कामाधारं नाशबीजमधर्मस्थलमेव च । भगं नरककुण्डं च लालामूत्रसमन्वितम्
या वासनेचं आसन, विनाशाचं मूळ आणि अधर्माचं ठिकाण आहेत. स्त्रीचं योनी हे नरकाचं खड्डं आहे, जे थुंकी आणि मूत्राने भरलेलं असतं.
दुर्गन्धियुक्तं पापं च यमदण्डस्य कारणम् । यथा लिङ्गं विशत्येव पापयोनौ च योषिताम्
ती दुर्गंधी, पापयुक्त आणि यमाच्या शिक्षेचं कारण आहे. जसा पुरुष पापी स्त्रीच्या गर्भात प्रवेश करतो,
तथा पुमान्विशत्येव रौरवे च युगे युगे । रहस्यं चाऽऽपदं दृष्ट्वा मां तवं धर्षितुमिच्छसि
तसाच तो पुन्हा पुन्हा रौरव नरकात जातो. मला एकटीला आणि संकटात पाहून, तू मला जबरदस्तीने मिळवू इच्छितोस.
अत्रैव सर्वदेवाश्च लोकपालाश्च ब्राह्मणा । जाज्वल्यमानो धर्मश्च साक्षी शास्ता च कर्मणाम्
इथेच सर्व देव, लोकपाल आणि ब्राह्मण, तेजस्वी धर्मासह, साक्षीदार आणि कर्मांचे न्यायाधीश म्हणून उपस्थित आहेत.
यमश्च दण़्डकर्ता च स्थापितो हरिणा स्वयम् । स्वयं कुष्णश्च धर्मात्मा ज्ञानरुपो महेश्वरः
यम, जो शिक्षा देतो, तो स्वतः हरिने इथे नेमला आहे. कुर्ष्ण, धर्मात्मा, आणि महेश्वर — हे ज्ञानस्वरूप — हेही इथे आहेत.
दुर्गा बुद्धिर्मनो ब्रह्म चेन्द्रियाणि सुरास्तथा । सर्वप्राणिषु तिष्ठन्ति साक्षिणाः कर्मणां द्विज
दुर्गा, बुद्धी, मन, ब्रह्मा आणि इंद्रिये, तसेच सर्व देव, हे द्विज, सर्व प्राण्यांमध्ये कर्मांचे साक्षीदार म्हणून वास करतात.
क्व गुप्तं क्व रहस्यं वा ब्रह्मण ज्ञानदुर्बल । क्षमस्व गच्छ भद्रं ते अवध्याश्च द्विजातयः
कुठे गुप्तता, कुठे एकांत, हे ज्ञानाने दुर्बल ब्राह्मण? माफ कर आणि निघून जा, तुझं कल्याण होवो. द्विजांना मारणं वर्ज्य आहे.
शक्ताऽहं भमसात्कर्तुं गच्छ वत्स यथासुखम् । तपस्यासु मम गतमष्टोत्तरशतं युगम्
माझ्यात तुला नष्ट करण्याची शक्ती आहे, पण जा बाळा, जसं तुला हवं तसं. माझ्या तपात मी शंभरआठ युगं घालवली आहेत.
नास्ति गोर्त्र मत्पितुश्च न माता न पिता मम । सर्वान्तरात्मा भगवान्कृष्णो रक्षति मां द्विज
माझं कुठलंच कुळ नाही, ना वडील आहेत, ना आई आहे; द्विजा, सर्वांच्या अंतर्यामी असलेला भगवान कृष्ण मला नेहमीच राखतो.
कृष्णेन स्थापितो धर्मो मां च रक्षति नित्यशः । आदित्यश्च तथा चन्द्रः पवनश्च हुताशनः
कृष्णानं धर्माची स्थापना केली आणि तो मला नेहमीच सांभाळतो; सूर्य, चंद्र, वारा आणि अग्नी हेही मला राखतात.
