प्रोषिता स्त्री लभेत्कान्तं भार्याभेदी लभेत्प्रियाम् । अपुत्रो लभते पुत्रान्निर्धनो लभते धनम्
ज्या स्त्रीचा पती दूर गेला आहे, तिला तो पुन्हा मिळतो; जी आपली प्रिय व्यक्तीपासून दूर आहे, ती पुन्हा एकत्र येते; ज्याला मूल नाही त्याला मूल मिळतं, गरीबाला धन मिळतं.
निर्भूमिर्लभते भूमिं प्रजाहीनो लभेत्प्रजाम् । रोगाद्विमुच्यते रोगी बद्धी मुच्यते बन्धनात्
ज्याच्याकडे जमीन नाही त्याला जमीन मिळते, ज्याला संतती नाही त्याला संतती मिळते; आजारी माणूस रोगमुक्त होतो, आणि जो बांधला गेला आहे तो सुटतो.
भयान्मुच्येत भीतस्तु मुच्येताऽऽपन्नआपदः । अस्पष्टकीर्तिः सुयशा मूर्खो भवति पण्डितः
भीतीने ग्रस्त असलेला भीतीतून मुक्त होतो, संकटात सापडलेला संकटातून सुटतो; ज्याची कीर्ती अस्पष्ट आहे त्याला चांगली कीर्ती मिळते, आणि अज्ञानी माणूस विद्वान होतो.
अथ त्रिनवतितमोऽध्यायः नारायण उवाच उद्धवस्तवनं श्रुत्वा चेतनां प्राप्य राधिका । विलोक्य कृष्णाकारं च तमुवाच शुचाऽन्विता
नारायण म्हणाले: उद्धवाचं स्तवन ऐकून राधिकेला पुन्हा शुद्धी आली; कृष्णाचं रूप पाहून, ती दुःखाने भरून त्याला बोलली.
राधिकोवाच किन्नाम भवतो वत्स केन वा प्रेरितो भवान् । आगतो वा कुत इति ब्रूह मां केन हेतुना
राधिका म्हणाली: तुझं नाव काय, बाळा? तुला कोणी पाठवलं? तू कुठून आलास? मला खरं कारण सांग.
कृष्णाकृतिस्त्वं सर्वाङ्गैर्मन्ये त्वां कृष्णपार्षदम् । कृष्णस्य सुशलं ब्रूहि बरदेवस्य सांप्रतम्
तुझ्या सर्व अंगांत कृष्णाचं रूप दिसतं; मला वाटतं तू कृष्णाचा सखा असावा. आता त्या परमेश्वराची कुशलता सांग.
नन्दस्तिष्ठति तत्रैव हेतुना केन तद्वद । समायास्यति सोविन्दो रम्यं वृन्दावनं वनम्
नंद अजून तिथेच आहे का? त्याचं कारण काय, ते सांग. गोविंदा पुन्हा रम्य वृंदावनात येईल का?
पुनर्द्रक्ष्यामि तस्यैव पूर्णचन्द्रमुखं शुभम् । पुनः क्रीडां करिष्यामि तेनाहं रासमण्डले
मी पुन्हा त्याचं शुभ्र, पूर्ण चंद्रासारखं मुख पाहू शकेन का? पुन्हा त्याच्यासोबत रासमंडळात खेळ करू शकेन का?
जले च विहरिष्यामि पुनर्वा सखिभिः सह । श्रीनन्दनन्दनाङ्गे च पुनर्दास्यामि चन्दनम्
मी पुन्हा सख्यांसोबत पाण्यात खेळू शकेन का? मी पुन्हा नंदनंदनाच्या अंगावर चंदन लावू शकेन का?
