अहं ब्रह्मा च विष्णुश्च शेषो धर्मो महान्विराट्
मी, ब्रह्मा, विष्णू, शेष, धर्म आणि महान विराट—
यद्विशेषणयुक्तं च दृश्यं प्रत्यक्षमेव च
ज्याला गुण आहेत आणि जे प्रत्यक्ष डोळ्यांनी दिसते—
वैकुण्ठे च पुरा पृष्टे धर्मेण ब्रह्मणा तदा 1.28.
पूर्वी वैकुंठात, धर्माने हे ब्रह्माला विचारले होते.
सारभूतं च तत्त्वानामज्ञानान्धकलोचनम्
हे तत्त्वांचे सार आहे आणि अज्ञानाने आंधळ्यांसाठी डोळ्यासारखे आहे.
परमात्मस्वरूपं च परं ब्रह्म सनातनम्
हेच परमात्म्याचे खरे स्वरूप, तेच परम, सनातन ब्रह्म आहे.
प्राणाः पञ्च स्वयं विष्णुर्मनो ब्रह्मा प्रजापतिः
पाच प्राण म्हणजेच विष्णू, मन म्हणजे ब्रह्मा, प्रजापती.
आत्माधीना वयं सर्वे स्थिते तस्मिन्वयं स्थिताः
आपण सर्वजण आत्म्यावर अवलंबून आहोत; तोपर्यंत आपण टिकून आहोत.
जीवस्तत्प्रतिबिम्बं च सर्वभोगी हि कर्मणाम्
जीव हा त्याचा प्रतिबिंब आहे, आणि सर्व कर्मांचे फळ भोगणारा आहे.
बिम्बं घटेषु भग्नेषु प्रलीनं चन्द्रसूर्य्ययोः
जसा फुटलेल्या मडक्यांमध्ये चंद्र आणि सूर्य यांचे प्रतिबिंब नाहीसे होते, तसंच त्यांची रूपंही नाहीशी होतात.
एकमेव परं ब्रह्म शेषे वत्स भवक्षये
मग जगाचा अंत झाल्यावर फक्त एकच, ते परम ब्रह्म उरते, बाळा.
तच्च ज्योतिःस्वरूपं च मण्डलाकारमेव च
ते ब्रह्म प्रकाशमय आहे, आणि त्याचा आकार तेजस्वी वर्तुळासारखा आहे.
आकाशमिव विस्तीर्णं सर्वव्यापकमव्ययम्
ते आकाशासारखे विशाल आहे, सर्वत्र व्यापलेले आणि कधीही नष्ट न होणारे आहे.
वदन्ति योगिनस्तत्र परं ब्रह्म सनातनम् 1.28.
तेथेच योगीजन त्या परम, सनातन ब्रह्माचे वर्णन करतात.
निरीहं च निराकारं परमात्मानमीश्वरम्
ते इच्छाशून्य आहे, निराकार आहे, तोच परमात्मा आणि सर्वांचा ईश्वर आहे.
परमानन्दरूपं च परमानन्दकारणम् तत्रैव लीना प्रकृतिः सर्वबीजस्वरूपिणी
ते परमानंदरूप आहे, परमानंदाचे कारण आहे; आणि तिथेच सर्व बीजांची मूळ असलेली प्रकृती विलीन होते.
यथाऽग्नौ दाहिका शक्तिः प्रभा सूर्य्ये यथा मुने
जशी अग्नीत जाळण्याची शक्ती असते, आणि सूर्याला तेज असते, तसेच, हे मुनी,
यथा शब्दश्च गगने यथा गन्धः क्षितौ सदा
जसा आकाशात शब्द असतो, आणि पृथ्वीमध्ये नेहमीच सुगंध असतो,
सृष्ट्युन्मुखेन तद् ब्रह्म चांशेन पुरुषः स्मृतः
तसंच, जेव्हा ब्रह्म सृष्टीच्या इच्छेने वळते, तेव्हा त्याचा एक अंश पुरुष म्हणून ओळखला जातो.
त्रिगुणा सा हि तत्रैव परा च्छायामयी स्मृता
तिथेच ती प्रकृती त्रिगुणात्मक आहे, आणि तिला श्रेष्ठ छायारूप मानले जाते.
यथा मृदा कुलालश्च घटं कर्तुं क्षमः सदा
जसा कुंभार मातीपासून मडके बनवू शकतो,
स्वर्णेन कुण्डलं कर्त्तुं स्वर्णकारः क्षमो यथा
आणि जसा सोनार सोन्यापासून कुंडलं बनवू शकतो,
कुलालसृष्टा न च मृन्नित्या चैव सनातनी
मडके कुंभार बनवतो, पण माती मात्र नेहमीच टिकून राहते, ती सनातन आहे.
नित्यं तत्परमं ब्रह्म नित्या च प्रकृतिः स्मृता 1.28.
त्याचप्रमाणे, ते परम ब्रह्म नित्य आहे, आणि प्रकृतीही नित्यच मानली जाते.
मृदं स्वर्णं समाहर्तुं कुलालस्वर्णकारकौ
माती किंवा सोनं मिळवण्यासाठी कुंभार आणि सोनार लागतात.
तस्मात्तत्प्रकृतेर्ब्रह्म परमेव च नारद
म्हणून, नारद, ब्रह्म हे प्रकृतीपेक्षा श्रेष्ठ आहे.
केचिद्वदन्ति तद्ब्रह्म स्वयं च प्रकृतिः पुमान्
काही जण म्हणतात की, तेच ब्रह्म स्वतःच प्रकृती आणि पुरुष आहे.
तद्ब्रह्म परमं धाम सर्वकारणकारणम्
ते ब्रह्म म्हणजेच सर्वश्रेष्ठ स्थान आहे, आणि सर्व कारणांच्या कारणाचे मूळ आहे.
ब्रह्म चात्मा च सर्वेषां निर्लिप्तं साक्षिरूपि च
ते ब्रह्म आणि सर्वांचे आत्मा, हे कुठल्याही गोष्टीला न लागणारे असून, साक्षीभावाने असते.
तद्ब्रह्मशक्तिः प्रकृतिः सर्वबीजस्वरूपिणी
त्या ब्रह्माची शक्ती म्हणजे प्रकृती, जी सर्व बीजांचे मूळ रूप आहे.
तेजोरूपं च तद्ब्रह्म ध्यायन्ते योगिनः सदा
योगी नेहमी त्या ब्रह्माचे तेजस्वी रूप ध्यानात ठेवतात.