ब्रह्मा शंभुर्भगवती दुर्गा रक्षति मां सदा । येन शुक्लीकृता हंसाः शुकाश्च हरिताः कृताः
ब्रह्मा, शंकर आणि भगवती दुर्गा हे नेहमीच माझी रक्षा करतात; ज्याच्यामुळे हंस पांढरे झाले आणि पोपट हिरवे झाले.
मयूराश्चित्रिता येन स मे रक्षां करिष्यति । अनाथबालवृद्धानां रक्षकाः सर्वदेवताः
ज्याने मोरांना रंगीबेरंगी केलं, तोच मला संरक्षण देईल; अनाथ, लहान मुलं आणि वृद्ध यांची सर्व देवता राखण करतात.
नारीबुद्व्या न मां धर्मस्त्यक्त्वा गच्छेद्धि सर्वदा । मां मातरं परित्यज्य गच्छ वत्स यथासुखम्
कोणतीही स्त्री किंवा पृथ्वी मला कधीच सोडत नाही, आणि धर्मही मला कधीच टाकत नाही; बाळा, मला म्हणजे तुझ्या आईला सोड आणि हवे तसे जा.
इत्येवमुक्त्वा देवी सा तस्थौ तत्र धरा यथा । आगच्छन्तं च संभोक्तुं मा यान्तं बोधनेन च
अशी वाणी बोलून ती देवी तिथेच पृथ्वीप्रमाणे उभी राहिली; तो येईल, उपभोगेल, जाईल आणि जागा होईल याची वाट पाहू लागली.
शशापेति च सा कोपाद्ब्रह्मपन्धो क्षयो भव । क्षयो भव दुराचार हे पापिष्ठ क्षयो भव
ती रागावून शाप देते— 'ब्रह्मण, नाश होवो! दुष्टा, तुझा नाश होवो! नाशच होवो!'
पुनः शप्तं स्वयं सूर्यो वारयामास यत्नतः । एतसिमन्नन्तरे तात तत्रव जगदीश्वराः
ती पुन्हा शाप देत असताना, सूर्य स्वतः तिला थांबवायचा प्रयत्न करू लागला; एवढ्यात, तिथे जगाचे सर्व देव उपस्थित होते.
आजग्मुरतिसंत्रस्ता ब्रह्मविष्णुशिवादयः । धर्म दृष्ट्वा कलारूपं रुरुदुस्त्रिदशेश्वराः
ब्रह्मा, विष्णू, शंकर आणि इतर देवता घाबरून तिथे आले; धर्म कलिरूपात दिसताच सर्व देवांचे अधिपती रडू लागले.
कृत्वा क्रोडेऽतीव कृशं कुह्वा भीतं यथा विधुम् । निश्चेष्टं मलिनं दग्धं सतीकोपाग्निना व्रज
त्यांनी अतिशय कृश, घाबरलेला, निपचित, मळलेला आणि सतीच्या रागाच्या ज्वाळांनी भाजलेला धर्म कुशीत घेतला.
श्रीभवानुवाच क्षमस्व वृन्दे मद्भक्ते जन्ममृत्युजराहरे । धर्म जीवय मद्भक्तं रक्ष धर्म पतिव्रते
श्रीभगवान म्हणाले— 'वृंदे, माझ्या भक्ताला, जो जन्म, मृत्यू आणि वार्धक्य दूर करतो, त्याला क्षमा कर; धर्माला पुन्हा जिवंत कर, माझ्या भक्ताचे रक्षण कर, हे पतिव्रते.'
ब्रह्मोवाच ध्वान्तपूर्ण जगत्सर्दं विना धर्म बभूव ह । कम्पितौ चन्द्रसूर्यौ च शेषश्चापि वसुंधरा
ब्रह्मा म्हणाले— 'धर्माशिवाय सगळं जग अंधारानं भरून गेलं; चंद्र, सूर्य आणि पृथ्वी सुद्धा थरथर कापू लागले.'
महदेव उवाच प्रनष्टं च जगत्सर्वं विना धर्मेण सुन्दरि । धर्मं जीवय भद्रं ते स्वस्ति तेऽस्तु वरानने
महादेव म्हणाले— 'सुंदरी, धर्माशिवाय सगळं जग नष्ट झालं; धर्माला पुन्हा जिवंत कर, तुला शुभेच्छा असो, तुझं कल्याण होवो, हे सुंदर मुखवाली.'
