रत्नेन्द्रराजराजेन क्वणन्मञ्जीररञ्जिता । रत्नपाशकराजीभिः पादाङ्गुलिविराजिता
मणिमय पैंजणांनी तिचे पाय सुशोभित झाले होते, त्या पैंजणांचा मंजुळ निनाद तिच्या पावलांवर घुमत होता. तिच्या पायांच्या बोटांवर रत्नांच्या सुंदर रेषांनी सजावट केली होती, त्यामुळे ती आणखी उजळून दिसत होती.
सुन्दरालक्तरागेण चरणाधःस्थलोज्ज्वला । गजेन्द्रगामिनी रामा कामिनी वामलोचना
सुंदर आलक्तकाच्या लाल रंगामुळे तिच्या पायांचे तळवे उजळून निघाले होते. तिची चाल राजहस्तिनीप्रमाणे डौलदार होती. ती रमणी, कामिनी, व आकर्षक डोळ्यांची रमा होती.
मां ददर्श कटाक्षेण रमणी रमणोत्सुका । रासे संभूय रामा सा दधार पुरतो मम
ती रमणी, संगासाठी उत्सुक होऊन, मला कटाक्षाने पाहू लागली. त्या रासमंडळात रमा माझ्यासमोर उभी राहिली व नृत्यात सहभागी झाली.
तेन राधा समाख्याता बुराविद्भिः प्रपूजिता । प्रहृष्टा प्रकृतिश्चास्यास्तेन प्रकृतिरीश्वरी
त्या प्रसंगामुळे तिला 'राधा' हे नाव मिळाले, वृद्ध व ज्ञानी लोकांनी तिचा सन्मान केला. ती अत्यंत आनंदी होती, तिचीच ही प्रकृती आहे आणि ती सर्व सृष्टीची अधिष्ठात्री आहे.
शक्ता स्यात्सर्वकार्येषु तेन शक्तिः प्रकीर्तिता । सर्वाधारा सर्वरूपा मङ्गलार्हा च सर्वतः
ती सर्व कामांत समर्थ आहे, म्हणून तिला 'शक्ती' असे म्हणतात. ती सर्वांची आधार आहे, सर्व रूपांची आहे आणि सर्व मंगलाची पात्र आहे.
सर्वमङ्गलदक्षा सा तेन स्यात्सर्वमङ्गला । वैकुण्ठे सा महालक्ष्मीर्मूर्तिभेदे सरस्वती
ती सर्व शुभ कार्यांत कुशल आहे, म्हणून तिला 'सर्वमंगला' असेही म्हणतात. वैकुंठात ती महालक्ष्मी आहे, तर इतर रूपांत ती सरस्वती आहे.
प्रसूय वेदान्विदिता वेदमाता च सा सदा । सावित्री स च गायत्री धात्री त्रिजगतामपि
ती नेहमी वेदांची जननी म्हणून ओळखली जाते, कारण तिने वेदांना जन्म दिला. ती सावित्री आहे, गायत्री आहे आणि तिन्ही जगांची पालनकर्ती आहे.
पुरा संहृत्य दुर्गं च सा दुर्गा च प्रकीर्तिता । तेजसः सर्वदेवानामाविर्भूता पुरा सती
पूर्वी तिने किल्ला नष्ट केल्यावर तिला 'दुर्गा' म्हणून ओळखले जाऊ लागले. ती सती, सर्व देवतांच्या तेजातून प्रकट झाली.
तेनाऽऽद्या प्रकृतिर्ज्ञेया सर्वासुरविमर्दिती । सर्वानन्दा च सानन्दा दुःखदारिद्रयनाशिनी
म्हणून तिला आद्य प्रकृती, सर्व असुरांचा संहार करणारी म्हणून ओळखावे. ती सर्व आनंदाची मूर्ती आहे, आनंददायिनी आहे, आणि दुःख व दारिद्र्य नाश करणारी आहे.
