यस्य माता गृहे नास्ति भार्या च पुंश्चली तथा । अरण्यं तेन गन्तव्यमरण्याद्दुःखदं गृहम्
ज्याच्या घरी आई नाही आणि बायकोही वाईट वागणारी आहे, त्याने जंगलात जावं; कारण त्याच्यासाठी घर जंगलापेक्षा जास्त दुःखदायक आहे.
पतीं द्वेष्टि सदा दुष्टा विषतुन्यं च पश्यति । ददाति तस्मै नाऽऽहारं भर्त्सनं कुरुते सदा
वाईट बायको नेहमी नवऱ्याचा तिरस्कार करते, त्याच्याकडे विषासारखं पाहते, त्याला जेवायला देत नाही आणि नेहमी ओरडते.
पूजितं मुनितुल्यं च सा च पापीयसी परम् । संततं तृणवन्मत्वा न्यक्कारं कुरुते सदा
अशी पापी स्त्री, जरी तिला ऋषीसारखी मान्यता दिली तरी, नवऱ्याला गवतासारखा समजून नेहमी अपमान करते.
दुर्वाक्यावह्निना दग्धो मृततुल्यश्च जीवति । यावज्जीवनपर्यन्तं संप्राप्य दुष्टवंशजाम्
कडक बोलण्याच्या आगीत जळून, तो जिवंत असूनही मृतासारखा जगतो, कारण त्याला आयुष्यभर वाईट बायको मिळाली आहे.
गृहिणीनां सदाचारं श्रूयतां तच्छ्रु तौ श्रुतम् । गृहिणी पतिभक्ता च देवब्राह्मणबूजिता
आता गृहिणींच्या चांगल्या वागणुकीबद्दल ऐका: गृहिणी आपल्या नवऱ्याची भक्त असते आणि देव- ब्राह्मणांची पूजा करते.
सा शुद्धा प्रातरुत्थाय नमस्कृत्य पतिं सुरम् । प्राङ्गणे मङ्गलं दद्याद्गोमयेन जलेन च
ती शुद्ध असते, पहाटे उठते, नवऱ्याला आणि देवांना नमस्कार करते, अंगणात गोमय आणि पाण्याने मंगल कार्य करते.
गृहकृत्यं च कृत्वा च स्नात्वाऽऽगत्य गृहं सती । सुरं विप्रं पतिं नत्वा पूजयेद्गृहदेवताम्
सती स्त्री घरातील कामं करून, स्नान करून परत घरी येते. ती देव, ब्राह्मण आणि पती यांना वंदन करून, घरातील देवतांची पूजा करते.
गृहकृत्यं सुनिर्वृत्य भोजयित्वा पतिं सती । अतिथिं पूजयित्वा च स्वयं भुङ्कते सुखंसती
सती स्त्री घरातील सर्व कामं नीट पार पाडून, पतीला जेवू घालते. पाहुण्याचं आदरपूर्वक स्वागत करून, मग स्वतः आनंदाने जेवते.
पुत्रैश्च पूजितस्तातः शिष्यैश्च पूजितो गुरुः । आज्ञया कुरुते कर्म पुत्रः शिष्यश्च भृत्यवत्
पिता मुलांकडून, तर गुरु शिष्यांकडून सन्मानित होतो. त्यांची आज्ञा मानून, मुलगा आणि शिष्य दोघंही सेवकासारखं वागतात.
न प्रेरयेद्गुरुं तातं पुत्रः शिष्यश्च कर्मसु । पित्रे च गुरवे नित्यं सर्वस्वं च समर्पयेत्
मुलगा किंवा शिष्य यांनी कधीच पित्याला किंवा गुरुला कोणत्याही कामासाठी आज्ञा देऊ नये. पित्याला आणि गुरुला नेहमी आपलं सर्व काही समर्पित करावं.
