एकदा मयि गोलोके रासे नित्यं प्रकुर्वति । आविर्भूता च वामाङ्गाद्बाला षोढशवार्षिकी
एकदा मी गोलोकात रास नेहमी करत असताना, माझ्या डाव्या बाजूने सोळा वर्षांची एक सुंदर कन्या प्रकट झाली.
श्वेतचम्पकवर्णाभा शरच्चन्द्रसमप्रभा । अतीव सुन्दरी रामा रमणीनां परावरा
ती पांढऱ्या चंपकाच्या फुलासारखी उजळ, शरदचंद्रासारखी तेजस्वी, अतिशय सुंदर, रमणीय, आणि सर्व स्त्रियांमध्ये श्रेष्ठ होती.
ईषद्धास्यप्रसन्नास्या कौमलाङ्गी मनोहरा । वह्निशुद्धांशुकाधाना रत्नाभरणभूषिता
हलकी हसू असलेला, प्रसन्न चेहरा, कोमल अंग, मन मोहून टाकणारी; अग्नीशुद्ध वस्त्र परिधान केलेली, रत्नांच्या दागिन्यांनी सजलेली.
यथा जलदपङ्क्तिश्च बलाकाभिर्तिभूषिता । सिन्दूरबिन्दूना चारुचन्द्रचन्दनबिन्दुभिः
जशी ढगांची रांग बगळ्यांनी शोभून जाते, तशी तिची शोभा सुंदर सिंदूर, चंद्रासारख्या चंदनाच्या ठिपक्यांनी आणि इतर आकर्षक बिंदूंनी वाढली होती.
कस्तूरीबिन्दुभिः सार्धं सीमन्तान्धःस्यलोज्ज्वला । अमूल्यरत्ननिर्माणसुस्निग्धकिरणोज्ज्वला
कस्तुरीच्या ठिपक्यांसह तिच्या सिमंताचा भाग उजळत होता; अमूल्य रत्नांच्या मऊ किरणांनी ती तेजस्वी दिसत होती.
विचित्रैश्च सुचित्रैश्च सुकपोलस्थलोज्ज्वला । खमेन्द्रचञ्चुविजितनासामौक्तिकशोभिता
विविध सुंदर रेखाटनांनी तिचे गाल उजळले होते; तिच्या नाकावर मोत्यांची नथ होती, जी आकाशपतीच्या चोचीपेक्षाही सुंदर होती.
गजेन्द्रगण़्डनिर्मुक्तमुक्ताभूषणभूषिता । शुक्त्या विमुक्तमुक्ताभदन्तपङ्क्तिमनोहरा
गजेंद्राच्या सोंडेपासून सुटलेल्या मोत्यांच्या दागिन्यांनी ती सजली होती; शिंपल्यातून सुटलेल्या मोत्यांसारखी तिच्या दातांची रांग मनमोहक होती.
वलिताकलिताऽतीव पक्वबिम्बाधरा वरा । शश्वत्पूर्णेन्दुनिन्दास्या पद्मनिन्दितलोचना
तिचे ओठ वाकडे आणि अतिशय सुंदर, पिकलेल्या बिंबाफळासारखे होते; तिचा चेहरा नेहमीच पूर्ण चंद्रालाही लाजवणारा, आणि डोळे कमळालाही हरवणारे होते.
कृष्णसारनिभोद्भिन्नसुचारुकज्जलोज्ज्वला । अमूल्यरत्ननिर्माणकेयूरकङ्कणोज्ज्वला
कृष्णमृगासारख्या डोळ्यांमध्ये सुंदर काजळ चमकत होते; अमूल्य रत्नांनी बनवलेले कडे आणि अंगठ्या तिच्या हातात उजळत होत्या.
मणीन्द्रराजराजीभिः शङ्खयुग्मकरोज्जवला । रत्नाङ्गुलीयकैरेभिरमृताङ्गुलिभूषिता
मणींच्या आणि शंखांच्या जोड्यांनी तिचे हात शोभून गेले होते; रत्नांच्या अंगठ्यांनी आणि अमृतासारख्या बोटांनी ती सजली होती.