सूर्य उवाच वरं वृष्णीष्व भद्रं ते यत्ते मनसि वाञ्छितम् । धर्मं जीवय भद्रं ते रक्ष सृष्टिं पतिव्रते
सूर्य म्हणाले— 'तुला मनात जे हवंय ते वर माग, तुझं कल्याण होवो; धर्माला पुन्हा जिवंत कर, सृष्टीचं रक्षण कर, हे पतिव्रते.'
अनन्त उवाच धर्मं करोषि तपसा कथं धर्मं विहसि च । धर्मं जीवय भद्रं ते सर्वधर्मो भवेत्तव
अनंत म्हणाले— 'तू तपश्चर्येने धर्म पाळतेस, मग धर्माचं नाश कसा करू शकतेस? धर्माला पुन्हा जिवंत कर, तुझं कल्याण होवो; सर्व धर्म तुझ्यात नांदू दे.'
चन्द्र उवाच द्विजरूपधरो धर्मस्त्वां परीक्षितुमागतः । ब्रह्मणा प्रेरितश्चैव निर्दोषश्च विहिंसितः
चंद्र म्हणाले— 'धर्माने द्विजरूप घेऊन तुला परिक्षा घ्यायला आला होता, ब्रह्म्याने पाठवला होता, तो निरपराध असूनही त्याच्यावर अन्याय झाला.'
महेन्द्र उवाच तपसोपान्जितो धर्मो धर्मेण च फलं नृपाम् । कथं फलं च तपसां यदि धर्मः क्षयं गतः
महेंद्र म्हणाले— 'राजांना धर्म तपाने मिळतो आणि त्याचे फळही धर्माने मिळते; जर धर्मच नष्ट झाला, तर तपाचे फळ कसं मिळणार?'
वरुण उवाच धर्मं जीवय धर्मिष्ठे धर्मं रक्ष सनातनम् । निष्फलं कर्मिणां कर्म विना धर्मेणा धार्मिके
वरुण म्हणाले— 'धर्माला पुन्हा जिवंत कर, हे धर्मनिष्ठे, सनातन धर्माचं रक्षण कर; धर्माशिवाय कर्त्यांची कर्मं निष्फळ होतात, हे धर्मात्मे.'
पवन उवाच जगत्पूतं कुरु शुभे धर्मं जौवय सांप्रतम् । धर्मे प्रनष्टे तपसां तवापूर्वं विनङ्क्ष्यति
वायू म्हणाले: शुभे, जग शुद्ध कर आणि आता धर्म पुन्हा प्रस्थापित कर. धर्म नष्ट झाला, तर तुझ्या अद्वितीय तपाचाही नाश होईल.
वह्निरुवाच स्वधर्मोपार्जनं कर्तुमागताऽसि च भारतम् । विहंसि धर्ममज्ञात्वा पुनर्जीवय सुन्दरि
अग्नी म्हणाले: तू आपल्या कर्तव्याची पूर्तता करण्यासाठी भारतभूमीत आली आहेस. अज्ञानामुळे धर्माचा नाश करू नकोस, सुंदरिये, पुन्हा धर्माला जीवन दे.
यम उवाच वेदोक्तकर्मकर्तणासहं विश्वे वरानने । धर्मानुसारात्फलदो धर्म जीवय सत्वरम्
यम म्हणाले: श्रेष्ठे, जे वेद सांगतात ती कर्मे करणाऱ्यांना मी धर्मानुसार फळ देतो. त्वरेने धर्माला पुन्हा जिवंत कर.
देवानां वचनं क्षुत्वा समुत्थाय पतिव्रता । नमस्कृत्य सुरेशांश्चतानुवाच तपस्विनी
देवतांचे शब्द ऐकून पतिव्रता उठली, देवताधिपतींना वंदन केले आणि ती तपस्विनी त्यांना म्हणाली.