जाराय दत्त्वा मिष्टान्नं ताम्बूलं वस्त्रचन्दनम् । न ददात्येव चाऽऽहारं स्वामिने दुःखिने पितः
ती आपल्या प्रियकराला गोड जेवण, तांबूल, कपडे आणि चंदन देते, पण आपल्या दुःखी नवऱ्याला मात्र जेवणही देत नाही.
पुत्रेण भर्त्सितस्तातः शिष्येण भर्त्सितो गुरुः । प्रजाभिस्ताडितो भूपो भूपेन पीडिताः प्रजाः
मुलगा वडिलांना ओरडतो, शिष्य गुरूला ओरडतो, प्रजा राजाला मारते आणि राजा प्रजेला त्रास देतो.
दस्युचोरेश्च दुष्टैश्च शिष्टाश्च परिपीडिताः । सस्यहीना च वसुधा क्षीरहीनाश्च धनेवः
सज्जन लोक दुष्ट दरोडेखोर आणि चोरांकडून त्रासलेले आहेत; जमिनीत पिकं नाहीत आणि गायींना दूध नाही.
स्वल्पक्षीरे घृतं नास्ति नवनीतं च नित्यशः । सत्यहीना जनाः सर्वे नित्यं मिथ्या वदन्ति च
थोड्याशा दुधात तूप मिळत नाही, नेहमी लोण्याचा अभाव असतो; सर्व लोक खोटं बोलतात आणि सत्य कुणातच उरलेलं नाही.
शौचसंध्याशास्त्रहीना ब्राह्मणा वृषवाहकाः । सूपकाराश्च शूद्राणां शूद्राणां शवदाहकाः
ब्राह्मणांकडे शुद्धता, संध्यावंदन आणि वेदाध्ययन नाही; ते बैलगाडी चालवतात. स्वयंपाक करणारे शूद्र आहेत आणि शूद्रच मृतदेह जाळतात.
शूद्रस्त्रीनिरताः शश्वच्छूद्रा विप्रवधूरताः । खादन्ति यस्य विप्रस्य भक्ष्यं च परिपाचकाः
शूद्र नेहमी शूद्र स्त्रियांमध्ये रममाण असतात, आणि शूद्रांना ब्राह्मणांच्या बायकांमध्येही आसक्ती असते; जे स्वयंपाक करतात, तेच ब्राह्मणांचे अन्न खातात.
मातुः परां तस्य पत्नीं शूद्रा गृह्णन्ति लम्पटाः । भृत्यश्च हत्वा राजानं स्वयं राजा भविष्यति
लोभी शूद्र आपल्या मालकाच्या आईच्या बायकोलाही बळजबरीने घेतात; नोकर राजाला मारून स्वतःच राजा होतो.
नारी हत्वा पतिं कामाद्भजेज्जारं च कौतुकात् । पुत्रश्च पितरं हत्वा स्वयं भूपो भविष्यति
बायको कामासाठी नवऱ्याला मारते आणि नंतर प्रियकराशी रमते; मुलगा वडिलांना मारून स्वतः राजा होतो.
सर्वे स्वच्छन्दनिरताः शिश्नोदरपरायणाः । वङ्खरा व्याधियुक्ताश्च कुत्सिताश्च कुचैलकाः
सगळेच आपल्या मनाचे करतात, भोग आणि खाण्यात मग्न असतात; ते वाकडे, आजारी, नीच आणि घाणेरडे कपडे घालणारे असतात.
विक्षुण्णमन्त्रलिप्ताश्च मिथ्यामन्त्रप्रचारकाः । जातिहीनाश्च गुरवो वयोहीनाश्च निन्दकाः
ते चुकीचे मंत्र म्हणतात, खोटे उपदेश पसरवतात, कुळ किंवा वय नसतानाही गुरूगिरी करतात आणि इतरांची निंदा करतात.
राजानश्चापि मलेच्छाश्च यवना धर्मनिन्दकाः । सत्कीर्तिमपि साधूनां कुर्वन्त्युन्मूलनं मुदा
राजे, म्लेच्छ आणि यवन हे धर्माची निंदा करतात आणि आनंदाने सज्जनांची चांगली कीर्तीही नष्ट करतात.
पितृदेवद्विजातीनामतिथीनां च नित्यशः । पूजा नास्ति गुरूणां च पित्रोश्च पूजनं स्त्रियाः
पितर, देव, द्विज आणि पाहुण्यांची नेहमी पूजा होत नाही; बायका आपल्या गुरूंची किंवा आईवडिलांची पूजा करत नाहीत.
स्त्रीबन्धूनां गौरवं च स्त्रीणां च सततं पितः । चोरः सत्कुलजातिश्च ब्रह्मदेवस्वहारकः
स्त्रियांच्या नातेवाईकांचा आणि स्त्रियांचाही आदर राहत नाही; चोर जरी चांगल्या घरात जन्मला तरी ब्राह्मण आणि देव यांचेही चोरी करतो.
मानं वहन्ति लोभेन युगधर्मेण कौतुकात् । देवायतनहीनं च जगत्सर्व भयाकुलम्
लोक सन्मान फक्त लोभासाठी किंवा काळाच्या प्रवृत्तीनुसार केवळ कुतूहलापोटी करतात; सर्व जग देवळांशिवाय आणि भीतीने भरलेले आहे.
अराजकं च दुर्नीतं संततं कलिदोषतः । बुभृक्षिताः कुचैलाश्च दरिद्रा व्याधिनो नराः
कलियुगाच्या दोषामुळे राज्याचा अभाव आणि नेहमीच भ्रष्टाचार असतो; लोक उपाशी, फाटकी कपडे घालणारे, गरीब आणि आजारी असतात.