उद्धव उवाच उद्दवेत्यभिधानं मे क्षत्रियोऽहं वरानने । प्रेषितः शुभवार्तार्थं कृष्णेन परमात्मना
उद्धव म्हणाला: माझं नाव उद्धव आहे, मी क्षत्रिय आहे, सुंदर मुखवाली. कृष्णाने, त्या परमात्म्याने, शुभ वार्ता सांगण्यासाठी मला पाठवलं आहे.
तवान्तिकं समायातः पार्षदोऽहं हरेरपि । कृष्णस्य बलदेवस्य शिवं नन्दस्य सांप्रतम्
मी तुझ्या समोर आलो आहे; मी हरि, कृष्ण, बलदेव यांचा आणि आता शंकर व नंद यांचाही सेवक आहे.
राधिकोवाच अस्ति तद्यमुनाकूलं सुगन्धिपवनोऽस्ति सः । तस्य केलिकदम्बानां मूलमस्तयेव सांप्रतम्
राधिकेने म्हणाले: हो, ती यमुनाकाठी जागा आहे, जिथे वारा सुगंधी वाहतो; तिथे खेळासाठी असलेल्या कदंबाच्या झाडांच्या मुळाशी ते स्थान आहे.
पुण्यं वृन्दावनं रम्यं तद्विद्यमानमीप्सितम् । पुंस्कोकिलानां विरुतं तल्पं चन्दनचर्चितम्
ते पुण्यवान, रम्य वृंदावन तिथे आहे, जसे हवे तसे; नर कोकिळांचे गाणे ऐकू येते, आणि पलंग चंदनाने लावलेला आहे.
चतुर्विधं च भोज्यं च मधुपानं च सुन्दरम् । दुरन्तो दुःखदोऽप्यस्ति पापिष्ठो मन्मथस्तथा
चार प्रकारचे स्वादिष्ट जेवण आणि मधुर पेये तिथे आहेत; पण तिथेच कामदेवही आहे, जो थांबत नाही आणि दुःख देतो.
ते च रत्नप्रदीपाश्च ज्वलन्ति रासमण्डले । मणीन्द्रसारनिर्माणमस्त्येव रतिमन्दिरम्
रासमंडळात रत्नांचे दिवे तेजाने झळकत आहेत; उत्तम रत्नांनी बांधलेले प्रेममंदिर तिथे आहे.
गोपाङ्गनागणोऽस्त्येव पूर्णचन्द्रोऽस्ति शोभितः । सुगन्धिपुष्परचितं तल्पं चन्दनचर्चितम्
गोपिकांचा मोठा समूह तिथे आहे, आणि पूर्ण चंद्र तेजाने चमकत आहे; पलंग सुगंधी फुलांनी सजवलेला आहे आणि चंदनाने लावलेला आहे.
ताम्बूलं रतिभोगार्हं कर्पूरादिसुसंस्कृतम् ।सुगन्धिमालतीमाल्यं श्वेतचामरदर्पणम्
प्रेमसुखासाठी योग्य असे तांबूल, कर्पूर व इतर सुगंधांनी तयार केलेले, सुगंधी मोगऱ्यांच्या माळा, पांढरे चामर आणि आरसा तिथे आहेत.
मुक्तामाणिक्यसंसक्तहीरहारमनोहरम् । कस्तूरीकुङ्कुमाक्तं च पात्रपूर्णं च चन्दनम्
मुक्ता, माणिक, हिरा यांनी बनलेली सुंदर हार आहेत; आणि कस्तुरी, कुंकू मिसळलेले चंदन भांड्यात भरलेले आहे.
नानोपकाननं रम्यं रम्यक्रीडासरोवरम् । सुगन्धिपुष्पोद्यानं च पद्मश्रेणीमनोहरम्
अनेक रम्य उपवनं, खेळण्यासाठी सुंदर तलाव, सुगंधी फुलांची बाग आणि कमळांच्या रांगा तिथे मन मोहून टाकतात.