रत्नेन्द्रराजराजेन क्वणन्मञ्जीररञ्जिता । रत्नपाशकराजीभिः पादाङ्गुलिविराजिता
मणिमय पैंजणांनी तिचे पाय सुशोभित झाले होते, त्या पैंजणांचा मंजुळ निनाद तिच्या पावलांवर घुमत होता. तिच्या पायांच्या बोटांवर रत्नांच्या सुंदर रेषांनी सजावट केली होती, त्यामुळे ती आणखी उजळून दिसत होती.
सुन्दरालक्तरागेण चरणाधःस्थलोज्ज्वला । गजेन्द्रगामिनी रामा कामिनी वामलोचना
सुंदर आलक्तकाच्या लाल रंगामुळे तिच्या पायांचे तळवे उजळून निघाले होते. तिची चाल राजहस्तिनीप्रमाणे डौलदार होती. ती रमणी, कामिनी, व आकर्षक डोळ्यांची रमा होती.
मां ददर्श कटाक्षेण रमणी रमणोत्सुका । रासे संभूय रामा सा दधार पुरतो मम
ती रमणी, संगासाठी उत्सुक होऊन, मला कटाक्षाने पाहू लागली. त्या रासमंडळात रमा माझ्यासमोर उभी राहिली व नृत्यात सहभागी झाली.
तेन राधा समाख्याता बुराविद्भिः प्रपूजिता । प्रहृष्टा प्रकृतिश्चास्यास्तेन प्रकृतिरीश्वरी
त्या प्रसंगामुळे तिला 'राधा' हे नाव मिळाले, वृद्ध व ज्ञानी लोकांनी तिचा सन्मान केला. ती अत्यंत आनंदी होती, तिचीच ही प्रकृती आहे आणि ती सर्व सृष्टीची अधिष्ठात्री आहे.
शक्ता स्यात्सर्वकार्येषु तेन शक्तिः प्रकीर्तिता । सर्वाधारा सर्वरूपा मङ्गलार्हा च सर्वतः
ती सर्व कामांत समर्थ आहे, म्हणून तिला 'शक्ती' असे म्हणतात. ती सर्वांची आधार आहे, सर्व रूपांची आहे आणि सर्व मंगलाची पात्र आहे.
सर्वमङ्गलदक्षा सा तेन स्यात्सर्वमङ्गला । वैकुण्ठे सा महालक्ष्मीर्मूर्तिभेदे सरस्वती
ती सर्व शुभ कार्यांत कुशल आहे, म्हणून तिला 'सर्वमंगला' असेही म्हणतात. वैकुंठात ती महालक्ष्मी आहे, तर इतर रूपांत ती सरस्वती आहे.
प्रसूय वेदान्विदिता वेदमाता च सा सदा । सावित्री स च गायत्री धात्री त्रिजगतामपि
ती नेहमी वेदांची जननी म्हणून ओळखली जाते, कारण तिने वेदांना जन्म दिला. ती सावित्री आहे, गायत्री आहे आणि तिन्ही जगांची पालनकर्ती आहे.
पुरा संहृत्य दुर्गं च सा दुर्गा च प्रकीर्तिता । तेजसः सर्वदेवानामाविर्भूता पुरा सती
पूर्वी तिने किल्ला नष्ट केल्यावर तिला 'दुर्गा' म्हणून ओळखले जाऊ लागले. ती सती, सर्व देवतांच्या तेजातून प्रकट झाली.
तेनाऽऽद्या प्रकृतिर्ज्ञेया सर्वासुरविमर्दिती । सर्वानन्दा च सानन्दा दुःखदारिद्रयनाशिनी
म्हणून तिला आद्य प्रकृती, सर्व असुरांचा संहार करणारी म्हणून ओळखावे. ती सर्व आनंदाची मूर्ती आहे, आनंददायिनी आहे, आणि दुःख व दारिद्र्य नाश करणारी आहे.
