वृन्दोवाच देवाः शृणुत मद्वाक्यं दुर्लङ्घ्यं सावधानतः । न हि मिथ्या भवेद्वाक्यं मदीयं च निशामय
वृंदा म्हणाली: देवांनो, माझे शब्द लक्षपूर्वक ऐका, ते मोडता येणार नाहीत; माझे बोल सत्यच असतात, म्हणून त्यांना मनापासून ऐका.
क्षयो भवेति वाक्यं च मयोक्तं कोपभीतया । वारत्रयं पुनर्वक्तुं वारयामास भास्करः
राग आणि भीतीमुळे मी 'नाश होईल' असे शब्द उच्चारले; पण भास्कराने मला ते तीनदा पुन्हा बोलू दिले नाही.
सत्ये च परिपूर्णोऽयं यथापूर्वो यथाऽधुना । त्रिपादश्चापि त्रेतायां द्वापदो द्विपरे तथा
सत्ययुगात धर्म पूर्ण असतो, पूर्वीप्रमाणे आणि आत्ताही; त्रेतायुगात तो तीन पायांवर, द्वापरयुगात दोन पायांवर, आणि कलियुगातही तसाच राहतो.
एकपादश्च दर्मोऽयं कलेश्च प्रथमे हरे । शेषे कलाषोडशांशः पुनः सत्ये यथा पुरा
कलियुगाच्या पहिल्या भागात धर्म एका पायावर उभा असतो, हरे; उरलेल्या भागात फक्त सोळाव्या भागाएवढाच राहतो, आणि सत्ययुगात पुन्हा पूर्वीसारखा असतो.
त्रिर्निर्गतं मम मुखात्क्षयस्तेन ततः क्रमात् । पुनरुक्ते च मनसि वारयामास भास्करः
माझ्या तोंडून 'नाश' हा शब्द तीनदा निघाला म्हणून, हळूहळू, जेव्हा तो मनात पुन्हा आला, तेव्हा भास्कराने त्याला थांबवले.
तेनैव रेतुनाऽयं च करिशेषे कलामयः । तथा शप्तः स्थितो दुर्गे कलिशेषे तथा ध्रुवम्
त्याच बीजामुळे कलियुगाच्या शेवटी हा जग फक्त अंशांनी भरलेला राहील; अशाप्रकारे शापित होऊन तो कठीणतेत टिकून राहतो, आणि कलियुगाच्या शेवटी हे निश्चित आहे.
एतस्मिन्नन्तरे नन्द ददृशुर्देवता रथम् । गोलोकादागतं वेगादतीव सुन्दरं शुभम्
इतक्यात, नंद आणि देवांनी एक अत्यंत सुंदर आणि शुभ रथ गोलोकातून वेगाने येताना पाहिला.
अमूल्यरत्ननिर्माणं हीरहारपरिष्कृतम् । मणिमाणिक्यमुक्ताभिर्वस्त्रैश्च श्वेतचामरै
तो अमूल्य रत्नांनी बनवलेला, सोन्याच्या हारांनी सजवलेला, मणी, माणिक, मोती, सुंदर वस्त्रे आणि पांढऱ्या चामरांनी अलंकृत होता.
विभूषितं भूषणौश्च रुचिरै स्तनदर्पणैः । नत्वा हरिं हरं वृन्दा ब्रह्माणं सर्वदेवताः
तो रथ तेजस्वी दागिन्यांनी आणि सुंदर उरःकांचनांनी सजलेला होता; वृंदा आणि सर्व देवांनी हरि, हर आणि ब्रह्माला वंदन केले.
समारुङ्य रथं दृष्ट्वा गोलोकं च जगाम सा । देवा जग्मुश्च स्वस्थानं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि
रथावर बसून आणि गोलोक पाहून ती निघून गेली; देव आपापल्या स्थानी परतले. अजून काय ऐकायचे आहे तुला?
अथ सप्ताशीतितमोध्यायः नन्द उवाच त्वां ज्ञातुं नहि शक्ताश्च वेदा वेदप्रभुं स्वयम् । सुरा ब्रह्मेशसेषाद्या मुनिसिद्धादयस्तथा
नंद म्हणाला: तुला ओळखणे वेद, वेदांचे स्वामी, देव, ब्रह्मा, शिव, इतर देव, तसेच ऋषी आणि सिद्ध यांनाही शक्य नाही.
को भवानिति विज्ञातुं परं कौतूहलं मम । तत्सर्व स्वात्मयाथार्थ्यं निर्जने कथय प्रभो
तू कोण आहेस, हे जाणून घेण्याची मला फारच उत्सुकता आहे; कृपया सर्व सत्य गोष्टी एकांतात सांग, प्रभो.
नारायण उवाच एतस्मिन्नन्तरे तत्र कृष्णं द्रष्टुं मुनीश्वराः । आजग्मुः सहसा वत्स ज्वलन्तो ब्रह्मतेजसा
नारायण म्हणाले, या दरम्यान, बाळा, ब्रह्मतेजाने उजळलेले श्रेष्ठ ऋषी कृष्णाचे दर्शन घेण्यासाठी तिथे अचानक आले.
पुलहश्च पुलस्त्यश्च क्रतुश्च भृगुरङ्गिराः । प्रचेताश्च वसिष्ठश्च दुर्वासाः कण्व एव च
पुलह, पुलस्त्य, क्रतु, भृगु, अंगिरा, प्रचेतस, वसिष्ठ, दुर्वासा आणि कण्व हेही आले.
कात्यायनः पाणिनिश्च कणादो गौतमस्तथा । सनकश्च सनन्दश्च दृतीयश्च सनातनः
कात्यायन, पाणिनि, कणाद, गौतम, सनक, सनंद, धृती आणि सनातन हेही तिथे होते.