अस्त्येवं सर्वविभवः प्राणनाथः कुतो मम । हा कृष्ण हा रामानाथ क्वासि मे प्राणवल्लभ
अशी सर्व संपत्ती तिथे आहे, पण माझा प्राणनाथ कुठे आहे? हाय कृष्णा! हाय रामनाथा! माझ्या प्रियतमा, तू कुठे आहेस?
क्व वाऽपराधो दास्याश्च दासीदोषः पदे पदे । इत्येवमुक्त्वा सा देवी पुनर्मूर्च्छामवाप सा
दासीचा काय अपराध आहे, आणि सेविकेची चूक प्रत्येक पावलावर कुठे आहे? असे म्हणून ती देवी पुन्हा बेशुद्ध पडली.
चेतनां कारयामास पुनरेव स उद्धवः । तां दृष्ट्वा परमाश्चर्य मेने क्षत्रियपुंगवः
उद्धवाने तिला पुन्हा शुद्धीवर आणले; तिला पाहून तो श्रेष्ठ क्षत्रिय अत्यंत आश्चर्यचकित झाला.
सखीभिः सप्तभिः शश्वत्सेवितां श्वेतचामरैः । गोपीनां च त्रिलक्षैश्च सुप्रियैः प्रियसेविताम्
सात सख्यांनी नेहमी पांढऱ्या चामरांनी सेवा केली, आणि तीन लक्ष गोपींनी प्रेमाने तिची सेवा केली.
दिवानिशं वेष्टितां च गोपीनां शतकोटिभिः । काचित्कज्जलहस्ता च काचिन्माल्यवराऽपरा
दिवस-रात्र ती कोट्यवधी गोपींनी वेढलेली असते; एकीच्या हातात काजळाचा डबा असतो, दुसरी उत्तम फुलमाळा आणते.
काचित्सिन्दूरहस्ता च काचिद्गोरोचनाकरा । काचिच्चन्दनपात्रं च हस्ते कृत्वा च तिष्ठति
एकीच्या हातात सेंदूराचा डबा असतो, दुसरीच्या हातात गोरचन असते; आणखी एकीच्या हातात चंदनाचा डबा आहे.
काचिद्दर्पणहस्ता च काचित्कुङ्कुमावहिका । कस्तूरीपात्रमिष्टं च काचिद्वहति तत्र वै
एकीच्या हातात आरसा असतो, दुसरीकडे कुंकू असते; आणखी एकी तिथे कस्तुरीच्या डब्याने मन मोहून टाकते.
काचिच्चम्पकपात्रं च करे धृत्वा च तिष्ठति । मधुभिर्मधुरैः पूर्णं पात्रं धृत्वा शुचाऽन्विता
एकीच्या हातात चंपक फुलांचा डबा असतो आणि ती उभी असते; दुसरी मधुर मधाने भरलेले भांडे घेऊन, दुःखाने भरून उभी असते.
काचित्सुगन्धितैलं च गृहीत्वा परितिष्ठति । काचिद्वहति ताम्बूलं कर्पूरादिसुवासितम्
एकी सुगंधी तेल घेऊन उभी असते; दुसरी कर्पूर व इतर सुवासिक द्रव्यांनी सुगंधित केलेले तांबूल घेऊन जाते.
काचिद्वासितमच्छं च जलं धृत्वा च तिष्ठति । क्रीडापुत्तलिकां काचिच्चित्राढ्यां परिरक्षति
एक मुलगी पाण्यात मासा पोहत आहे असे पाणी हातात धरून उभी आहे; दुसरी रंगीबेरंगी खेळण्याची बाहुली जपून ठेवते.
काचिद्वहति कन्दूकं काचिच्च रत्नभूषणम् । वह्निशुद्धांशुकं काचिदमूल्यं परिरक्षति
एकीच्या हातात चेंडू आहे, दुसरीकडे रत्नांनी मढवलेले दागिने आहेत; तिसरी अग्नीने शुद्ध केलेले अनमोल वस्त्र जपून ठेवते.