न कुर्यान्नरबुद्धिं च गुरौ पितरि संततम् । कृत्वा च नरबुद्धिं च ब्रह्महत्यां लभेद्ध्रुवम्
कधीच पित्याला किंवा गुरुला साधा मनुष्य समजू नये. जर असं केलं, तर तो नक्कीच ब्रह्महत्येचा पापी होतो.
मातरं पूजयेद्भक्त्या पितुश्चाप्यधिकां तथा । मातुः परं गुरुं चैव पूजयेद्भक्तियोगतः
मातेला भक्तीने पूजावं, आणि पित्याला तर त्याहून अधिक आदर द्यावा. गुरूला आणि मातेला भक्तीभावाने सर्वश्रेष्ठ मानावं.
पिता माता गुरुर्भार्या शिष्यः पुत्रः सदाऽक्षमः । अनाथा भगिनी कन्या नित्यं पोष्या गुरुप्रिया
पिता, माता, गुरु, पत्नी, शिष्य आणि पुत्र यांची नेहमी काळजी घ्यावी. अनाथ, बहीण, कन्या आणि गुरुच्या आवडत्या स्त्रियांचीही नेहमीच जपणूक करावी.
एवं च कथितं तात सर्वेषां धर्ममुत्तमम् । श्त्रीजातिर्वास्तपीशुद्धा ताश्च सर्वाः पतिव्रताः
हे तात, सर्वांचा श्रेष्ठ धर्म असा सांगितला आहे. शुद्ध वर्तन असलेल्या स्त्रिया, त्या सर्व पतिव्रता आहेत.
सर्वा जातिरेकविधा चाऽऽदौ सृष्टा च ब्रह्मणा । ताः सर्वाः प्रकृतेरंशाः पवित्राः पण्डिताधिकाः
सर्व जाती सुरुवातीला ब्रह्मदेवाने एकसारख्या निर्माण केल्या. सर्व स्त्रिया प्रकृतीच्या अंशाने पवित्र आणि पंडितांपेक्षा श्रेष्ठ आहेत.
केदारकन्याशापेन स हि धर्मः क्षयं गतः । तदा कोपेन धात्रा च कृत्या स्त्री च विनिर्मिता
केदारकन्येच्या शापामुळे तो धर्म नष्ट झाला. तेव्हा रागाने सृष्टीकर्त्याने कृत्या आणि स्त्री यांची निर्मिती केली.
कृत्या स्त्री त्रिविधा जातिर्ब्रह्मणा निर्मिता पुरा । उत्तमा प्रथमा सा च मध्यमा चाधमा व्रज
कृत्या आणि स्त्री या ब्रह्मदेवाने तीन प्रकारच्या निर्माण केल्या — श्रेष्ठ, मध्यम आणि अधम.
उत्तमा पतिभक्ता सा किंचिद्धर्मसमन्विता । प्राणान्तेऽपि न कुरुते तं जारमयशकरम्
श्रेष्ठ स्त्री पतीभक्त असते, तिच्यात काही धर्म असतो. ती मृत्यूपर्यंत कधीच परपुरुषाशी संबंध ठेवून पतीचं नाव खराब करत नाही.
पूजयेत्सा यथा कान्तं तथा देवद्विजातिथीन् । व्रतानि चोपवासांश्च कुरुते सर्वपूजनम्
ती आपल्या पतीची जशी पूजा करते, तशीच देव, ब्राह्मण आणि पाहुण्यांचीही करते. व्रत, उपवास आणि सर्व पूजा ती मनापासून पाळते.
गुरुणा रक्षिता यत्नाज्जारं च न भजेद्भयात् । स कृत्रिमा मध्यमा च यथाकिंचित्पतिं भजेत्
गुरूने काळजीपूर्वक राखण केल्यामुळे ती भीतीपोटी परपुरुषाशी संबंध ठेवत नाही. मध्यम स्त्री मात्र कृत्रिम असते आणि थोड्याशा प्रमाणात पतीची सेवा करते.
