंचगव्य आणि भक्तीभावाने, समुद्राच्या पाण्याने आणि मंत्रोच्चाराने, त्याने हेरंबाचे अभिषेक केले.
वरयामास माल्येन पारिजातस्य नारद । रत्नेन्द्रभूषणेनैव वह्निशुद्धेन वाससा
नारद, त्याने पारिजात फुलांची माळ, उत्तम रत्नजडित दागिने आणि अग्निपरिक्षित वस्त्रे देऊन त्याचा सन्मान केला.
गन्धयन्दनपुष्पैश्च रत्नमाल्याङ्गुलीयकम् । तुष्टाव पार्वतीपुत्रं सर्वदेवाधिपं शुभम् विघ्ननिघ्नकरं शान्तं भगवन्तं सनातनम्
सुगंधी चंदन, फुले, रत्नांची माळा, अंगठ्या यांनी तिने पार्वतीपुत्र, सर्व देवतांचा स्वामी, मंगलमय, विघ्नांचा नाश करणारा, शांत, सनातन असा भगवंत याची स्तुती केली.
इति श्रीब्रह्मo श्रीकृष्णजन्मखo उत्तo नारदनाo भगवदुपनयने गणेशाभिषेको नाम नवनवतितमोऽध्यायः
श्रीब्रह्मवैवर्त पुराणातील श्रीकृष्ण जन्मखंडात नारदांनी कथन केलेल्या 'गणेशाभिषेक' नावाच्या नव्याण्णव्या अध्यायाचा येथे समारोप होतो.
अथ शाततमेऽध्यायः नारायण उवाच अथादितिर्दितिश्चैव देवकी रोहिणी रतिः । सरस्वती च सावित्री यशोदा च पतिव्रता
आता शंभरावा अध्याय सुरू होतो. नारायण म्हणाले: मग अदिती, दिती, देवकी, रोहिणी, रती, सरस्वती, सावित्री आणि पतिव्रता यशोदा,
लोबामुद्राऽरुन्धती च अहल्या तारका तथा । ययुस्ताः पार्वतीं दृष्टवा वेगेन मन्दिरादपि
लोभामुद्रा, अरुंधती, अहल्या आणि तारका या सुद्धा पार्वतीचे दर्शन घेऊन, मंदिरातून वेगाने बाहेर पडल्या.
परस्परं च संभाष्य समाश्लिष्य पुनः पुनः । प्रणम्य वेशयामासुर्मन्दिरं रत्ननिर्मितम्
त्या एकमेकींशी बोलत, पुन्हा पुन्हा मिठी मारत, वंदन करून, रत्नांनी बनवलेल्या सुंदर मंदिरात प्रवेशल्या.
रत्नसिहासने रम्ये वासयामासुरीश्वरीम् । वरयामासुर्माल्येन वाससा रत्नभूषणैः
त्या देवीला सुंदर रत्नांच्या सिंहासनावर बसवून, माळा, वस्त्रे आणि तेजस्वी रत्नांच्या दागिन्यांनी सजवलं.
पारिजातस्य पुष्पं च शक्रानीतं मनोहरम् । ददौ तत्पादपद्मे च देवकी भक्तिपूर्वकम्
इंद्राने आणलेलं मोहक पारिजाताचं फूल देवकीने भक्तीभावाने तिच्या चरणकमळांजवळ अर्पण केलं.
सिन्दूरबिन्दुं सीमन्ते भाले चन्दनबिन्दुकम् । कस्तूरीकुङ्कुमादींश्च प्रददौ परितस्तयोः
तिने सिऊंतीवर कुंकवाचा टिळा, कपाळावर चंदनाचा ठिपका, आणि आजूबाजूला कस्तुरी, केशर यांसारख्या सुवासिक वस्तू लावल्या.
मिष्टान्नं भोजयामास शीततोयं सुवासितं । ताम्बूलं च वरं रम्यं कर्पूरादिसुवासितम्
तिने गोड पदार्थ, थंड सुवासिक पाणी, आणि कापूर वगैरे सुगंधी पदार्थांनी सजवलेलं सुंदर तांबूल अर्पण केलं.
अलक्तकं च प्रददौ नखेषु पादपद्मयोः । कुङ्कुमस्यापि रागं च सिषेवे श्वेतचामरैः
तिने तिच्या चरणकमळांच्या नखांना आलक्तक लावलं, केशराचा रंग दिला, आणि पांढऱ्या चामरांनी सेवा केली.
मंपुज्य पार्वतीं देवीं मुनिपत्नीः क्रमेण च । पूजयामास विधिवत्पतिपुत्रवतीः सतीः
मुनिपत्न्यांनी एकामागोमाग एक पार्वती देवीची विधिपूर्वक पूजा केली आणि पती व पुत्र असलेल्या सती स्त्रियांचा सन्मान केला.
राजकन्या देवकन्या नागकन्या मनोहराः । मुनिकन्या बन्धुकन्याः पूजयामास सुव्रता
राजकन्या, देवकन्या, सुंदर नागकन्या, मुनिकन्या आणि बांधवांच्या कन्या — या सर्व सुशील स्त्रियांनी तिची पूजा केली.
वाद्य नानाविधं रम्यं वादयामास कौतुकात् । मङ्गलं कारयामास भोजयामास ब्रह्मणान्
त्यांनी आनंदाने विविध सुंदर वाद्ये वाजवली, मंगलकार्य केले आणि ब्राह्मणांना भोजन घातले.
भैरवीं पूजयामास मथुराग्रामदेवताम् । उपचारैः षोडशभिः षष्ठीं मङ्गलचण्डिकाम्
त्यांनी मथुरेची ग्रामदेवता भैरवी आणि षष्ठी मंगलचंडिकेची सोळा उपचारांनी पूजा केली.