शत्रुणां भयदात्रौ च भक्तानां भयहारिणौ । दक्षकन्या सती का च शैलजातेति पार्वती
ती शत्रूंना भय देणारी आणि भक्तांचे भय दूर करणारी आहे. ती दक्षकन्या सती आहे, तसेच पर्वतराजाची कन्या पार्वती आहे.
सर्वाधारस्वरूपा सा कलया सा वसुंधरा । कलया तुलसी गङ्गा कलया सर्वयोषितः
ती सर्व आधाराचे मूर्तिमंत रूप आहे. तिच्या अंशाने ती वसुंधरा आहे, तिच्या अंशानेच तुळस व गंगा, आणि तिच्या अंशानेच सर्व स्त्रिया आहेत.
सृष्टिं करोमि च यया तात शक्त्या पुनः पुनः । दृष्ट्वा तां रासमध्यस्थां मम क्रीडा
हे प्रिय, तिच्या शक्तीने मी पुन्हा पुन्हा सृष्टी निर्माण करतो. त्या रासमंडळाच्या मध्यभागी तिला पाहून माझी लीला—
बभूव सुचिरं तात यावद्वै ब्रह्मणः शतम् । अत्यद्भुतं कौतुकं च महाश्रृङ्गारमीप्सितम्
हे प्रिय, ती लीला फार काळ चालू राहिली, ब्रह्मदेवाच्या शंभर वर्षांपर्यंत. ती अत्यंत अद्भुत, आश्चर्यकारक आणि परमोच्च प्रेमाने भरलेली होती.
तयोर्द्वयोर्धर्मराशिः सुस्राव रासमण़्डले । तस्मान्मनोहरं जज्ञे नामनाकारसरोवरम्
त्या दोघांतून धर्माचा प्रवाह रासमंडळात ओसंडून वाहू लागला. त्यातून एक मनोहारी, निराकार सरोवर निर्माण झाले.
पपात धर्मधाराऽधो वेगेन विश्वगोलके । बभूव जलबूर्णं च ब्रह्माण्डानां च गोलकम्
धर्माचा तो प्रवाह जोरात खाली विश्वगोलामध्ये पडला. त्यामुळे तेथे पाणी साचले आणि ब्रह्मांडांचा गोल तयार झाला.
जलपूर्ण पुरा सर्व शृष्टिशून्यं व्रजेश्वर । श्रुङ्गारान्ते च तस्यां च वीर्याधानं मया कृतम्
पूर्वी, हे व्रजेश्वर, सगळीकडे पाणी भरले होते आणि सृष्टी नव्हती. त्या लीलेच्या शेवटी मी माझे बीज तिथे ठेवले.
दधार गर्भ सा राधा यावद्वै ब्रह्मणाः शतम् । सुस्राव सा तदन्ते च डिम्भं च परमाद्भुतम्
राधेने ते गर्भ शंभर ब्रह्मवर्षे पोटात धरले. शेवटी तिने एक अत्यंत अद्भुत बालक जन्माला घातला.
चुकोप देवी तं दृष्ट्वा रुरोद विषसाद सा । पादेन प्रेरयामास तमधो विश्वगोलके
ते पाहून देवीला राग आला, ती रडली आणि दुःखी झाली. तिने त्या बालकाला आपल्या पायाने खाली विश्वगोलात ढकलले.
स पपात जले तात सर्वाधारो महान्विराट् । दृष्ट्वाऽपत्यं जलस्थं च मया शप्ता च सा पुरा
तात, सर्वांचा आधार असलेला तो महान विराट पाण्यात पडला. तिचं मूल पाण्यात बघून, जिच्यावर मी पूर्वी शाप दिला होता ती सुद्धा तिथे होती.
अनपत्या च सा राथा मच्छापेन पुरा विभो । तेन प्रसूताः क्रमतो दुर्गा लक्ष्मीः सरस्वती
हे प्रभो, माझ्या शापामुळे ती राथा पूर्वी अपत्यरहित झाली होती. म्हणूनच तिच्या पोटी पुढे क्रमाने दुर्गा, लक्ष्मी आणि सरस्वती जन्माला आल्या.