कपर्दकघटाध्यक्षो राजेन्द्रो हि घटेश्वरः । वृद्धाङ्गुष्टसमा लोका वृक्षाःशाकसमास्तथा
राजा फक्त कवडी आणि मडक्यांचा देखरेख करणारा असतो, तो मडक्यांचा खरा मालक असतो; लोक वृद्धाच्या अंगठ्यासारखे लहान होतात आणि झाडं त्यांच्या पानांसारखीच लहान राहतात.
तालानां नारिकेलाणां पनसानां तथैव च । फलानि सर्षपाण्येव तत्क्षुद्रं च ततः परम्
ताड, नारळ, फणस यांची फळं आणि तसंच सर्व लहान धान्यं, आणि त्याहूनही क्षुद्र असं जे काही आहे—
जलभाजनपात्रेण सस्येन वाससा तथा । विहीनं मन्दिरं सर्वं गृहाणामपरिष्कृतम्
पाण्याची भांडी, धान्य, वस्त्र यांचा अभाव असलेलं घर, आणि जे घर सजावटशिवाय आहे—
गन्धकेन परिवृतं दीपहीनं तमेयुतम् । हिंस्रजन्तुभयाद्भीता जनाः सर्वे च पापिनः
दुर्गंधाने भरलेली, दिव्यांशिवाय अंधारात बुडालेली जागा, जिथे लोक हिंस्र प्राण्यांच्या भीतीने जगतात आणि सर्वजण पापी असतात—
सर्वे च कलहाविष्टा पुंश्चल्यः कलहप्रियाः । रूपवत्यो न कामिन्यो नराश्चापि न रूपिणः
सर्वजण वादात गुंतलेले, स्त्रिया भांडणात आनंद मानणाऱ्या, जरी सुंदर असल्या तरी त्यांना कामना नसते, आणि पुरुषही देखणे नसतात—
नद्यो नदाः कंदराश्च तडागाश्च सरोवराः । जलपद्मविहीनाश्च जलहीना धनास्तथा
नद्या, ओढे, डोंगरातील गुहा, तळी आणि सरोवरे या सगळ्यांत पाणपद्म नसतात, पाणीही कमी होतं आणि संपत्तीही उरलेली नसते—
अपत्यहीना नार्यश्च कामुक्यो जारसंयुताः । अश्वत्थच्छेदिनः सर्वे वृक्षहीना वसुंधरा
स्त्रियांना मुलं नसतात, पण त्या वासनेने भरलेल्या आणि परपुरुषांशी संबंध ठेवणाऱ्या असतात; सर्वजण अश्वत्थ वृक्ष तोडतात आणि पृथ्वीवर झाडं उरलेली नसतात—
फलहीनाश्च तरवः शाखाः स्कन्धविहीनकाः । फलानि स्वादुहीनानि चान्नानि च जलानि च
झाडांना फळं नसतात, फांद्या खोडांपासून तुटलेल्या असतात, फळांना गोडवा नसतो, आणि तसंच अन्न आणि पाण्यालाही गोडवा राहत नाही—
मानवाः कटुवक्तारो निर्दया धर्मवर्जिताः । तदन्ते द्वादाशादित्याः संहरिष्यन्ति मानवान्
लोक कटू बोलणारे, निर्दयी आणि धर्महीन असतात; शेवटी बारा सूर्य मानवांना भस्म करतील—
सर्वाञ्जन्तुंश्च तापेन बहुवृष्ट्या व्रजेश्वर । अवशिष्टा च पृथिवी कथामात्रावशेषिता
सर्व प्राणी उष्णतेने आणि अतिवृष्टीने भाजले जातील, हे व्रजेश्वर; पृथ्वी फक्त गोष्टीतच उरलेली असेल—
कलौ गते च पृथिवी क्षेत्रं वर्षागते तथा । पुनः सत्यप्रवृत्तिश्च भविष्यति क्रमेण वै
कलियुग संपल्यावर आणि पृथ्वी ओसाड शेतासारखी झाल्यावर, मग योग्य वेळी पुन्हा सत्याचा मार्ग सुरू होईल—
इत्येवं कथितं सर्वं गच्छ तात व्रजं सुखम् । अहं दुग्धमुखो बालःपुत्रस्ते कथयामि किम्
असं सर्व काही सांगितलं; आता तू आनंदाने व्रजात जा. मी तर दूधपिणारं लहान मूल आहे—माझ्या मुला, मी तुला आणखी काय सांगू?
नवनीतं घृतं दुग्धं दधि तक्रं परिष्कृतम् । स्वस्तिकं शुभकर्मार्हं मिष्टान्नं च सुधोपमम्
ताजं लोणी, तूप, दूध, दही, ताक, शुद्ध आणि शुभ अन्न, आणि गोड पदार्थ जे शुभ कार्यासाठी योग्य आहेत—
मिष्टद्रव्यं च यत्किंचित्पितृदेवनिमित्तकम् । भुक्तं बलाच्च तत्सर्व बालानां रोदनं बलम्
पितरांसाठी किंवा देवांसाठी दिलेलं कोणतंही गोड पदार्थ, जे काही ताकदीने खाल्लं जातं, हे सगळं मुलांच्या रडण्याचं बळ आहे—
तत्क्षमस्वापराधं मे बालदोषः पदे पदे । त्वं पिता तव पुत्रोऽहं यशोदा जननी मम
माझा अपराध क्षमा कर, कारण लहानपणी चुका वारंवार होतात; तू वडील, मी तुझा मुलगा, आणि यशोदा माझी आई—