धर्म उवाच भवती कस्य कन्या वा किं ते नाम मनोहरे । किं करोषि रहस्येव तन्मे कथितुमर्हसि
धर्म म्हणाले: सुंदर स्त्री, तू कोणाची मुलगी आहेस? तुझे नाव काय? तू इथे एकटी काय करतेस? मला सांग.
कस्य हेतोस्तपस्या ते किं वा वाञ्छसि सुन्दरि । वरं वृणीष्व भद्रं ते यत्ते मनसि वाञ्छितम्
तू तपस्या का करतेस? तुला काय हवे आहे, सुंदर स्त्री? तुझ्या मनात जे काही इच्छा आहे, ते वर माग, तुझ्या कल्याणासाठी.
वृन्दोवाच विप्र केदारकन्याऽहं वृन्दा वृन्दावने स्थिता । तपः करोमि रहसि चिन्तयामि हरिं पतिम्
वृंदा म्हणाली: ब्राह्मण, मी केदाराची कन्या वृंदा आहे, वृंदावनात राहते; मी गुप्तपणे तप करते आणि हरिला पती म्हणून चिंतन करते.
यदि दातुं समर्थोऽसि देहि मे वाञ्छितं वरम् । असमर्थोऽसि चेद्गच्छ किं ते प्रश्नेन ब्राह्मण
जर तुला देणे शक्य असेल तर मला हवी असलेली कृपा दे; नाही शक्य असेल तर जा—मग मला का विचारतोस, ब्राह्मण?
धर्म उवाच निरीहमवितर्क्यं च परमात्मानमीश्वरम् । निर्गुणं च निराकारं भक्तानुग्रहविग्रहम्
धर्म म्हणाले: परमात्मा, ईश्वर, हा इच्छारहित, शंका नसलेला, निर्गुण, निराकार आहे; पण भक्तांवर कृपा करण्यासाठी तो रूप धारण करतो.
का क्षमा तं पतिं कर्तुं विना लक्षमीं सरस्वतीम्
लक्ष्मी आणि सरस्वती यांच्याशिवाय कोण त्याला पती करू शकते?
गोलोके द्विभुजस्यापि श्रीवंशीवदनस्य च । किशोरगोपवेषस्य परिपूर्णतमस्य च
गोलोकात, दोन हातांचा, वंशी धरलेला, गवळणीच्या वेषातील किशोर, हा पूर्णतेचा मूर्तिमंत स्वरूप आहे.
तस्य भार्या स्वयं राधा महालक्ष्मीः परात्परा । ब्रह्मस्वरूपा परमा परमात्मानमीश्वरम्
त्याची पत्नी म्हणजे राधा, तीच महालक्ष्मी, सर्वश्रेष्ठ; तीच ब्रह्मस्वरूप, परम, परमात्मा आणि ईश्वर आहे.
भजते सततं शान्तं सुरम्यं श्यामसुन्दरम् । कोटिकन्दर्पसौन्दर्यनिन्दितं सुकलेवरम्
ती नेहमी शांत, रमणीय, श्यामसुंदराचे भक्तीपूर्वक पूजन करते, ज्याचे सौंदर्य कोटी कामदेवांनाही लाजवते.
अमूल्यरत्नाभरणं सत्यं च नित्यविग्रहम् । पीताम्बरधरं रम्यं दातारं सर्वसंपदाम्
तो अमूल्य रत्नांनी मढवलेला, खरा आणि नित्यस्वरूप, पिवळ्या वस्त्रांनी शोभणारा, सुंदर आणि सर्व संपत्ती देणारा आहे.
श्रीकृष्णश्च द्विधारूपो द्विभुजश्च चतुर्भुजः । चतुर्भुजश्च वैकुण्ठे गोलोके द्विभुजः स्वयम्
श्रीकृष्णाला दोन रूपे आहेत—दोन हातांचे आणि चार हातांचे; वैकुंठात तो चार हातांचा असतो, पण गोलोकात तो नेहमी दोन हातांचा असतो.
यन्निमेषो भवेद्वृन्दे ब्रह्मणः पततेन च । पञ्चविंशत्सहस्रेणा युगेनेन्द्रस्य पातनम्
वृंदा, त्याच्या एका डोळ्याच्या पापण्याचा वेळ ब्रह्मदेवाच्या पतनाइतका आहे, आणि पंचवीस हजार युगांनी इंद्राचा पतन जसा होतो तसा.
चतुर्दशेन्द्रावच्छिन्नकालेन ब्रह्मणो दिनम् । तावतीति निशा तस्य विधातुर्जगतामपि
चौदा इंद्रांच्या काळाने ब्रह्मदेवाचा एक दिवस मोजला जातो; तेवढाच काळ जगतांचा विधाता याची रात्र असते.
एवं त्रिंशद्दिनैर्मासं द्विषट्के मासि वर्षकम् । एवं शतायुस्तस्यैव निबोध बोधतत्परम्
अशा तीस दिवसांनी एक महिना होतो; दोन महिने मिळून एक ऋतु, आणि असेच एक वर्ष; त्याचे आयुष्य शंभर वर्षांचे असते, हे नीट समजून घे.
यावज्जीवनपर्यन्तं सेवन्ते सनकादयः । कल्पानां कोटिकोटिं च तन्न साध्याश्चयो विभुः
सनक आणि इतर मुनी आपले संपूर्ण आयुष्य, अगणित कल्पांपर्यंत त्या सर्वव्यापी परमेश्वराची सेवा करतात, तरीही त्यांना तो कधीच प्राप्त होत नाही.