शत्रुणां भयदात्रौ च भक्तानां भयहारिणौ । दक्षकन्या सती का च शैलजातेति पार्वती
ती शत्रूंना भय देणारी आणि भक्तांचे भय दूर करणारी आहे. ती दक्षकन्या सती आहे, तसेच पर्वतराजाची कन्या पार्वती आहे.
सर्वाधारस्वरूपा सा कलया सा वसुंधरा । कलया तुलसी गङ्गा कलया सर्वयोषितः
ती सर्व आधाराचे मूर्तिमंत रूप आहे. तिच्या अंशाने ती वसुंधरा आहे, तिच्या अंशानेच तुळस व गंगा, आणि तिच्या अंशानेच सर्व स्त्रिया आहेत.
सृष्टिं करोमि च यया तात शक्त्या पुनः पुनः । दृष्ट्वा तां रासमध्यस्थां मम क्रीडा
हे प्रिय, तिच्या शक्तीने मी पुन्हा पुन्हा सृष्टी निर्माण करतो. त्या रासमंडळाच्या मध्यभागी तिला पाहून माझी लीला—
बभूव सुचिरं तात यावद्वै ब्रह्मणः शतम् । अत्यद्भुतं कौतुकं च महाश्रृङ्गारमीप्सितम्
हे प्रिय, ती लीला फार काळ चालू राहिली, ब्रह्मदेवाच्या शंभर वर्षांपर्यंत. ती अत्यंत अद्भुत, आश्चर्यकारक आणि परमोच्च प्रेमाने भरलेली होती.
तयोर्द्वयोर्धर्मराशिः सुस्राव रासमण़्डले । तस्मान्मनोहरं जज्ञे नामनाकारसरोवरम्
त्या दोघांतून धर्माचा प्रवाह रासमंडळात ओसंडून वाहू लागला. त्यातून एक मनोहारी, निराकार सरोवर निर्माण झाले.
पपात धर्मधाराऽधो वेगेन विश्वगोलके । बभूव जलबूर्णं च ब्रह्माण्डानां च गोलकम्
धर्माचा तो प्रवाह जोरात खाली विश्वगोलामध्ये पडला. त्यामुळे तेथे पाणी साचले आणि ब्रह्मांडांचा गोल तयार झाला.
जलपूर्ण पुरा सर्व शृष्टिशून्यं व्रजेश्वर । श्रुङ्गारान्ते च तस्यां च वीर्याधानं मया कृतम्
पूर्वी, हे व्रजेश्वर, सगळीकडे पाणी भरले होते आणि सृष्टी नव्हती. त्या लीलेच्या शेवटी मी माझे बीज तिथे ठेवले.
दधार गर्भ सा राधा यावद्वै ब्रह्मणाः शतम् । सुस्राव सा तदन्ते च डिम्भं च परमाद्भुतम्
राधेने ते गर्भ शंभर ब्रह्मवर्षे पोटात धरले. शेवटी तिने एक अत्यंत अद्भुत बालक जन्माला घातला.
चुकोप देवी तं दृष्ट्वा रुरोद विषसाद सा । पादेन प्रेरयामास तमधो विश्वगोलके
ते पाहून देवीला राग आला, ती रडली आणि दुःखी झाली. तिने त्या बालकाला आपल्या पायाने खाली विश्वगोलात ढकलले.
स पपात जले तात सर्वाधारो महान्विराट् । दृष्ट्वाऽपत्यं जलस्थं च मया शप्ता च सा पुरा
तात, सर्वांचा आधार असलेला तो महान विराट पाण्यात पडला. तिचं मूल पाण्यात बघून, जिच्यावर मी पूर्वी शाप दिला होता ती सुद्धा तिथे होती.
अनपत्या च सा राथा मच्छापेन पुरा विभो । तेन प्रसूताः क्रमतो दुर्गा लक्ष्मीः सरस्वती
हे प्रभो, माझ्या शापामुळे ती राथा पूर्वी अपत्यरहित झाली होती. म्हणूनच तिच्या पोटी पुढे क्रमाने दुर्गा, लक्ष्मी आणि सरस्वती जन्माला आल्या.
