महदेव उवाच प्रनष्टं च जगत्सर्वं विना धर्मेण सुन्दरि । धर्मं जीवय भद्रं ते स्वस्ति तेऽस्तु वरानने
महादेव म्हणाले— 'सुंदरी, धर्माशिवाय सगळं जग नष्ट झालं; धर्माला पुन्हा जिवंत कर, तुला शुभेच्छा असो, तुझं कल्याण होवो, हे सुंदर मुखवाली.'
सूर्य उवाच वरं वृष्णीष्व भद्रं ते यत्ते मनसि वाञ्छितम् । धर्मं जीवय भद्रं ते रक्ष सृष्टिं पतिव्रते
सूर्य म्हणाले— 'तुला मनात जे हवंय ते वर माग, तुझं कल्याण होवो; धर्माला पुन्हा जिवंत कर, सृष्टीचं रक्षण कर, हे पतिव्रते.'
अनन्त उवाच धर्मं करोषि तपसा कथं धर्मं विहसि च । धर्मं जीवय भद्रं ते सर्वधर्मो भवेत्तव
अनंत म्हणाले— 'तू तपश्चर्येने धर्म पाळतेस, मग धर्माचं नाश कसा करू शकतेस? धर्माला पुन्हा जिवंत कर, तुझं कल्याण होवो; सर्व धर्म तुझ्यात नांदू दे.'
चन्द्र उवाच द्विजरूपधरो धर्मस्त्वां परीक्षितुमागतः । ब्रह्मणा प्रेरितश्चैव निर्दोषश्च विहिंसितः
चंद्र म्हणाले— 'धर्माने द्विजरूप घेऊन तुला परिक्षा घ्यायला आला होता, ब्रह्म्याने पाठवला होता, तो निरपराध असूनही त्याच्यावर अन्याय झाला.'
महेन्द्र उवाच तपसोपान्जितो धर्मो धर्मेण च फलं नृपाम् । कथं फलं च तपसां यदि धर्मः क्षयं गतः
महेंद्र म्हणाले— 'राजांना धर्म तपाने मिळतो आणि त्याचे फळही धर्माने मिळते; जर धर्मच नष्ट झाला, तर तपाचे फळ कसं मिळणार?'
वरुण उवाच धर्मं जीवय धर्मिष्ठे धर्मं रक्ष सनातनम् । निष्फलं कर्मिणां कर्म विना धर्मेणा धार्मिके
वरुण म्हणाले— 'धर्माला पुन्हा जिवंत कर, हे धर्मनिष्ठे, सनातन धर्माचं रक्षण कर; धर्माशिवाय कर्त्यांची कर्मं निष्फळ होतात, हे धर्मात्मे.'
पवन उवाच जगत्पूतं कुरु शुभे धर्मं जौवय सांप्रतम् । धर्मे प्रनष्टे तपसां तवापूर्वं विनङ्क्ष्यति
वायू म्हणाले: शुभे, जग शुद्ध कर आणि आता धर्म पुन्हा प्रस्थापित कर. धर्म नष्ट झाला, तर तुझ्या अद्वितीय तपाचाही नाश होईल.
वह्निरुवाच स्वधर्मोपार्जनं कर्तुमागताऽसि च भारतम् । विहंसि धर्ममज्ञात्वा पुनर्जीवय सुन्दरि
अग्नी म्हणाले: तू आपल्या कर्तव्याची पूर्तता करण्यासाठी भारतभूमीत आली आहेस. अज्ञानामुळे धर्माचा नाश करू नकोस, सुंदरिये, पुन्हा धर्माला जीवन दे.
यम उवाच वेदोक्तकर्मकर्तणासहं विश्वे वरानने । धर्मानुसारात्फलदो धर्म जीवय सत्वरम्
यम म्हणाले: श्रेष्ठे, जे वेद सांगतात ती कर्मे करणाऱ्यांना मी धर्मानुसार फळ देतो. त्वरेने धर्माला पुन्हा जिवंत कर.
देवानां वचनं क्षुत्वा समुत्थाय पतिव्रता । नमस्कृत्य सुरेशांश्चतानुवाच तपस्विनी
देवतांचे शब्द ऐकून पतिव्रता उठली, देवताधिपतींना वंदन केले आणि ती तपस्विनी त्यांना म्हणाली.
वृन्दोवाच अहं देवा न जानामि धर्मं ब्राह्मणरूपिणम् । कृतः क्षयो मया कोपान्मां परीङितुमागतः
वृंदा म्हणाली: देवांनो, मला ब्राह्मण रूपातील धर्म कळला नाही. मी रागाने त्याचा नाश केला आणि आता तो मला शाप देण्यासाठी आला आहे.
जीवयामि ध्रुवं धर्मं युष्माकं च प्रसादतः । इत्येवमुक्त्वा सा वृन्दा चेत्युवाच व्पजेश्वर
तुमच्या कृपेने मी नक्कीच धर्माला पुन्हा जिवंत करीन; असे म्हणून वृंदा मग तपस्व्यांच्या स्वामींना म्हणाली.
तपः सत्यं यदि मम सत्यं च विष्णुपूजनम् । तेन पुण्येन सद्योऽत्र द्विजो भवतु विज्वरः
माझे तप खरं असेल, माझी विष्णूपूजा खरी असेल, तर त्या पुण्यामुळे हा ब्राह्मण इथेच आणि आत्ताच रोगमुक्त होवो.
यदि मे च भवेत्सत्यं व्रतं सत्यं तपःशुचि । तेन पुण्येन सत्येन द्विजो भo
माझं व्रत खरं असेल, माझं तप शुद्ध आणि सत्य असेल, तर त्या पुण्यामुळे हा ब्राह्मण जिवंत राहो.