स्थानं नास्तिक्षणं नास्ति नास्ति प्रार्थयिता नरः । तेन हे नन्द तासां च सतीत्वमुपजायते
त्यांना ठराविक जागा नाही, ठराविक वेळ नाही आणि विचारणारा कोणीही नाही. म्हणून, हे नंदा, त्यांचं सतीत्व टिकून राहतं.
अधमा परमा दुष्टाऽत्यन्तासद्वंशजा तथा । अधर्मशीला दुःशीला दुर्मुखा कलहान्विता
अधम स्त्रिया फारच दुष्ट असतात, अत्यंत अधार्मिक घरात जन्म घेतात. त्या अधार्मिक, वाईट वर्तनाच्या, वाईट बोलणाऱ्या आणि भांडकुदळ असतात.
पतिं भर्त्सयते नित्यं जारं च सेवते सदा । दुःशं ददाति कान्ताय विषतुल्यं च पश्यति
ती नेहमी पतीला बोल लावते आणि नेहमी परपुरुषाची सेवा करते. ती आपल्या प्रियकराला वाईट गोष्टी देते आणि त्याला विषासारखं मानते.
जारद्वारमुपायेन हन्ति कान्तं मनोहरम् । धर्मिष्ठं च वरिष्ठं च गरिष्ठं च महीतले
ती आपल्या प्रियकराच्या मदतीने फसवणूक करून सुंदर, धर्मनिष्ठ, श्रेष्ठ आणि मोठ्या मानाच्या पतीला मारते.
कामदेवसमं चापि जारं पश्यति कामतः । शुभदृष्ट्या कटाक्षेण शरवत्पापीयसी मुदा
ती आपल्या प्रियकराकडे अशी पाहते जणू तोच कामदेव आहे, तिच्या डोळ्यातून प्रेमळ कटाक्ष टाकते आणि पापातच आनंद मानते, जणू ती कामबाणाने घायाळ झाली आहे.
सुवेषं पुरुषं द्रष्ट्वा युवानं रतिशूकरम् । योनिः क्लिद्यति नारीणां कामिनीनां निरन्तरम्
सुंदर पोशाखातील, तरुण आणि प्रेमकौशल्य असलेला पुरुष पाहिला की, कामुक स्त्रियांच्या मनात नेहमीच वासना जागृत होते.
ददाति भर्त्रे नाऽऽहारं विषोक्तिं वक्ति संततम् । अधर्मं चिन्तयेच्छश्वज्जारं च परमं मुदा
ती नवऱ्याला जेवण देत नाही, नेहमी कठोर बोलते, सतत अधर्माचे विचार करते आणि आपल्या प्रियकरातच मोठा आनंद मानते.
गुरुभिर्भर्त्सिता सा च रक्षिता च शतेन च । तथाऽपि जारं कुरुते नापि साध्या नृपेरपि
गुरुजनांनी कितीही समजावले किंवा शंभर उपायांनी जपले तरी, ती आपल्या प्रियकराशी संबंध ठेवतेच; राजाही तिला थांबवू शकत नाही.
नास्ति तस्याः प्रियं किंचित्सर्वं कार्यवशेन च । गावस्तृणमिवारण्ये प्रार्थयन्ती नवं नवम्
तिला काहीच प्रिय नसते; सगळे काही फक्त आपल्या इच्छेसाठीच असते. जशी गायी जंगलात नवे गवत शोधतात, तशी ती नेहमी नवे काही शोधत राहते.
विद्युदाभा जले रेखा तस्या प्रीतिस्तथैव च । अधर्मयुक्ता सततं कपटं वक्ति निश्चितम्
तिचे प्रेम पाण्यावरच्या रेषेसारखे क्षणिक असते, वीजेसारखे क्षणभर टिकते; ती नेहमी अधर्माशी जोडलेली असते आणि नक्कीच कपटी बोलते.