पुण्यं स्वस्त्ययनं शुद्धं वारयामास मङ्गलम् । वेदांश्च पाठयामास वसुदेवास्य वल्लभा
त्यांनी पुण्य मिळवण्यासाठी आणि कल्याणासाठी शुद्ध मंगलकार्य केले; वसुदेवाची प्रिय पत्नी वेदांचे पठण करू लागली.
स्वर्गङ्गासुजलेनैव सुवर्मकलशेन च । स्नापयामास सबलं श्रीकृष्णं पुत्रवत्सला
स्वर्गगंगेच्या पाण्याने आणि सोन्याच्या कलशाने, पुत्रावर माया करणाऱ्या आईने श्रीकृष्ण आणि त्याच्या भावाचा अभिषेक केला.
वस्त्रचन्दनमाल्यैश्च तयोर्वेषं चकार सा । रत्नेन्द्रसारनिर्माणभूषणैश्च मनोहरैः
तिने दोघांना वस्त्रे, चंदन, माळा घातल्या आणि उत्तम रत्नांनी बनवलेल्या आकर्षक दागिन्यांनी सजवलं.
मातृभूषणभूषाढ्यः सबलः कृष्ण एव च । आययौ च सभां देवमुनीन्द्राणां च नारद
आईच्या दागिन्यांनी सजलेला कृष्ण आणि त्याचा भाऊ सभागृहात आले; नारद देव आणि महर्षी यांच्या सभेत गेला.
दृष्ट्वा तं जगतां राथमुत्तस्थौ प्रजवेन च । स्वयं विधाता शंभुश्च शेषो धर्मश्च भास्करः
जगाचा सारथी पाहून, स्वतः ब्रह्मा, शंकर, शेष, धर्म आणि भास्कर यांनी पटकन उठून नमस्कार केला.
देवाश्च मुनयश्चैव कार्तिकेयो गणेश्वरः । पृथक्पृथक् क्रमेणैव तुष्टाव परमेश्वरम्
देव, ऋषी, कार्तिकेय आणि गणेश्वर यांनी एकामागोमाग एक, स्वतंत्रपणे, परमेश्वराचे स्तवन केले.
ब्रह्मोवाच नाथानिर्वचनोयोऽसि भक्तानुग्रहविग्रहः । वेदानिर्वचनीयं च कस्त्वां स्तोतुमिहेश्वरः
ब्रह्मा म्हणाले — प्रभो, तुझी महती शब्दात मांडता येत नाही, भक्तांवर कृपा करणारा तुझा मूर्तरूप आहे; वेदही तुला सांगू शकत नाहीत, मग इथे तुला कोण स्तुती करू शकेल?
महादेव उवाच देहेषु देहिनां शश्वत्स्थितं निर्लिप्तमेव च । कर्मिणां कर्मणां शुद्धं साक्षिणां साक्षतं विभुम्
महादेव म्हणाले — तू सर्व प्राण्यांच्या देहात नेहमी वास करतोस, पण तुझ्यावर काहीही चिकटत नाही; कर्म करणाऱ्यांमध्ये तू शुद्ध आहेस, साक्षीदारांमध्ये खरा साक्षी आहेस, सर्वत्र व्यापून राहिलेला आहेस.
अनन्त उवाच किंवा जानाम्यहं नाथ त्वामज्ञोऽनन्तमीश्वरम् । अनन्तकोटिब्रह्माण्डकारणं दुःखतारणम्
अनंत म्हणाले — प्रभो, मी अज्ञानी, मग मी तुझ्या अनंत स्वरूपाला, अनंत ब्रह्मांडांचा कारणीभूत आणि दुःखातून तारणारा तुला कसा ओळखू?
महाविष्णोश्च लोम्नां च विवरेषु जलेषु च । सन्ति विश्वान्यसंख्यानि चित्राणि कृत्रिमाणि च
महाविष्णूच्या रोमकूपांमध्ये आणि पाण्यात असंख्य, अद्भुत आणि विविध जगं आहेत.
सन्ति सन्तश्च देवाश्च ब्रह्मविष्णुशिवात्मकाः । त्वदंशाः प्रतिबिम्बेषु तीर्थानि भारतं तथा
तेथे सत्पुरुष, देव, ब्रह्मा, विष्णू आणि शिव यांच्या अंशरूपात तुझ्या प्रतिबिंबासारखे आहेत, तसेच तीर्थक्षेत्रे आणि भारतभूमीही आहेत.
ब्रह्माण्डैकस्थितोऽहं च सूक्ष्मनागस्वरूपकः । स्थापितश्च त्वया कूर्मे गजेन्द्रे मशको यथा
मी एका ब्रह्मांडात सूक्ष्म नागरूपात राहतो, आणि तूच मला, कूर्म, गजेंद्र आणि अगदी माशीप्रमाणे, स्थापन केलेस.
परमाणुपरं सूक्ष्मं विश्वेषु नास्ति कुत्रचित् । महाविष्णोः परं स्थूलं समो नास्ति च कुत्रचित्
सर्व विश्वात परमाणूपेक्षा सूक्ष्म काहीच नाही, आणि महाविष्णूपेक्षा मोठं काहीच नाही; त्याच्या बरोबरीचं कोणीच नाही.
महाविष्णोः परस्त्वं च त्वत्परो नास्ति कश्चन । स्थूलात्स्थूलतरो देवः मूक्ष्मात्सूक्ष्मतमो महान्
तू महाविष्णूपेक्षाही श्रेष्ठ आहेस, आणि तुझ्यापेक्षा वर कुणीच नाही; प्रभो, तू सर्वात मोठा आणि सर्वात सूक्ष्म, खरा महान आहेस.