सहस्रवक्त्रः शेषश्च सेवते च जपन्सदा । दिवानिशं च यं भक्त्या कल्पकोटिशतं शतम्
शेष, ज्याला हजार तोंडे आहेत, तो दिवस-रात्र भक्तीभावाने त्याची नावे जपत, कोट्यवधी कल्पांपर्यंत त्याची सेवा करतो.
तन्न साध्यो हितकरो दुराराध्यः परात्परः । ब्रह्मा ब्रह्मास्वरूपं तं भजेज्जन्मनि जन्मनि
तो परमेश्वर कल्याणकारी असूनही, प्राप्त होणे अत्यंत कठीण आहे; तो सर्वश्रेष्ठ आहे. ब्रह्मा, ब्रह्मस्वरूप होऊन, प्रत्येक जन्मात त्याची भक्ती करतो.
वक्त्रैश्चतुर्भिः सततं स्तौति नित्यं सनातनम् । वेदेऽनिर्वचनीयश्च वेदानां जनको विधिः
चार मुखांनी ब्रह्मा नेहमी त्या सनातन परमेश्वराची स्तुती करतो; वेदांत त्याचे वर्णन करता येत नाही, आणि वेदांचा जन्मदाता तोच आहे.
विधाता फलदाता च दाता च सर्वसंपदाम् । तन्न साध्यो हि भगवान्कालकालान्तकः
तोच सृष्टीकर्ता, फळ देणारा आणि सर्व संपत्तीचा दाता आहे; तो काळाचा आणि मृत्यूचाही नाश करणारा भगवंत सहज मिळत नाही.
संहारकर्ता जगतां कलया रुद्ररूपतः । स स्तौति पञ्चवक्त्रेण कोऽन्योऽन्यस्यापि का कथा
रुद्रस्वरूपाने, तो जगाचा संहार करणारा आहे; पाच मुखांनी तो त्याची स्तुती करतो. दुसरा कोण आहे, आणि दुसऱ्याची काय कथा?
तत्परश्च प्रियो नास्ति वृन्दे भगवातः शृणु । सर्वशक्तिस्वरूपा सा दुर्गा दुर्गतिनाशिनी
वृंदे, ऐक! त्या भगवंताला तिच्यापेक्षा प्रिय कोणी नाही; ती सर्व शक्तींची मूर्ती, दुर्गा, आणि दुःखाचा नाश करणारी आहे.
ब्रह्मस्वरूपा परमा मूलप्रकृतिरीश्वरी । नारायणी विष्णुमाया वैष्णवी सा सनातनी
ती ब्रह्मस्वरूप, परम, आद्य प्रकृती आणि ईश्वरी आहे; ती नारायणी, विष्णुमाया आणि सनातन वैष्णवी आहे.
यन्मायया जगद्भ्रान्तमनित्ये भ्रमते सदा । सा स्तौति भक्त्यायं देवं वृन्देऽयङ्गे.दिवानिशम्
जिच्या मायेमुळे हे जग नेहमी भ्रमित होऊन नश्वरतेत भटकते, तीच, वृंदे, दिवस-रात्र भक्तीभावाने या देवाची सेवा करते.
स्तौति भक्त्या स्वशक्त्या च गजवक्त्रः षडाननः । ध्यायते यं गणेशश्च सर्वादौ यस्य पूजनम्
गजवक्त्र आणि षडानन दोघेही भक्ती आणि स्वतःच्या शक्तीने त्याची स्तुती करतात; गणेश त्याचे ध्यान करतो, ज्याची पूजा सर्वांत आधी होते.
भगवान्सर्वदेवेशो ज्ञानिनां च गुरोर्गुरुः । सिद्वेन्द्रेषु च देवेन्द्रे योमीन्द्रे ज्ञानिनां गुरौ
भगवंत सर्व देवांचा स्वामी आणि ज्ञानींचा गुरु आहे, गुरुंचाही गुरु; सिद्ध आणि देवेंद्रांमध्ये तोच इंद्र, ज्ञानींचा गुरु आहे.
न गणेशात्परो विद्वान्गणेशश्च सुराधिपः । सरस्वती च यं स्तोतुमशक्ता परमेश्वरी
गणेशापेक्षा श्रेष्ठ कोणी नाही, हे ज्ञानी! गणेशच देवांचा अधिपती आहे; आणि सरस्वतीसुद्धा, परमेश्वरी असून, त्याची योग्य स्तुती करू शकत नाही.
दिवानिशं पादपद्मं भक्त्या पद्मा निषेवते । यत्कटाक्षाज्जगत्सर्व परिपूर्णतमं शिवम्
पद्मा दिवस-रात्र भक्तीभावाने त्याच्या कमलपादांची सेवा करते; त्याच्या कृपादृष्टीने संपूर्ण जग परिपूर्ण आणि मंगलमय होते.
यद्भयाद्वाति वातोऽयं सूर्यस्तपति यद्भयात् । वर्षतीन्द्रो दहत्यग्निर्मृत्युश्चरति जन्तुषु
त्याच्या भीतीने वारा वाहतो, सूर्य तेज देतो, इंद्र पाऊस पाडतो, अग्नी जळतो आणि मृत्यू सर्व प्राण्यांमध्ये संचारतो.
पृथिवी सेवया यस्य सर्वाधारा वसंधरा । समृद्रा निश्चलाः शैला यस्य भीताश्च सुन्दरि
सुंदरी, सर्वांचा आधार असलेली पृथ्वी त्याची सेवा करते; समुद्र आणि स्थिर पर्वत त्याच्या भीतीने अचल राहतात.
तीर्थसारा च सा गङ्गा पवित्रा मुक्तिदायिनी । जगतां पावनी देवी यस्य पादाब्जसेवया
तीर्थांची सार असलेली, पवित्र आणि मुक्तिदायिनी गंगा, त्याच्या कमलपादांची सेवा करून जगांचे पावन करते.