कपिलश्चाऽऽसुरिश्चैव वायुः पञ्चशिखस्तथा । विश्वामित्रो वाल्मीकिश्च कश्यपश्च पराशरः
कपिल, आसुरी, वायू, पंचशिख, विश्वामित्र, वाल्मीकि, कश्यप आणि पराशर हेही उपस्थित होते.
विभाण्डको मरीचिश्च शुक्रौऽत्रिश्च बृहस्पतिः । गार्ग्यश्यापि तथा वात्स्यो व्यासश्च जैमिनिस्तथा
विभांडक, मरीचि, शुक्र, अत्रि, बृहस्पति, गार्ग्य, वात्स्य, व्यास आणि जैमिनी हेही आले.
मितवागृष्यशृङ्गश्च याज्ञवल्क्यः शुकस्तथा । सौभरिः शुद्धजटिलो भरद्वाजः सुभद्रकः
मितवाक, ऋष्यशृंग, याज्ञवल्क्य, शुक, सौभरी, शुद्धजटिल, भरद्वाज आणि सुभद्रक हेही तिथे होते.
मार्कण्डेयो लोमशश्च आसुरिश्च विटङ्कणः । अष्टावक्र शतानन्दो वामदेश्च भासुरिः
मार्कंडेय, लोमश, आसुरी, विटंकण, अष्टावक्र, शतानंद, वामदेव आणि भासुरी हेही आले.
संवर्तश्चाप्युतथ्यश्च नरोऽहं चापि नारद । जाबालिः पर्शुरामश्चाप्यगस्त्यः पैल एव च
संवर्त, उतथ्य, नर, मी स्वतः, नारद, जाबालि, परशुराम, अगस्त्य आणि पैल हेही तिथे होते.
युधामन्युर्गौ रमुखोऽप्युपमन्युः श्रृतश्रवाः । मैत्रेयश्च्यवनश्चैव वररुच्यर्षिरेव च
युधामन्यु, गौरमुख, उपमन्यु, श्रुतश्रवा, मैत्रेय, च्यवन आणि वररुचि ऋषी हेही आले.
तान्दृष्ट्वा सहसोत्थाय नमस्कृत्य पुटाञ्जलिः । सिंहासनेषु रम्येषु वासयामास सादरम्
त्यांना पाहताच कृष्णाने त्वरित उठून, दोन्ही हात जोडून नमस्कार केला आणि सुंदर सिंहासनांवर आदराने त्यांना बसवले.
पूजयामास विधिवत्कुशलप्रश्नपूर्वकम् । परस्परं च संभाष्य मध्ये कृष्ण उवास सः
त्यांनी योग्य रीतीने, कुशल विचारून, त्यांची पूजा केली. एकमेकांशी बोलून झाल्यावर कृष्ण त्यांच्या मध्ये बसला.
एतस्मिन्नन्तरे कृष्णस्तेजोराशिं ददर्श सः । ददुशुस्ते च मुनयोऽप्याकाशे च समुज्ज्वलम्
इतक्यात कृष्णाने तेजाचा एक मोठा झोत पाहिला; आणि त्या ऋषींनीही आकाशात उजळून निघालेले ते तेज पाहिले.
तेजसोऽभ्यन्तरे वत्स कुमारं कनकप्रभाम् । यथैव पञ्चवर्षीयं नग्नं बालकमीप्सितम्
त्या तेजाच्या मध्ये, बाळा, त्यांनी सोन्यासारखा चमकणारा, पाच वर्षांचा नग्न आणि मनोहारी असा एक मुलगा पाहिला.
आविर्बभूव सहसा समामध्ये च नारद । उत्तिष्टमानं सहसा तं दृष्ट्वा मुनपुंगवाः
अचानक सर्वांच्या मध्ये नारद प्रकट झाला; आणि त्याला त्वरित उठताना पाहून श्रेष्ठ ऋषी,
प्रणेमुर्मुनयः सर्वे शौरिश्च प्रणनाम तम् । सस्मितं स्निग्धनेत्रं चकृत्वा युक्तिं च सादरम्
सर्व ऋषींनी त्याला वंदन केले, आणि शौरी (कृष्ण) नेही त्याला नमस्कार केला. त्याने प्रेमळ हास्याने आणि स्नेही नजरेने सर्वांना पाहिले आणि आदराने वागला.
स सर्वानाशिषं कृत्वा समुवास च संसदि । उवाच तांश्च शौरिं च भगवन्तं सनातनम्
त्यांनी सर्वांना आशीर्वाद दिला आणि सभेत बसला; मग त्याने त्या सर्वांशी आणि सनातन भगवंत शौरीशी संवाद साधला.
सनत्कुमार उवाच भद्रं वो मुनयः शश्वत्तपसां फलमीप्सितम् । कृष्णस्य कुशलप्रश्नं सिवबीजस्य निष्फलम्
सनत्कुमार म्हणाले, 'म्हणजेच, ऋषींनो, तुम्हाला शुभेच्छा! तुमच्या अखंड तपस्येचे फळ आता मिळणार आहे; पण कृष्णाची कुशल विचारणा आणि शिवबीजाचा शोध निरर्थक आहे.'
सांप्रतं कुशुलं वश्च दर्शनं परमात्मनः । भक्तानुरोधाद्देहस्य परस्य प्रकृतेरपि
आता, परमतत्त्वाचे दर्शन झाल्यामुळे तुमचे कल्याण झाले आहे; भक्तांच्या प्रेमामुळे, अगदी प्रकृतीच्या पलीकडील परमदेहही प्रकट होतो.