चतस्रः परिबूर्णास्ताः प्रसूताश्च सुनिश्चितम् । देव्योऽन्याश्चापि कामिन्यस्ताः प्रसूता व्रजेश्वर
त्या चार देव्या पूर्ण स्वरूपात जन्मल्या. आणि निश्चितच, इतर देव्या आणि इच्छुक स्त्रियाही जन्माला आल्या, हे व्रजेश्वर.
कलया प्रभवो यासां कलांशांशेन वा व्रज । जज्ञे महान्विराड्येन डिम्भेन कलयाऽऽश्रयः
त्यांच्यातील काही जणी अंशातून, काही अंशाच्या अंशातून, तर काही अंशाच्या अंशाच्या अंशातून व्रजमध्ये जन्मल्या. तो महान विराट अंड्यात आश्रय घेत अंशाने जन्माला आला.
अमृताङ्गुष्ठपीयूषं मया दत्तं पपौ च सः । जले स्थावररूपश्च शेते च निजकर्मणः
मी दिलेलं अमृत अंगठ्याचं पियुष त्याने प्यायलं. तो पाण्यात स्थिर रूपात स्वतःच्या कर्मानुसार पडून राहिला.
उपधानं जलं तल्पं तस्य योगबलेन च । तस्य लोम्नां च कूपानि जलपूर्णानि संततम्
त्याच्या योगशक्तीने पाणीच त्याचं उशं आणि शय्याच झालं. त्याच्या रोमकूपांतून नेहमीच पाण्यानं भरलेली विहिरी निर्माण होत राहिल्या.
प्रत्येकं क्रमतस्तेषु शेते क्षुद्रविराट् पुनः । सहस्रपत्रं कमलं जज्ञे क्षुद्रस्य नाभितः
त्यात प्रत्येकात पुन्हा क्रमाने लहान विराट झोपला. त्या लहान विराटाच्या नाभीतून हजार पाकळ्यांचं कमळ उत्पन्न झालं.
तत्र जज्ञे वरो ब्रह्मा तेनायं कमलोद्भवः । तत्राऽऽविर्भूय स विधिश्चिन्ताग्रस्तो बभूव सः
त्यातच श्रेष्ठ ब्रह्मा जन्मला. म्हणून त्याला कमलातून जन्मलेला म्हणतात. तिथे प्रकट होऊन तो विधाता विचारात मग्न झाला.
कस्माद्देहःक्वा माता मे पिता वा क्व च बान्धवः । दिव्यं त्रिलक्षवर्षञ्च बभ्राम कमलान्तरे
‘माझं हे शरीर कुठून आलं? माझी आई कुठे आहे? वडील, नातेवाईक कुठे आहेत?’ अशा विचारात तो कमळाच्या आत तीन लाख दिव्य वर्षे भटकत राहिला.
ततो दिव्यं पञ्चलक्षं सस्मार तपसा च माम् । तदा मया दत्तमन्त्रं जजाप कमलान्तरे
मग पाच लाख दिव्य वर्षे त्याने तप करून मला आठवलं. तेव्हा मी दिलेला मंत्र त्याने कमळाच्या आत जपला.
दिव्यवर्षसप्तलक्षं नियतं संयतः शुचिः । तदा मत्तो वरं लब्ध्वा स्रष्टा सृष्टिं चकार सः
सात लाख दिव्य वर्षे त्याने नियम, संयम आणि शुद्धतेने तप केलं. मग माझ्याकडून वर मिळवून तो सृष्टीकर्ता झाला आणि सृष्टी निर्माण केली.
मायया प्रति ब्रह्माण्डे ब्रह्मविष्णुशिवात्मकाः । दिक्पाला द्वादशादित्या रुद्राश्चैकादशापि च
मायेच्या प्रभावाने प्रत्येक ब्रह्मांडात ब्रह्मा, विष्णु, शिवस्वरूप असणारे, दिशांचे रक्षक, बारा आदित्य, आणि अकरा रुद्र निर्माण झाले.