यदि नारायणः सत्यः सर्वात्मा नित्यविग्रहः । ज्ञानात्मकः शिवः सत्यो द्विजो भo
नारायण खरा असेल, जो सर्वांचा आत्मा आणि नित्यस्वरूप आहे, जो ज्ञानरूप आणि मंगल आहे, तर हा ब्राह्मण जिवंत राहो.
ब्रह्म सत्यं च ते देवाः प्रकृतिः परमा यदि । यज्ञः सत्यस्तपः सत्यं द्विजो भo
ब्रह्म सत्य असेल, तुमचे देव आणि परम प्रकृती खरी असेल, यज्ञ आणि तप खरं असेल, तर हा ब्राह्मण जिवंत राहो.
इत्येवमुक्त्वा सा वृन्दा धर्म क्रोडे चकार च । तं दृष्ट्वा च कलारूपं रुरोद कृपयासती
असे म्हणून वृंदाने धर्माला आपल्या मांडीवर घेतले; त्याला क्षीण अवस्थेत पाहून ती पतिव्रता दयेने रडू लागली.
एतस्मिन्नन्तरे मूर्तिर्धर्मभार्या शुचाऽऽकुला । निपत्य विष्णुपादे य शिरसा चेत्युवाच सा
तेवढ्यात धर्माची पत्नी दुःखाने व्याकुळ झाली, तिने विष्णूंच्या पायांवर डोके ठेवून नम्रतेने प्रार्थना केली.
मूर्तिरुवाच हे नाथ करुणासिन्धो दीनबन्धो कृपां कुरु । तूर्णं जीवय कान्तं मे जगन्नाथ कृपामय
मूर्ती म्हणाली: हे नाथा, करुणेचा सागर, दीनांचे मित्र, कृपा कर. जगन्नाथा, कृपामय, माझ्या प्रिय पतीला लवकर जिवंत कर.
पतिहीना च या नारी पापिनी सा भवार्णवे । यथाऽऽस्यं चक्षुर्विरतं प्राणहीना यथा तनूः
पती नसलेली स्त्री पापी होते आणि संसाराच्या समुद्रात हरवते, जशी डोळ्याला दृष्टी नसते किंवा देहाला प्राण नसतो.
मितं ददाति हि पिता मितं भ्रादा मितं सुतः । मितं बन्धुर्मितं माता सर्वदाता पतिः प्रभुः
वडील थोडे देतात, भाऊ थोडे देतो, मुलगा थोडे देतो, नातेवाईक थोडे देतात, आई थोडे देते; पण पतीच सर्व काही देणारा आणि स्वामी असतो.
इत्येवमुक्त्वा सा देवी तत्र तस्थौ रुरोद च । उवाच वृन्दां णगवान्सर्वात्मा प्रकृतेः परः
असे म्हणून ती देवी तिथे उभी राहून रडू लागली; मग सर्वव्यापी, प्रकृतीपलीकडील प्रभू वृंदेला म्हणाले.
श्रीभगवानुवाच त्वयाऽऽयुस्तपसा लब्धं यावदायुश्च ब्रह्मणः । तदेव देहि धर्माय गोलोकं गच्छ सुन्दरि
श्रीभगवान म्हणाले: तपाने तुला मिळालेलं, ब्रह्माच्या आयुष्याइतकं आयुष्य तू धर्माला दे. मग सुंदरिये, तू गोळोकात जा.
तन्वाऽनया च तपसा पश्चान्मां च लभिष्यसि । पश्चाद्गोलोकमागत्य वाराहे च वरानने
या देहाने आणि तपाने तू नंतर मला प्राप्त करशील; नंतर, वराह युगात, सुंदर मुखी, गोळोकात येशील.
वृषभानसुता त्वं च राधाच्छाया भविष्यसि । मत्कलांशश्च रायाणस्त्वां विवाह ग्रहीष्यति
वृषभानूची कन्या, तू राधेची छाया स्वरूप होशील; माझ्या शक्तीचा अंश असलेला रायाण तुझ्याशी विवाह करील.
मां लभिष्यसि रासे च गोपीभी राधया सह । राधा श्रीदामशापेन वृषभानसुता यदा
रासामध्ये, गोपींसह आणि राधेसह, तू मला प्राप्त होशील; जेव्हा श्रीदामाच्या शापामुळे राधा वृषभानूची कन्या होईल.
सा चैव वास्तवी राधा त्वं च च्छायास्वरुपिणी । विवाहकाले रायाणस्त्वां च च्छायां ग्रहीष्यति
ती खरी राधा असेल आणि तू तिची छाया स्वरूप राहशील; विवाहाच्या वेळी रायाण तुझ्या छाया रूपाशी लग्न करील.
त्वां दत्त्वा वास्तवी राधा साऽन्तर्धाना भविष्यति । राधैवेति विमूढाश्च विज्ञास्यन्ति
तुला देऊन खरी राधा अदृश्य होईल; आणि गोंधळलेल्या लोकांना तूच राधा आहेस असे वाटेल.
स्वप्ने राधापदाम्भोजं न रि पश्यन्ति बल्लवाः । स्वयं राधा मम क्रोडे छाया रायाणकामिनी
स्वप्नात गवळणांना राधेचे चरणकमळ दिसत नाहीत; खरी राधा माझ्या कुशीत आहे, आणि छाया रायाणाची प्रियतमा आहे.
विष्णोश्च वचनं श्रुत्वा ददावायुश्च सुन्दरी । उत्तस्थौ पूर्ण धर्मश्च तप्तकाञ्चनसंनिभः
विष्णूची वचने ऐकून सुंदर स्त्रीने स्वतःला अर्पण केले; पूर्ण धर्म तेजस्वी सोन्यासारखा प्रकट झाला.